Komianos's Blog

Από το Κοπανάκι Μεσσηνίας Πολιτιστικά Δρώμενα.

Ο ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ , Ο ΚΥΡ ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ (ΧΟΥΡΧΟΥΡΙΑΣ), Εργασία του ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ, komianos.wordpress.com

Ο ΚΥΡ ΜΑΝΩΛΗΣ Ο ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΣ ΜΑΣ ΚΟΠΑΝΑΚΑΙΟΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ

 

Ο Κυρ ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ (ΧΟΥΡΧΟΥΡΙΑΣ)

Στο κοντινό χωριό Βαρυμπόπι ζούσαν ο Θεμιστοκλής και η Γιωργίτσα Παπαναγιώτου καλλιεργώντας την κακοτράχαλη Τριφυλιακή γη. Όμως ήρθε η στιγμή που ο τόπος δεν τους βαστούσε άλλο και μετακινήθηκαν όπως και άλλοι πατριώτες τους χαμηλότερα στα περίχωρα του Κοπανακίου. Η καλλιέργεια στα πεδινά πιο εύκολη, κοντά στην περιουσία τους, και περισσότερα μεροκάμματα.  Επέλεξαν σαν τόπο κατοικίας τους την τοποθεσία «Λακαγκούμα», μεταξύ των τοποθεσιών «Ρηγαίικα» και «Καπελιαίικα». Εκεί έκτισαν το πέτρινο σπιτικό τους δύο καμαρούλες όλο και όλο. Μπορεί το κονάκι τους να ήταν μικρό όμως η αγάπη χρύσωνε και ζέσταινε την φτώχια τους και την ανέχιά τους. Το 1921 γεννήθηκε το έκτο παιδί  ο κυρ Μανώλης Παπαναγιώτου, ήταν και το τελευταίο τους παιδί, ο Βενιαμίν της οικογενείας. Μετά από λίγα χρόνια όλη η οικογένεια μετακόμισε στο Κάτω Κοπανάκι γύρω στο 1927-1928. Εκεί τελείωσε τα πρώτα του γράμματα στο πρώτο Δημοτικό Σχολείο του Κάτω Κοπανακίου. Οι γονείς του σαν τελείωσε το δημοτικό σχολείο τον έστειλαν κοντά στα πεθερικά μου, τον Γιώργη και Γιάννη Καράμπελα τους «Μπερνακαίους» ή «Κατσουλογιανναίους», άριστους και γνωστούς τεχνίτες εκείνης της εποχής για να μάθει κοντά τους την τέχνη του τσαρουχιού και του παπουτσιού. Πιστεύω ότι στην φωτογραφία που παραθέτω στο άρθρο μου ο νεαρός που είναι στο κέντρο της είναι ο Μανώλης Παπαναγιώτου. Το 1951 παντρεύτηκε με την Ψαραίισα Δήμητρα Μπούσιου.  «Τούλα». Το 1952 ήρθε στον κόσμο το πρώτο τους παιδί, η Γεωργία υπάλληλο στο Υπουργείο Άμυνας, το 1954 ήρθε ο Κώστας που ακολούθησε το επάγγελμα του πατέρα του, μέχρι και σήμερα διατηρεί φωτογραφείο στην πόλη της Κυπαρυσσίας το «Φώτο Κώστας» και τέλος 1956 γεννήθηκε ο Νίκος που έγινε

ΣΤΟ ΤΣΑΓΚΑΡΑΔΙΚΟ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΙ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΜΑΛΛΟΝ Ο ΜΑΝΩΛΗΣ (ΧΟΥΡΧΟΥΡΙΑΣ) Προσωπικό φωτογραφικό αρχείο ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ

