Komianos's Blog

Από το Κοπανάκι Μεσσηνίας Πολιτιστικά Δρώμενα.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΣΤΑΝΑ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ – ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ – ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ TOY ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΗΛΙΤΣΗ ΜΙΑ ΟΜΟΡΦΗ ΑΝΑΡΤΗΣΗ

 

  ΚΑΣΤΑΝΙΑΤο όνομά της έχει δοθεί ως φόρος τιμης και εκτίμησης, σε πολλά χωριά της πατρίδας μας. Είναι το μοναδικό δένδρο που μας δίνει αλεύρι, εξ΄αιτίας αυτής της ιδιότητος την ονομάζουν «ψωμόδενδρο». Γνωστή η καστανιά από τα αρχαία χρόνια και μάλιστα από την εποχή του χάλκού, αρχαιολογικά ευρήματα το αποδεικνύουν. Ήταν η τροφή για όλες τις κοινωνικές ταξεις πλούσιων και φτοχών. Οι καστανιές γίνονται ψηλά δένδρα μπορεί να φτάσουν τα 35 μέτρα ύψος. Φυτρώνουν από μόνα τους ή καλιεργούνται. Πέραν του καρπού που μας χαρίζουν, το ξύλο τους είναι πολύτιμο με όμορφα χρώματα και νερά. Δεν ευδοκιμούν σε τόπους χαμηλότερους των 300 μέτρων.  Μου έλεγε η πεθερά μου Κατερίνα Καρακήτσου σύζυγος του Γιώργη Καπάμπελα (Κατσουλόγιαννη) ότι οι χωρικοί μάζευαν στο δάσος κάστανα στα περίχωρα των χωριών Κερασιά (Αρβανιτοκερασιά) και Βλαχοκερασιά του νομού Αρκαδίας και ότι οι περισσότεροι παραγωγοί τα έφερναν ωμά για πούλημα στο παζάρι του Κοπανακίου. Εμείς τα αγοράζαμε ωμά. Άλλες φορές τα βραζαμε στον τέντζερη σε αλατισμένο ελαφριά νερό. Πολλές φορές τα τρώγαμε αφού τα καθαρίζαμε από την φλούδα. Σπάνια ανάλογα με την όρεξη του κύρη μου τα περιλούζαμε με πετιμέζι ή με σιρόπι από ζάχαρι. Τις περισσότερες φορές αφού τα χαρακώναμε ελαφριά τα βάζαμε στην χόβολη στην πυρογωνιά μαγειρεύοντας συχρόνως το φαγητό. Δεν χρειαζόταν να τα γυρίσουμε ψηνόντουσαν ομοιόμορφα και σε λίγη ώρα. Επίσης νόστιμα και μεγάλου μεγέθους ήταν τα παραγώμενα στα χωριά Μαντέικα Στεμνίτσας και Βατεσινού. Ο κύριος Ματζούνης από τα Πλατάνια της Ορεινής Τριφυλίας μου έλεγε πως ο Λυμπερόπυλος Σπύρος, ήταν ο μόνος που είχε φυτεύσει καστανιές, δεν ήταν αυτοφυή δένδρα. Από το απόγευμα τα έβραζε, τα έβαζε σε τσουβάλια τα φόρτωνε στο μουλάρι του και τα έφερνε στο παζάρι της κυριακης για πούλημα. Ήταν ο μοναδικός που πουλούσε κάστανα βρασμένα. Μόλις άνοιγε ένα τσουβάλι έβγαινε ένας ατμός τόσο ευωδιαστός που σου έσπαζε την μύτη. Λένε πως είχε δικό του τρόπο στο βράσιμο. Το μυστικό ήταν πως πριν τα ρίξει στην κατσαρόλα, τα χάραζε κατά μήκος από την κυρτή πλευρά τους, χωρίς να τα σχίσει και τα βούτάγε όλα μαζί για 5-6 λεπτά σε βραστό κι αλατισμένο νερό, αρωματισμένο με ένα κλαράκι δεντρολίβανο, ρίγανι, θυμάρι και θρούμπι. Το μυστικό για να καθαρίζοντε εύκολα είναι να τα βγάζουμε από το καυτό νερό μετά από αρκετό βράσιμο. Συμπερασματικά το κάστανο αποτελεί καρπό μεγάλης διατροφικής αξίας και είναι πολύ ευεργετικό για την υγεία μας. Αν πρόκειται να αγοράσετε κάστανα για ψήσιμο ή βράσιμο, αγάστε φρέσκα και μεγάλα ανοίχτε και ελέγξτε την ψίχα τους, να είναι σκληρή και χρώματος ανοικτού. Εάν πρόκειται να τα αποθηκεύσουμε στο σπίτι τα τοποθετούμε σε μια νάυλον σακούλα και αφαιρούμε τον αέρα τα βάζουμε στο ψυγείο και μπορούν να διατηριθούν για μερικές εβδομάδες.

