Komianos's Blog

Από το Κοπανάκι Μεσσηνίας Πολιτιστικά Δρώμενα.

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΚΡΕΟΠΩΛΕΣ – ΓΥΡΟΛΟΓΟΙ Η ΠΛΑΝΟΔΙΟΙ ΜΑΚΕΛΑΡΗΔΕΣ Η ΧΑΣΑΠΗΔΕΣ. Εργασία ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ. komianos.wordpres’s.com

ΓΥΡΟΛΟΓΟΙ Η ΠΛΑΝΟΔΙΟΙ ΧΑΣΑΠΗΔΕΣ

ΠΛΑΝΟΔΙΟΣ ΚΡΕΟΠΩΛΗΣΗ αιτία που ασχολήθηκα με το παραδοσιακό επάγγελμα του παραδοσιακού πλανόδιου κρεοπώλη, ή κοινά  γνωστού ως γυρολόγου χασάπη-Κρεοπώλη, ξεκίνησε από μια συζήτηση που έκανα με τον (Πέτση) Στάθη- Στρατικόπουλο από τον Αετό Ορεινής Τριφυλίας. Σήμερα ο Πέτσης διατηρεί ένα παραδοσιακό παντοπωλείο στο χωριό και συνεχίζει την δουλειά του κρεοπώλη και σφάχτη μικρών και μεγάλων ζώων.  Μου έλεγε λοιπόν την ιστορία του ηλικιομένου πατέρα του, γνωστού ως Πάνο-Βαγγέλη Στρατικόπουλου ετών 87 εν ζωή. Παντρεμένο με την Σωτηρία Λαμπροπούλου από το χωριό Άϊ-Γιάννη ή (Τούρλα).   Του Κοπανακίου. Τα παλιά χρόνια τότε που ο πάγος και το ηλεκτρικό δεν το είχαν δει οι παππούδες και οι πατεράδες μας ούτε στα όνειρά τους, υπήρχαν οι παραδοσιακοί πλανόδιοι ή γυρολόγοι χασάπηδες. Δουλειά τπυς να γυρίζουν στα χωριά και να ψάχνουν για να αγοράσουν γερά και υγειεί ζωντανα. Το πάρε δώσε γινότανε επί τόπου από την προϊγούμενη μέρα, με το που τελείωνε την γύρα του ο πλανόδιος χασάπης, είχ ε αγοράσει τα ζωντανά που τον ενδοιέφεραν. Π.χ. αρνιά, κατσίκια, χοιρινά, βετούλια, ζυγούρια, κότες. Πολλές φορές και μοσχάρια ανάλογα με τις παραγγελίες ή τις επαγγελματικές του ανάγκες. Τα πουλερικά τα έβαζε σε κλούβες ή δεμένα με σχοινί στα πόδια, τα ζώα τα έσερνε με σχοινί πίσω στο μουλάρι του. Τα ζώα σφάζονταν πρωί – πρωί, με τη δροσιά. Πρώτα μια μαχαιριά στο λαιμό από τον «μακελάρη» όπως ονόμαζαν χαραχτηριστικά τον χασάπη. Μετά έκαναν μια μικρή χαρακιά στο πίσω δεξί ή αριστερό πόδι, ίσια ίσια να ΚΑΤΩ ΚΠΑΝΑΚΙ ΓΟΥΡΟΥΝΟΣΦΑΓΙΑπερνάει το στόμιο του φυσερού. Με το φυσερό φουσκώνανε το δέρμα του σφακτού και τους διευκόλυνε στο γδάρσιμο. Έδενε με σχοινί δυο ξύλινες τάβλες στα πλαϊνά του αλόγου ή του μουλαριού και κρεμούσε από τους ξύλινους ή σιδερένιους γάντζους που υπήρχαν στο πάνω μέρος κάθε τάβλας, μεγάλα κομμάτια κρέας και ξεκινούσε τη γύρα του φορώντας έπειτα μιαν άσπρη ποδιά. για να προφυλάξει το κρέας απ’ τις μύγες και τα άλλα έντομα, είχε μια τρίχινη φούντα, φτιαγμένη από ουρά αλόγου, και μ’ αυτήν τα έδιωχνε. κατεβαίνοντας στην πόλη ή στα χωριά περιδιαβαίνοντας τις ρούγιες και τις γειτονιές να τα πουλήσει.  Το σφαχτό έπρεπε να καταναλωθεί πριν περάσει το εικοσητετράωρο. Ένας άλλος  πλανόδιος χασάπης μου έλεγε η κυρία Μαρία σύζηγος του Αντώνη Διακουμή, ήταν ο κυρ’Αριστείδης Πουλάκης ή (Τήρης) από το χωριό Κυπαρίσι. Ο κυρ’ Αριστείδης έπαιρνε παραγγελίες, έσφαζε τα ζώα, τα ζύγιζε σε οκάδες και τα τοποθετούσε με το όνομα του καθενός νοικοκύρη σε κόφες που μετέφερε με το γαϊδουράκι του στο Κυπαρίσι και το διπλανό χωριό Μητρόπολη, μέχρι και το 1966 έκανε αυτή τη δουλειά, «μαύρα μάτια κάναμε να δούμε ψυγείο στα χωριά μας»….Κυρίως την ημέρα του Σαββάτου ο πλανόδιος κρεοπωλης επισκεπτονταν  μικρότερα χωριά με το μουλάρι, του έβαζε πάνω απ΄το σαμάρι ένα μεγάλο κόκκινο ρούχο, για να μην ακουμπά το κρέας στο σαμάρι και στην πλάτη του ζώου, και κυρίως για να μην φαίνονται τα αίματα. Το κρέας κοβότανε με την χαντζάρα «παρουσία της νοικοκυράς ή του νοικοκυρη». Μετά ξεκρέμαγαν την παλάντζα ή το καντάρι και ζυγιζε σε οκάδες το κάθε κομμάτι. Επειδή τα παλιά χρόνια δεν υπήρχαν ψυγεία όπως προείπα, και επειδή το φρεσκοσφαγμένο από το πρωί ζώο έπρεπε να διατεθεί σε 24 ώρες. 