αστυνομικός. Στο μεταξύ αφού έμαθε την τέχνη του τσαγκάρη καλά, άνοιξε δικό του τσαγκάρικο με πολλούς εργάτες στην δούλεψή του, γύρω στους 15 με 18 μαστόρους, βοηθούς και πωλητές. Οι δουλειές πήγαιναν πολύ καλά, οι μάστορες ευχαριστημένοι και ο κυρ Μανώλης εξαιρετικός εργοδότης. Εκεί που όλα πήγαιναν καλά, μια ξαφνικά απρόσμενη ασθένεια ήταν η αιτία να σταματήσει η επιχείρηση. Οι μάστορες, οι βοηθοί, οι καλφάδες, οι πωλητές έχασαν την δουλειά τους, τα «ρολλά» της επιχείρησης κατέβηκαν. Η κυρά Τούλα έμεινε στο χωριό να φροντίσει την οικογένειά της με κάθε θυσία, τα χρόνια τότε ήταν πολύ δύσκολα ακόμα περισσότερο για μια γυναίκα με πολυμελή οικογένεια. Στην Αθήνα ο κυρ Μανώλης συγχρόνως με την θεραπεία του έπιασε δουλειά σε ένα φωτογραφείο. Τίμιος και εργατικός καθώς ήταν απόκτησε την συμπάθεια του αφεντικού. Ο οποίος όταν του δινόταν ευκαιρία του έδειχνε και κάποιο από τα μυστικά του επαγγέλματος του. Εκείνη την εποχή οι επαγγελματίες δεν έλεγαν εύκολα τα μυστικά τους… και αυτό για λόγους καθαρής εκμετάλευσης. Όπως μου έλεγε ο κυρ Μανώλης τα σύνεργα που χρησιμοποιούσε  το νέο αφεντικό του φάνταζαν στα μάτια του μαγικά. Κάθε πρωί στηρίζαμε την φωτογραφική μηχανή με το τρίποδο, με φόντο το αντικείμενο μπροστά στο οποίο θα πόζαραν οι πελάτες για φωτογράφηση. Κυρίως σε κεντρικές πλατείες ή τοποθεσίες με ιστορική ή τουριστική σημασία Η φωτογραφική μηχανή ήταν τοποθετημένη σε ένα ξύλινο κουτί. Πίσω από το κουτί είχε ένα κατάμαυρο ύφασμα, εκεί χωνόταν ο φωτογράφος σαν ήθελε να τραβήξει μία στάση και το κάλυμμα αυτό τον κάλυπτε μέχρι την μέση. Εκεί είχε μικρές σκαφούλες με διάφορα υγρά, εκεί μέσα βάπτιζε το χαρτί της φωτογραφίας και το κουνούσε μέχρι να εμφανιστεί η «Μαγική» φωτογραφία, προσέχοντας πάντα να τις βαστήξει μέσα στα υγρά όσο χρειαζόταν για να μην του «μαυρίσουν», και το «Πουλάκι» εμφανιζότανε… «αυτό ήταν όλο»! τους έλεγε κάνοντας και το καλαμπούρι του. Ύστερα σκούπιζε με πετσέτα το χαρτί, το έπλενε με καθαρό νερό από τον κουβά που πάντα είχε δίπλα του, κρεμούσε τις φωτογραφίες με μανταλάκια από τον σπάγγο μέχρι να στεγνώσουν και μετά στεγνές της παρέδιδε στους ενδιαφερόμενους. Από τα χρόνια τα παλιά η δουλειά του πλανόδιου φωτογράφου θεωρείτο σπουδαία. Στα παιδικά μας μάτια αλλά και στους απλοϊκούς ανθρώπους φάνταζε κάτι το μαγικό, κάτι το σπουδαίο. Σαν τον μάγο που έβγαζε πολύχρωμα μαντήλια, το κουνέλάκι ή περιστέρια από το καπέλο. Έτσι και αυτός από το μαγικό του ξύλινο κουτί έβγαζε τις μαγικές φωτογραφίες. Πολλές φορές ανάλογα την ιδιότητα του πελάτη ή της απαιτήσεις του το φόντο ήταν και διαφορετικό. Π.