ΚΑΣΤΑΝΑΣΟ καστανάς, η φουφού και οι κρύες μέρες του Χειμώνα ! Ο Καστανάς ήταν εποχιακό επάγγελμα. Ξεκινούσε τη δουλειά του στις αρχές του Φθινοπώρου και δούλευε μέχρι το τέλος του Χειμώνα. Είναι από τα λίγα παραδοσιακά επαγγέλματα που δεν τα εξαφάνισε ο χρόνος και η «εξέλιξη». Μόλις έπιαναν τα πρωτοβρόχια ο Καστανάς ετοίμαζε τη Φουφού, προμηθεύονταν τα κάστανα κι έπιανε τη γωνιά κάποιου πολυσύχναστου δρόμου. Η Φουφού (φορητό μαγκάλι) ήταν τσίγκινη και στρογγυλή, χωρισμένη συνήθως σε τρία μέρη, όπου τοποθετούσε κατά μέγεθος τα κάστανα. Κάθε μέγεθος και διαφορετική τιμή. Μέχρι να πυρώσει η φωτιά, χαράκωνε μ’ ένα μαχαίρι τα κάστανα και ύστερα τα έριχνε στη Φουφού να ψηθούν. Οι καστανάδες έρχονταν συνήθως από την Καλαμάτα, από τα γύρω χωριά της Αρκαδίας, (Κερασιά, Αρβανιτοκερασιά κ.α.), καστανάδες έρχονταν και από το πανέμορφο- ονομαστό δάσος της Αμπελιώνας. (τόπος για επίσκεψη, διδασκαλία και πεζοπορία.Τα κάστανα  συνήθως έρχονταν από την περιοχή της Αρκαδίας και της Αμπελιώνας. έρχονταν τις καθημερινές κοντά στα σχολεία και τις Κυριακές στο καθιερομένο παραδοσιακό παζάρι της Κυριακής. Καθισμένος σ΄ ένα χαμηλό σκαμνάκι ο Καστανάς περίμενε την πελατεία του σκαλίζοντας τη φωτιά. Μόλις άρχιζαν να σκάζουν τα κάστανα, έπιανε τη μασιά και τα γύριζε απ’ την άλλη μεριά. Αφού ψήνονταν τα απομάκρυνε από τη Φουφού. Έπιανε τότε την τσιμπίδα ο Καστανάς και γέμιζε το χωνάκι που είχε φτιάξει από παλιές εφημερίδες.  Φόρτωνε στο μουλάρι του την φουφού, τα εργαλεία του, τα κάρβουνα απαραίτητα για το ψήσημο των κάστανων και το εμπόρευμά του. Από την ημέρα του Σαββάτου ξεκινούσε με τα πόδια από το χωριό του, το βραδυ προς τα ξημερώματα Κυριακής είχε φτάσει στο Κοπανάκι, Έπιανετον τόπο του σε κάποια γωνιά για να απαγκιάζει, κοντά στην κεντρική πλατεία. Μετά εύρισκε κάποιο μπαλκόνι έστρωνε μια παλιά μπατανία να ξεκουράσει το κουρασμένο του κορμί από την ολοήμερη πεζοπορία.
«Tο κάστανο θέλει κρασί και το καρύδι μέλι και το κορίτσι φίλημα πρωί και μεσημέρι». Διαλαλούσε την πραμμάτειά του ο κυρ Μπάμπης Καρακήτσος από την Βλαχοκερασιά.