ΠΛΑΝΟΔΙΟΣ ΠΩΛΗΤΗΣ ΠΟΥΛΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΩΝ

ΠΛΑΝΟΔΙΟΣ ΠΩΛΗΤΗΣ ΠΟΥΛΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΩΝ

Τούς καλοκαιρινούς μήνες, έδεναν κομμάτια κρέας με σχοινιά και το κατέβαζαν στο βάθος κάποιου πηγαδιού όπου η δροσιά παρέτηναι την συντήρηση του. Εάν δεν υπήρχε πηγάδι κρεμούσαν τα σφαχτά από το πάτερο σε δροσερά υπόγεια. Σε περιπτώσεις που είχε ρίξει χιόνι, τα σκέπαζαν με χιόνι και όταν τα χρειαζόντουσαν τα ξέθαβαν συντηρημένα από την παγωνιά. Ένας άλλος πλανόδιος χασάπης, μου έλεγε ο Γιώργης Λιάτσος, απολαμβάνωντας το καφεδάκι του στην καφετέρεια του Βασιλόπουλου στην κεντρική πλατεία του Κοπανακίου, ήταν ο πατέρας του, ο Χρήστο – Λιάτσος του Αγάθωνα από το Σιτοχώρι, παντρεμένος με την κυρά Δήμητρα από το χωριό Ριζοχώρι (Λάπι) της Ορεινής Τριφυλίας. Γύρναγε όλα τα χωριά της περιφέρειας, Σιτοχώρι (Πιτσά), Άϊ Γιώργη, Τούρλα, Σανοβά, Γλυκορίζι κ.α. Διάλεγε τα πιο υγιεί και καλοθρεμένα ζώα. Τα περισσότερα ανάλογα με τις ανάγκες τα έσφαζε επιτόπου και τα πουλούσε με την οκά, το δέρμα το κρατούσε για την πάρτη του. Τότε τα δέρματα τα πουλούσαν και έπαιρναν αρκετά χρήματα από τους δερματέμπορους. Διαφορετικά τα έδενε πίσω στο γαϊδουράκι του και σαν ερχόταν η ώρα τα κρέμαγε έξω από το σπίτι του στο Λάπι σε ένα χοντρό κλαδί μιας μουριάς στην αυλή του σπιτιού του. Από κάτω τοποθετούσε ένα λεβέτι για τα αίματα. Αν δεν είχε το φυσερό φούσκωνε τα τομάρια με το στόμα, τα εγδερνε και τα τεμάχιζε ανάλογα με τις παραγγελίες σε οκάδες . Το επάγγελμα αυτό υπήρχε απ’ τα χρόνια της Τουρκοκρατίας και διατηρήθηκε περίπου μέχρι το 1930 περίπου. Σε άλλες περιοχές που ο πάγος ή το ηλεκτρικό ρεύμα δεν είχαν ακόμη φθάσει, οι πλανόδιοι χασάπηδες συνέχιζαν το επάγγελμα μέχρι και το 1960 περίπου. Έτσι πουλιόταν το κρέας στις αστικές περιοχές μέχρι τα μέσα περίπου αυτού του αιώνα, οπότε οι συνθήκες και η εξέλιξη το κατήργησαν. Έπειτα στήθηκαν πάγκοι και αργότερα ξύλινες παράγκες. Σε ορισμένα χωριά συνήθως πουλούσαν τα σφαχτά τους σε καφενεία ή σε παντοπωλεία (μπακάλικα). Ο τελάλης διαλαλούσε που και πότε θα πουλιώταν κρέας και τι είδος. Δεν ήταν λίγες οι φορές που το σφάξιμο, το γδάρσιμο και το πούλημα γινόταν στο κεντρικό μεγάλο δένδρο της πλατείας του χωριού. Το Πάσχα έσφαζαν κατσικάκια και προβατάκια των συγχωριανών τους κι έπαιρναν για τον κόπο τους τις προβιές. Το σφάξιμο γινόταν Παρασκευή ή προπαραμονή μεγάλων γιορτών, κάτω από ένα μεγάλο δέντρο, έξω από το χωριό ή μέσα στο χωριό, κάτω από μακριά οριζόντια πέτρα, στερεωμένη σε τοίχους, για να κρεμάει τα ζώα, προκειμένου να τα γδάρει και να τα τεμαχίσει. Σήμερα οι πάγγοι και οι προχειρα στημενες ξύλινες παράγκες αντικατασταθηκαν πλέον σε κάθε γειτονιά από σύγχρονα κρεοπωλεία. 

Εργασία: ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ – komianos.wordpres’s.com


                                                              

 

 

 

Φεβρουαρίου 17, 2013 Posted by | ΓΥΡΟΛΟΓΟΙ Η ΠΛΑΝΟΔΙΟΙ ΚΡΕΟΠΩΛΕΣ, ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΒΥΝΟΥΝ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Σχολιάστε