χ. για στρατιώτες άλλο, για ερωτευμένους άλλο, για οικογενειακές φωτογραφίες άλλο, κάθε μία στάση έφερε και διαφορετική επιγραφή. Για τα ερωτευμένα ζευγαράκια έγραφε «ενθύμιον αγάπης», για τα στρατιωτάκια έγραφαν «ενθύμιον της τάδε μονάδας», ή «οικογενειακόν ενθύμιον», κ.ο.κ.  Μου έλεγε, γαμπρέ οι περισσότεροι άνθρωποι νοιώθουν αμήχανα όταν γνωρίζουν ότι φωτογραφίζονται και η αμηχανία τους αποτυπώνεται στην φωτογραφία. Για να έχει επιτυχία η στάση πρέπει να την τραβάς όταν δεν το περιμένει ο πελάτης, έτσι βγαίνει φυσική διαφορετικά αλλάζει ο τρόπος έκφρασης, στάσης και δράσης. Καλό είναι να μην γνωρίζει κάποιος την παρουσία του φωτογράφου, πράγμα το οποίο είναι πρακτικά αδύνατον όταν στέκεσαι πίσω από ένα τεράστιο τρίποδο με την μηχανή τοποθετημένη επάνω του. Όμως ο κυρ Μανώλης είχε το χάρισμα και την υπομονή να σε βάζει να ποζάρεις με τον καλύτερο τρόπο, τα σκυθρωπά πρόσωπα εμφανιζόταν χαμογελαστά, τα μελαγχολικά πρόσωπα αποκτούσαν νάζι, τα θυμωμένα  αποκτούσαν όψη χαρούμενη. Είχε γενικά την καλλιτεχνική φλέβα μέσα του. Μακάρι η γυάλινες πλάκες του που αποτύπωσαν στην ασπρόμαυρη επιφάνειά τους τόσες και τόσες στάσεις, πρόσωπα και εικόνες και γεγονότα να σώζονταν μέχρι σήμερα…. Πόσο ανεκτίμητης ιστορικής αξίας γεγονότα, πρόσωπα αγαπημένα και περιστατικά θα είχαν να μας διηγηθούν… φωτογραφίες που μας ταξιδεύουν σε άλλες εποχές γεμάτες νοσταλγία με τις ιδιόμορφες στιγμές τους, γιορτές, γάμοι, βαπτίσεις, χοροί, πανηγύρια, πάντα με την δική τους ομορφιά.  Δυστυχώς μόνο ελάχιστες έχουν διασωθεί από αυτές τις πολύτιμες υάλινες πλάκες. Η φράση «χαμογελάστε βγαίνει το πουλάκι» έχει μείνει παροιμιώδης. Στις μέρες μας έχει αντικατασταθεί από το «Πέστε όλοι μαζί “cheese”… Όταν γύρισε με το καλό έφερε μαζί του και μια φωτογραφική μηχανή, με τον καιρό ασχολήθηκε επαγγελματικά. Αγόρασε νεότερης τεχνολογίας φωτογραφικά εργαλεία. Το τρίποδο έγινε παρελθόν τα ίχνη του έμειναν ζωγραφισμένα επάνω στα πλάγια του γερασμένου αυτοκινήτου του, δείχνοντας την ιδιότητα του ιδιοκτήτη. Ήταν ο μοναδικός φωτογράφος σε όλη την ορεινή Τριφυλία. Με κρεμασμένη την φωτογραφική μηχανή στον ώμο ξεκίνησε από το περίφημο Κυριακάτικο πανηγύρι του Κοπανακίου, από εκεί έγινε γνωστός στην περιοχή. Όπου χαρά, πανηγύρι, γάμος και εθνικές εορτές,  εκεί και ο κυρ Μανώλης. Σε  στιγμές κεφιού όλοι θυμούνται ότι χρειάζονται τον φωτογράφο. Στα γύρω χωριά Κόκλα, Βασιλικό, Ψάρι, Σουλιμά, Αετός, Βρυμπόπι, Αρτίκι κ.