Mε τα πρώτα κρύα κάποτε, σε μια γωνιά της Aπλωταριάς του παζαριού και ο κυρ-Μένηςναπό την Αμπελιώνα έστηνε τη φουφού του, άναβε τη φωτιά και έψηνε τα κάστανα διαλαλώντας την ποιότητα και την γεύση τους, καλώντας τους πελάτες μικρούς και μεγάλους. O Aλέκος ένα άλλο καλοκάγαθο ανθρωπάκι μια ζωή πάλευε για τον επιούσιο κάνοντας οποιαδήποτε δουλειά, μεταξύ αυτών το φθινόπορο πούλαγε ψητά στην φουφύ κάστανα. Ένα βράδυ αντίκρισε τους νεολαίους σε έξαρση αγάπης, αγκαλίτσες ο Aλέκος, χαμογελώντας άρχισε, εδώ το… «ζεστό φιστικάκι, Όμως οι κακουχίες της ζωής τον κατέβαλαν, τον απέσυρε σ’ ένα κρεβάτι, τα αρθρητικά δεν αστειεύονται η ανημπόρια τον έστειλε στον άλλο κόσμο, ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει. Γι’ αυτό και δεν τον βλέπανε πια. O καστανάς είναι μια συμπαθητική φιγούρα που σε κάθε πόλη ζεσταίνει με την παρουσία του την παγωνιά του χειμώνα όχι μόνο σε μικρές πόλεις αλλά και σε μεγαλουπόλεις Nέα Yόρκη, Παρίσι κ.α. Kάστανα στο νησί μας έχουμε πολύ λίγα στα βόρεια Aμάδες, Bίκι, Kαμπιά και είναι χάρμα να βρεθείς κάτω από μια καστανιά μια φθινοπωρινή λιακάδα να παιχνιδίζουν οι ηλιαχτίδες πάνω στο αγκαθωτό περίβλημα που ζηλότυπα κρύβουν τον καρπό. Tο μάζεμα και ο αποχωρισμός απ’ το περίβλημα είναι μια δύσκολη διαδικασία.
Aυτά που βλέπουμε στα καφάσια στην αγορά είναι συνήθως απ’ την Kρήτη που θεωρούνται τα καλύτερα, και του Πηλίου, ακόμα υπάρχουν στην Eύβοια, στη Nάξο, την Πίνδο και B.A. της Πελοποννήσου. Tα κάστανα ήταν γνωστά από την αρχαιότητα, εκλεκτή τροφή για Θεούς και ανθρώπους. Σήμερα; Πού πήγε εκείνο το μαγκάλι που περιμέναμε με λαχτάρα ανυπόμονα γύρω του να ψηθούν στη χόβολή του τα κάστανα, και ‘κείνο το… αξέχαστο «ποιος θα βγάλει τα κάστανα απ’ τη φωτιά» που έπαιρνε προεκτάσεις και στον τρόπο ζωής. Θέλει τόλμη και θάρρος να βγάλεις τα κάστανα, θέλει τόλμη να ξεσκεπάσεις τη βρομιά, την αδικία, το ψέμα, την υποκρισία… ξεχάστηκε, χάθηκαν οι γενναίοι που σήμερα από κάθε άλλη εποχή χρειάζονται άνθρωποι να βγάλουν απ’ τη φωτιά ―και τη φωτιά― τα κάστανα της συμφοράς.
άπό  Το κάστανο είναι ένας μοναδικός, αμυλούχος γλυκός καρπός με εξαιρετική γεύση και πλούσιο άρωμα, υψηλής θρεπτικής αξίας, τον οποίο μπορούμε να γευτούμε και να καταναλώσουμε κατά την διάρκεια του χειμώνα.  Τα κάστανα αποτελούν μια τροφή με υψηλή θερμιδική αξία. Οι περισσότεροι από εμάς αποφεύγουμε τα κάστανα λόγω του υψηλού θερμιδικού φορτίου, με αποτέλεσμα να μην τα εντάσσουμε στο καθημερινό μας διαιτολόγιο, χάνοντας έτσι τα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά που προσφέρει ο συγκεκριμένος καρπός. Σε σύγκριση με τους άλλους ξηρούς καρπούς, τα κάστανα έχουν τις λιγότερες θερμίδες.