α.  όλο και κάποιος χωρικός θα είχε ανάγκη για κάποια φωτογραφία ταυτότητας ή αναμνηστική. Πολλές φορές η πληρωμή γινόταν με αγροτικά προϊόντα. Με αυγά, κανένα κοτόπουλο, λίγο λάδι, στάρι, καμιά σφέλα τυρί ή ότι άλλο είχαν για συναλλαγή. Δεν ήταν και λίγες οι φορές που τις έδινε και βερεσέ, το «τεφτέρι» ας ήταν καλά… Το 1972 αφού τελείωσαν τα παιδιά το σχολείο πήγαν οικογενειακώς στην Αθήνα, εκεί άνοιξαν φωτογραφείο στην κάτω ηλιούπολη. Με την καινούργιο μαγαζί τελειοποίησε και τις γνώσεις του γύρω από το επάγγελμά του, και κοντά του έμαθε την δουλειά και ο γιος του Κώστας. Μετά 10 περίπου χρόνια γύρισε στην αγαπημένη του πατρίδα συνεχίζοντας το επάγγελμα του φωτογράφου. Εδώ και ένα χρόνο που άρχισα να ασχολούμαι παράλληλα με το ιστολόγιο μου, το ιδιωτικό  παραδοσιακό μου λαογραφικό μουσείο και το πραγματικά αξιόλογο φωτογραφικό αρχείο του τόπου. Με πολύ ευαισθησία και τον πρέποντα σεβασμό σιγά σιγά μαζεύω αυτά τα πολύτιμα φωτογραφικά κειμήλια που αποθανάτισε ο κυρ Μανώλης σε όλες τις χαρούμενες στιγμές της ζωής του τόπου μας και σε όλες τις εκδηλώσεις. Κληρονομιά ενός πραγματικού καλλιτέχνη. Εγώ τον γνώρισα λίγα χρόνια πριν πεθάνει, ψιλόλιχνο, πάντα με το χαμόγελο στα χείλη, αρρενωπότατο να τριγυρνά με την φωτογραφική του μηχανή κρεμασμένη μπρος στο στήθος του, έτοιμο να προσφέρει υπηρεσίες σε όποιον του το ζητούσε. Στα γύρω χωριά πήγαινε οδηγώντας το μικρό αυτοκινητό του με την επιγραφή «ΦΩΤΟ ΚΩΣΤΑΣ Καλλιτεχνικές φωτογραφίες» Γάμοι – Βαπτήσεις.Τώρα βρίσκεται παροπλισμένο στην αυλή του πατρικού του σπιτιού, αναμνήσεις του παρελθόντος. Γράφει σε ένα αφιέρωμα της η «Μαλλούσα», Γεωργία Ναούμ Αγγελοπούλου- Παπαβασιλείου: «Κι έρχεται στη μνήμη μου…. Ο κυρ Μανώλης Παπαναγιώτου, ο (Χουρχουριάς). Ο ψιλόλιχνος φωτογράφος μας. Ο καλλιτέχνης! Ο άνθρωπος! Ευγενής, χαμογελαστός, ακούραστος, με το μεράκι, την καλοσύνη, την υπομονή. Είχε το χάρισμα, να σε βάζει να ποζάρεις με τον ωραιότερο τρόπο, για να κρατήσει το τώρα, τι στιγμή που θα γίνεις χθές….». Σε μία άλλη παράγραφό της λέει: «Μπορούσε να πιάσει τα χρώματα, του ουράνιου τόξου! Να φυλακίσει μια ζεστή ματιά, ένα χαμόγελο, ένα δάκρυ, όσα συναισθήματα ξεχείλιζαν και τα κρατούσε σ’εκείνη τη στιγμή. Τη στιγμή που έγινε κι έμεινε μια αλήθεια! Η φωτογραφία του…». Και αλλού γράφει ξεφυλλίζοντας το φώτο – άλμπουμ: « Με απορία και θλίψη παρατηρώ τα σημάδια του χρόνου. Ω! Ναι…

ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΤΟΥ Κυρ ΜΑΝΩΛΗ ΣΕ ΠΑΡΟΠΛΙΣΜΟ, ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ Προσωπικό φωτογραφικό αρχείο ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ

Ο χρόνος! Αθώος φταίχτης, Σπλαχνικός φονιάς». Για σαράντα ολόκληρα χρόνια ήταν ο φωτογράφος όλων μας, μέχρι που στις 9 Απριλίου 2003 έφυγε από την ζωή ο κυρ Μανώλης, από τότε μέχρι σήμερα ο τόπος ορφάνεψε από φωτογράφο. Θα ήταν παράλειψή μου να μην αναφερθώ στην Πρόεδρο Πολιτιστικού, Πολιτισμικού και Αγροτουριστικού Συλλόγου Κόκλας, Κα Φράγκου Αγγελική. Στο υπέροχο και αξιόλογο αφιέρωμα της αναφέρει μεταξύ άλλων: «Ας σπεύσουμε, οι πολιτιστικοί συλλόγοι της περιοχής Κοπανακίου, Δωρίου και περιχώρων, να συλλέξουμε αυτό το υλικό, με πολύ προσοχή και σεβασμό στην παράδοση. Γιατί έχουμε κοινά σημεία, λόγω καταγωγής μας και λόγω θέσης μας». Και συνεχίζει: « Εμείς το έχουμε ξεκινήσει ήδη, με την δημιουργία Λαογραφικού Μουσείου στο χωριό μας Κόκλα»… Και εγώ σαν ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ,ξεκίνησα με αγάπη και σεβασμό πριν από λίγο καιρό, την συλλογή παραδοσιακών αντικειμένων και φωτογραφικών κειμηλίων. Είναι συγκινητική ή συμμετοχή και προσφορά των κατοίκων της περιοχής μας. Δεν περνά ημέρα που να μην μου προσφέρουν κάτι καινούργιο και δυσεύρετο για να το προσθέσω στην συλλογή του μουσείου μου. Κάποτε συζητώντας με την γυναίκα του Δήμητρα και με τον γιο του Κώστα που διατηρεί φωτογραφείο στην Κυπαρυσσία, τους ζήτησα εάν άφησε δείγματα της δουλειάς του, η απάντηση ήταν απογοητευτικά αρνητική. Όπως αναφέρει η κυρία Φράγκου Αγγελική της είχε δείξει πολλά άλμπουμ με φωτογραφίες μήπως μέσα από αυτές αναγνωρίσει κάποιο γνωστό πρόσωπο. Όμως όπως γράφει μετά από 40 χρόνια στάθηκε αδύνατο να αναγνωρήσει από κάποιο παιδικό πρόσωπο έναν ή μία γνωστή της. Από τις φωτογραφίες που έχω κατορθώσει να μαζέψω είμαι βέβαιος ότι το αρχείο του εάν υπήρχε θα ήταν ένα αξιόλογο και πλούσιο. Εμένα προσωπικά με έχει βοηθήσει πάρα πολύ στο ιστολόγιό μου. Όλοι μας γνωρίζουμε πως η μαγεία της φωτογραφίας είναι αδύνατο να μας αφήνει αδιάφορους, και να μην μας προκαλεί αισθήματα νοσταλγικά. Το επάγγελμα του πλανόδιου φωτογράφου χάθηκε οριστικά, αφού η τεχνολογία προχωράει με άλματα και οι παλιές φωτογραφικές μηχανές έχουν αντικατασταθεί με τις ψηφιακές. Όμως σε πολλά σημεία κεντρικά της πατρίδας μας συναντάμε τους παραδοσιακούς φωτογράφους εκείνης της εποχής… που σε πείσμα στην σημερινή τεχνολογία κρατάνε ζωντανή την τέχνη τους, και δεν είναι λίγοι οι περαστικοί που θα θελήσουν να ποζάρουν μπροστά στον φακό τους για μια αναμνηστική φωτογραφία ακόμη και από περιέργεια για το πώς εμφανίζεται το «Πουλάκι»!!! Πολλοί είναι αυτοί που θα σε θυμηθούν κυρ – Μανώλη διαβάζοντας αυτό το άρθρο. Ας είναι ελαφρό το χώμα που σε σκεπάζει. Αγαπημένε μας και αξέχαστε χαμογελαστέ φωτογράφε.

Εργασία :  ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ , komianos.wordpress.com

Μαρτίου 31, 2011 Posted by | ΑΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟΤΑΞΙΔΟΙ, ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΒΥΝΟΥΝ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, Ο ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΤΑ ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΟΥ, Uncategorized | Σχολιάστε