Χρήστος Μηλίτσης: Ιστορίες του χωριού μας. Εκτύπωση E-mail. Μία ωραιότατη ανάρτηση (ανέγδοτο περιστατικό), που πήρα το θάρρος να την δημοσιεύσω στον ιστότοπό μου.

ΚΑΣΤΑΝΑΦθινόπωρο. Ξημέρωνε Κυριακή. Βαθειά χαράματα. Η νύχτα δεν είχε μαζέψει ακόμα τα σκοτάδια στην ποδιά της. Τα αστέρια λαμπύριζαν στον ουρανό. Προμήνυμα ότι η μέρα θα ερχόταν χαρούμενη και ηλιόλουστη. Τα κοκόρια άρχισαν τα λαλήματα και δεν είχαν σταματημό. Έξαφνα ακούστηκε η καμπάνα του χωριού να χτυπά γρήγορα και δυνατά.΄Έστειλε στους χωριανούς το μήνυμα ότι κάτι το σοβαρό θα συμβεί στο χωριό μας. Μερικοί παραξενεύτηκαν και διερωτώνταν, τι να συμβαίνει άραγε;. Οι περισσότεροι όμως το γνώριζαν και το περίμεναν μάλιστα από καιρό. Ο μακαρίτης Στάθης Σύψας που έκανε τότε κοντά στα άλλα και τον αγγελιοφόρο στο χωριό, δεν άργησε να ξεδιαλύνει την υπόθεση. Έτρεχε από γειτονιά σε γειτονιά και φώναζε όσο μπορούσε με μισοκομμένη καταλαλιά γιατί ο δυστυχής ήτα ανάπηρος και η γλώσσα του δεν τον Βοηθούσε.
–«ε.ε.ε.ε.ε.ε.ε. χωριανοί. Τα’ αμόλσαν τα κάστανα».
Αυτό ήταν. Όλοι οι άνθρωποι ξύπνησαν, άνδρες γυναίκες και παιδιά βρέθηκαν στους δρόμους. Ακόμα και τα σχολιαρούδια κοντά στους δικούς τους κι’ αυτά. Γέμισαν οι στράτες και τα στενορύμια του χωριού. Φωνές, καλημερίσματα και χαιρετίσματα,πανζουρλισμός στους δρόμους. Όλοι τραβούσαν για τα καστανόδασα. Ήρθε η μέρα που περίμεναν από καιρό να μαζέψουν κάστανα. Έτρεχαν βιαστικά να προλάβουν να μαζέψουν, όσα πιο πολλά μπορούσαν. Το κάστανο τότε, ακόμα και σήμερα αποτελούσε βασική τροφή για τους ξωμάχους. Όταν μάλιστα συνοδεύετε με κάνα δυο ποτηράκια κρασί γίνεται πιο ευχάριστο και κρατάει χορτάτο τον άνθρωπο σχεδόν όλη τη μέρα.
Ότι το κάστανο τραβάει το κρασί το λέει και τι δίστιχο.
Το κάστανο θέλει κρασί και το καρύδι μέλι
Και το κορίτσι φίλημα πρωί και μεσημέρι.
Άρχιζαν από τα κοντινά καστανόδασα και έφταναν στα πιο απομακρυσμένα. Εκεί μεταφέρονταν τώρα οι φωνές, τα πειραχτά και τα καλαμπούρια. Πολύ φασαρία. Η κουβέντα –κουβέντα και η δουλειά- δουλεία. Μάζευαν τα σκορπισμένα κάστανα, σπάζανε με τα πόδια τα καβούκια και τα έβγαζαν. Τα μάζευαν στις ποδιές ή στα κοφίνια και τα έριχναν στα σακουλάκια που κουβαλούσαν μαζί τους. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που μάζευαν σακιά ολόκληρα και τα φόρτωναν στα γαϊδουράκια ή και στα μουλάρια που έσερναν μαζί τους.
Δυο γειτονόπουλα, που ήταν καλοί φίλοι και μάλιστα Γυμνασιόπαιδα, άργησαν παρ’ όλη τη φασαρία να σηκωθούν απ’ τα κρεβάτια τους. Ήταν πολύ κουρασμένα από την προηγουμένη μέρα, το Σάββατο το απόγευμα, που ήρθαν πεζοπορώντας από τη Καρδίτσα που ήταν το Γυμνάσιο,- έτσι τα μάθαμε τα λίγα γράμματα εμείς οι παλιοί με ανέχειες, κόπους και σκοτούρες- και αποφάσισαν να πάνε κι αυτά για συλλογή. Προτίμησαν το κοντινό καστανόδασο, τις πλάκιες, όπως λέγεται μια τοποθεσία κοντά στο χωριό.
Σαν έφτασαν εκεί, δεν υπήρχε πλέον ψυχή. Αυτοί που προηγηθήκαν μάζεψαν ότι υπήρχε και τραβήχτηκα στα ενδότερα. Στη ρίζα μιας γέρικης καστανιάς, είδαν ένα σακουλάκι κοντόγιομο με κάστανα που στηρίζονταν στον κορμό της. Έριξαν μια ματιά ολόγυρα δεν υπήρχε κανένας. Σκέφτηκαν, πήραν την απόφαση και το έπραξαν «το καλό». Άδειασαν στα γρήγορα στα δικά τους τσουβαλάκια το περιεχόμενο, ήταν δεν ήταν περίπου 12ως 15 οκάδες, η οκά ήταν τότε η μονάδα μέτρησης του βάρους, γέμισαν το σακουλάκι που άδειασαν με χαλίκια μελίστρας, που είναι ελαφρά Έβαλαν πέντε έξι φούχτες κάστανα από πάνω για να μην φαίνονται τα χαλίκια. και από δω πήγαν κι’ άλλοι.
Ύστερα από λίγη ώρα να και ο Βασιλάκης, ο κάτοχος. Είχε μαζέψει τρεις –τέσσερες οκάδες κάστανα ακόμα τα άδειασε πάνω στα άλλα, γέμισε το σακούλι, το έδεσε καλά και σε λίγο έφτασε κατάκοπος και καταϊδρωμένος, αλλά και πολύ ευχαριστημένος στο σπίτι.
-Έλα μάνα να δεις τι καστανάρες που σου έφερα!.
Έτρεξε η μάνα του στο μπαλκόνι, έστρωσε μια ψάθα να ρίξουν πάνω τα κάστανα να στεγνώσουν για να μη σαπίσουν και είπε στο Βασιλάκη μας να αδειάσει το σακούλι. Αλλά τι έκπληξη. Δεν φαίνονταν πουθενά κάστανο. τα είχαν σκεπάσει τα χαλίκια. Τότε αγανακτισμένη η μάνα του που φημίζονταν για τις κατάρες και τη κακογλωσσιά της ξεφώνισε αγανακτισμένη.
-Βρε Θεοσκοτωμένε χαλίκια με κουβάλησες;
Δεν άργησε η ιστορία αυτή, ύστερα από λίγες μέρες να γίνει βούκινο στο χωριό.

Advertisements

Αύγουστος 29, 2014 - Posted by | ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΚΑΣΤΑΝΑΣ ΚΑΙ ΚΑΣΤΑΝΑ, Uncategorized

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: