Komianos's Blog

Από το Κοπανάκι Μεσσηνίας Πολιτιστικά Δρώμενα.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΩΝ- ΜΥΘΟΙ ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ – ΕΛΑΪΙΣ, ΣΠΕΡΜΩ ΚΑΙ ΟΙΝΩ. ΞΕΛΑΣΗ

ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ

ΘΕΑ ΔΗΜΗΤΡΑΗ Δήμητρα, κόρη της Ρέας και του Κρόνου, ήτανε Θεά της γεωργίας. Η τόσο σημαντική αυτή θεά είχε μια μοναχοκόρη, την Περσεφόνη, που την λάτρευε. Η Δήμητρα εξ αιτίας της δουλειάς της άφηνε με μεγάλη της λύπη συχνά μόνη την Περσεφόνη. Μια μέρα η θεά έφυγε για τη χώρα των Αιθιόπων, που γινόταν θερισμός. Η Περσεφόνη αφού υποσχέθηκε στη μητέρα της ότι θα είναι φρόνιμη, έτρεξε στο λιβάδι να μαζέψει λουλούδια. Ξαφνικά άνοιξε η γη και παρουσιάστηκε ο Πλούτωνας, ο βασιλιάς του κάτω κόσμου. Άρπαξε την Περσεφόνη στο άρμα του και την πήρε μαζί του στον Άδη.  Ο Πλούτωνας, που είχε ακούσει πολλά για την ομορφιά της κόρης, ζήτησε από τον πατέρα των θεών, να του επιτρέψει να την κλέψει. Ήξερε καλά ότι η Δήμητρα δε θα του την έδινε ποτέ. Ο Δίας δεν αρνήθηκε αυτή τη χάρη στο βασιλιά του Άδη και αδελφό του. Τότε εκείνος με την ευκαιρία που η Περσεφόνη μάζευε ολομόναχη λουλούδια πέτυχε το σκοπό του. Η Δήμητρα άκουσε τις σπαραχτικές κραυγές της θυγατέρας της, παράτησε τη δουλειά της και γύρισε βιαστικά πίσω. Μα η Περσεφόνη είχε χαθεί. Εννιά μερόνυχτα γύριζε σ’ όλη τη γη η Δήμητρα ζητώντας την κόρη της, ώσπου έφτασε στην Ελευσίνα. Πήγε στο παλάτι του βασιλιά Κελεού κι έγινε παραμάνα του παιδιού του τού Δημοφώντα. Ευγνωμονώντας για τη φιλοξενία, δίδαξε στον άλλο του γιο, τον Τριπόλεμο, τα μυστικά της γεωργίας κι εμύησε τον Κελεό στα Ελευσίνια Μυστήρια. Από τον ήλιο έμαθε την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα. Αγανακτισμένη η θέα απευθύνθηκε στο Δία και απαίτησε το γυρισμό της κόρης της στη γη. Ο Δίας της αρνήθηκε βοήθεια. Φουρτουνιασμένη τότε η Δήμητρα ορκίστηκε να δώσει ξεραΐλα στη γη αν δεν έπαιρνε την Περσεφόνη. Η πείνα κι η καταστροφή έπεσαν στους ανθρώπους. Άδικα την παρακάλεσαν οι άλλοι θεοί να πάρει πίσω τον όρκο της. Εκείνη ήτανε αμετάπειστη. Έπειτα λοιπόν από πολύωρο συμβούλιο των θεών στον Όλυμπο, αποφασίστηκε να γυρίσει η Περσεφόνη στη μητέρα της. ΄Επρεπε όμως να μην είχε δοκιμάσει το φαγητό των νεκρών. Μα η Περσεφόνη είχε φάει έξη σπυριά από ένα ρόδι. Βγήκε τότε η απόφαση να μένει έξη μήνες στον Άδη κι έξη μήνες στη γη. Μ’ αυτό τον τρόπο ταχτοποίησε ο Δίας την υπόθεση της Περσεφόνης χαρίζοντας τη χαρά τόσο στη μητέρα της, όσο και στον Πλούτωνα. Έτσι οι αρχαίοι Έλληνες ερμήνεψαν τις εποχές του έτους.

Πηγή: Δημοσιογραφικός Οργανισμός ΛΑΜΠΡΑΚΗ. Σελ. 48

Ο ΜΥΘΟΣ ΓΙΑ ΑΔΕΛΦΕΣ ΕΛΑΪΣ, ΣΠΕΡΜΩ, ΟΙΝΩ.

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Νικ. Πλάτωνα ο μύθος των τριών αδερφών, Ελαϊς, Σπερμώ, Οινώ, που τα ονόματά τους ΕΛΑΙΣ-ΣΠΕΡΜΩ-ΟΙΝΩσυνδέθηκαν με τα τρία βασικά προϊόντα του ελληνικού χώρου (λάδι, σιτάρι, κρασί) αρχίζει από τη μινωική Κρήτη. Η Ελαϊς, η Σπερμώ και η Οινώ ήταν κόρες του Άνιου και εκείνος με τη σειρά του ήταν παιδί του Διονύσου και της Αριάδνης. Όταν οι απόγονοι του Μίνωα πήγαν να διοικήσουν διάφορα νησιά ή και περιοχές του αιγιακού χώρου, ο Άνιος πήγε στο ιερό νησί τη Δήλο.Παντρεύτηκε τη Δωρίππη και απέκτησε τρεις κόρες που τις είπαν Οινοτρόπους ή Οινοφόρους. Σ` αυτές ο παππούς τους ο Διόνυσος έδωσε ένα μοναδικό χάρισμα:»ποιείν εκ γης έλαιον, σίτον και οίνον». Οι Οινοτρόποι παρείχαν άφθονους καρπούς και τροφές σ` όσους έφταναν για χρησμό στο μαντείο της Δήλου. Ο μύθος μας λέει ότι οι Αχαιοί όταν άρχισαν την εκστρατεία τους εναντίον της Τροίας, πέρασαν από τη Δήλο. Ο Άνιος που ήξερε να προλέγει το μέλλον, τους είπε ότι ο πόλεμος που σκόπευαν να ξεκινήσουν θα κρατούσε δέκα χρόνια. Για να μην ταλαιπωρούνται λοιπόν τους πρότεινε να μείνουν εννιά χρόνια κοντά του και τον δέκατο να πολεμίσουν με τους Τρώες μια και τότε θα έπεφτε η Τροία. Κι όσο για τη διατροφή τους δεν θα υπήρχε πρόβλημα. Θα την ανελάμβαναν οι τρεις κόρες του. Η Σπερμώ θα πρόσφερε άφθονους καρπούς (δημητριακά), η Ελαϊς όσο λάδι θα ήθελαν και η Οινώ θα τους τροφοδοτούσε με κρασί.Οι Αχαιοί αρνήθηκαν και συνέχισαν το ταξίδι τους. Η περιπέτεια των Οινοτρόπων άρχισε όταν αργότερα μετά από χρόνια αποφάσισαν να τις πάρουν κοντά τους. Άλλοι λένε ότι αρνήθηκαν να πάνε κι άλλοι ότι τις πήραν μαζί τους. Πάντως κινδύνεψαν να θανατωθούν και τις προστάτεψε ο παππούς τους Διόνυσος. Ο Οβίδιος μάλιστα έγραψε, πως ο Διόνυσος μεταμόρφωσε τις τρεις κοπέλες σε περιστέρια.

Πηγή : etwinning.sch.gr

ΤΟ ΟΡΓΩΜΑ-Η ΣΠΟΡΑ-ΤΟ ΘΕΡΟΣ-ΤΟ ΑΛΩΝΙΣΜΑ

ΞΕΛΑΣΗ

Πρίν ξεκινήσουν οι φαμελιάριδες τις κάθε είδους αγροτικές εργασίες, όπως π.χ. το όργωμα, αλληλοδανείζονταν τα ζώα τους για ζευγάρι και διέθεταν ορισμένες ημέρες προσωπικής βοήθειας για να οργώσουν μικρές λωρίδες γης, τις «λαχίδες» όπως τις ονόμαζαν, (από το «λαχνίδες»). Την εργασία αυτή την έλεγαν «δανεικαριά». Για το ξεβοτάνισμα, το θέρισμα, το καθάρισμα και αποθήκευση των δημητριακών . Ακόμη και για τους ηλικιομένους κατοίκους της περιοχής, είναι πάρα πολύ δύσκολο ή μάλλον αδύνατο να θυμηθούν την εξήγηση της λέξις ” Ξέλαση “. Και σε πάρα πολλούς άγνωστη.  Η λέξη αλληλοβοήθεια, σεμπριά είναι η πλέον γνωστές την σημερινή εποχή.  Πως να εξηγήσει κάποιος στους νέους και στις νεές μας, την σημασία της  λέξης “Ξέλαση”…Ακόμη δυσκολώτερο την σημερινή εποχή της αφθονίας των διατροφικών αγαθών αλλά και της σκληρής αδιαφορίας για τον γείτονα, και γενικά της τεμπελιάς ακόμη και για εργασίες που αφορούν την δική μας περιουσια, τα δικά μας συμφέροντα. Όσο ζουν οι γεροντότεροι υπάρχει και το σχετικό ενδοιαφέρον, διαφορετικά ας είναι καλά η λαϊκή αγορά του Κοπανακίου και του Δωρίου, όοοολα τα καλά έχουν, τώρα σου λέει ο άλλος για τα ζαρζαβατικά θα ενδοιαφέρομαι;…ή για το στάρι, την βρώμη και το καλαμπόκι;…Κάποτε όμως αυτά αποτελούσαν τα απαραίτητα υλικά

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΕΛΤΕΜΗΣΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ – ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΕΛΤΕΜΗΣ – ΟΜΗΡΟΣ ΠΕΛΛΑΣ μαθητές Ε! Γυμνασίου Κυπαρυσσίας 1936 – 1937

Ξ Ε Λ Α Σ Η

ΑΠΟΣΠΕΡΟΥ ΕΧΕΙ ΞΕΛΑΣΗ ΣΤΗΣ ΜΗΤΡΑΙΝΑΣ Τ’ ΑΛΩΝΙ. – ΘΑ ΣΥΝΤΑΧΘΟΥΝΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΙ’ ΟΙ ΚΟΠΕΛΛΙΕΣ ΟΙ ΡΟΥΣΣΕΣ- ΚΙ ΟΛΕΣ ΟΙ ΓΡΙΕΣ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ ΟΙ ΜΑΥΡΟΜΑΝΤΗΛΟΥΣΕΣ – ΚΑΙ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΠΑΣΠΑΛΗ ΤΡΙΓΥΡΩ ΤΟΥΣ ΘΑ ΑΠΛΩΝΕΙ.. ΠΑΙΡΝΟΝΤΑΣ ΚΟΥΚΛΕΣ ΣΤΟ ΣΩΡΟ ΤΑ ΦΛΙΤΣΑ ΞΕΦΛΟΥΔΑΝΕ – ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΤΟΥΣ ΤΡΙΒΟΥΝ ΤΟΝ ΚΑΡΠΟ, ΣΠΕΙΡΙ –  ΣΠΕΙΡΙ ΚΑΙ ΛΕΝΕ – ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΑΤΕΛΕΙΩΤΑ, ΕΝΩ ΟΙ ΜΙΚΡΟΙ ΠΗΔΑΝΕ – ΚΙ ΑΝΑΚΑΤΕΥΟΥΝ ΤΟΥΣ ΣΩΡΟΥΣ, ΠΑΛΕΥΟΥΝΕ ΚΑΙ ΚΛΑΙΝΕ. – ΚΙ ΟΤΑΝ ΝΥΣΤΑΞΕΙ Η ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ, ΜΕΣΟΥΡΑΝΗΣΕΙ Η ΠΟΥΛΙΑ, – ΚΙ ΑΠΟΣΩΘΟΥΝ ΤΑ ΧΩΡΑΤΑ, ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΛΑΓΑΡΙΣΟΥΝ, – ΘΑ ΠΑΝ ΓΙΑ ΥΠΝΟ ΟΙ ΓΡΙΕΣ ΣΙΓΑ, ΘΑ ΠΑΡΟΥΝ ΤΑ ΜΙΚΡΟΥΛΙΑ, – ΚΙ ΟΙ ΝΙΟΙ ΚΙ ΟΙ ΝΙΕΣ ΘΑ ΜΕΙΝΟΥΝΕ ΤΑ ΦΛΙΤΣΑ ΝΑ ΧΩΡΙΣΟΥΝ….

ΤΟ ΟΡΓΩΜΑ-Η ΣΠΟΡΑ-ΤΟ ΘΕΡΟΣ-ΤΟ ΑΛΩΝΙΣΜΑ

ΖΕΥΓΚΑΛΑΤΗΣ

ΟΡΓΩΜΑ 1931 ΣΤΟ ΟΡΕΓΚΟΝ

ΟΡΓΩΜΑ 1931 ΣΤΟ ΟΡΕΓΚΟΝ

«Γαία η ευρύστερνη» , Ησίοδος (Θεογνωσία). Το όργωμα η σπορά, ο θέρος, το αλώνισμα, το ξεχώρισμα του σπόρου του καλαμποκιού η λεγόμενη στα μέρη μας (ΚΟΎΚΛΑ) από τα λουμπούσια,  και η αποθίκευση, ήταν επίπονες εργασίες που απαιτούσε πολλά εργατικά χέρια αλλά και αγάπη για τη γη που έδινε απλόχερα τους καρπούς της. Δύσκολη όμως  αν σκεφθούμε της συνθήκες , τα μέσα και γυρίσει την μνήμη πίσω στον αγώνα για επιβίωση του κάθε αγρότη.
Η καλλιέργεια των δημητριακών (σιτάρι-κριθάρι, καλαμοόκι (κούκλα), βρώμη, κ.α.) από τότε ήταν η βασική τροφή για ανθρώπους και ζώα .Από την Παλαιά και την Καινή διαθήκη μέχρι και σήμερα αντιλαμβανόμεθα τη μεγάλη  διατροφική σημασία τις καλιεργειας των παντώς τύπου δημητριακών που δινόταν όλα αυτά τα χρόνια. .Στην αρχαιότητα οι ζευγολάτες  ή (ζευγίτες) αποτελούσαν την τρίτη κοινωνική τάξη στην αρχαία Αθήνα που τους ονόμαζαν διακοσιομέδιμνους. Από νωρίς το φθινόπωρο και αμέσως μετά τα πρωτοβρόχια και μόλις η γη ξεδιψούσε και η γη έπαιρνε το «όρκο» της ήταν έτοιμη δηλαδή να οργωθεί οι ζευγολάτες ( ρεσπέριδες -γεωργοί) «έζεγναν» τα » βούθκια» τους με το πρωτόγονο άροτρο (το υνί) και πριν ο ήλιος ανατήλει άρχιζαν όργωμα -«ζευγάρι»- για να

ΗΣΙΟΔΙΟ ΞΥΛΙΝΟ ΑΡΟΤΡΟ- Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

ΗΣΙΟΔΙΟ ΞΥΛΙΝΟ ΑΡΟΤΡΟ- Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

ανασάνει το χωράφι αλλά και για να αναμιχθεί και οι κοπριά που συνήθως έριχναν κατά την διάρκεια του καλοκαιριού . Όταν τελείωναν με το άροτρο έζεγναν ξανά τα «βούθκια» με την «σβάρνα». Μια ξύλινη πλατειά και βαριά κατασκευή με με σφηνομένες μαχαιρωτές πέτρες από κάτω, και «σβάρνιαζαν» το οργωμένο χωράφι ισιώνοντας την γη και ετοιμάζοντας την για την σπορά που θα ακολουθούσε, όταν έπεφτε βροχή να ποτίζεται ομοιόμορφα το χοράφι και σαν ερχόταν η εποχή του θέρου να γίνεται πιο ευκολα το θέρισμα σε ισάδι. Ακολουθούσε η σπορά που γινόταν με το χέρι και σαρακλισμα της γης ή σγάρλισμα για να λιώσουν οι σβόλοι και να χωθεί ελαφριά στο χώμα ο σπόρος. Το κυριώτερο και ακρως απαραίτητο έθιμο κατά την περίοδο της σποράς του σιταριού, του λιναριού και γενικά των δημητριακών τα πολύ παλιά χρόνια στο εύφορο Τριφυλιακό κάμπο της Ορεινής Τριφυλίας ήταν η «λαλαγκόπιτα»*, πίττα που φτιαχνόταν με αλεύρι και νερό και ψηνόταν στο «σάτζιη» ή πάνω σε ζεστούς-πυρωμένους χοχλακόροτσους και πασπαλισμένη με μέλη η και ζάχαρη προσφερόταν στους θεριστές σαν προσφάι. Πίστευαν με αυτό τον τρόπο εξευμένιζαν το σπόρο από τα κακά στοιχειά και ότι η φυτρώσει θα γινόταν χωρίς προβλήματα.

ΤΟ ΟΡΓΩΜΑ

Τα παλιά χρόνια, η σπορά άρχιζε στα τέλη του Σεπτέμβρη και τελείωνε το Δεκέμβρη. Στις 14 Σεπτεμβρίου, ημέρα του Σταυρού, οι γεωργοί πήγαιναν στην εκκλησία λίγο σπόρο να τον ευλογήσει ο παπάς. Μετά τον έπαιρναν και τον ανακάτευαν με τον υπόλοιπο σπόρο, για να έχουν καλή σοδειά. Κάποιοι γεωργοί έπαιρναν από το εικονοστάσι το κόκκινο αυγό, που είχαν κρατήσει από το Πάσχα, και το «έσπερναν» μαζί με το σπόρο στο χωράφι. Άλλοι κρατούσαν αγιασμό και ράντιζαν το σπόρο για να πάρει ευλογία. Μόλις έπιαναν οι πρώτες βροχές του φθινοπώρου και μαλάκωνε το χώμα, άρχιζε το όργωμα. Το όργωμα γινόταν με βόδια ή με μουλάρια. Χρησιμοποιούσαν ξύλινα αλέτρια, αλλά αργότερα αντικαταστάθηκαν με σιδερένια.

Για να σέρνουν τα ζώα το αλέτρι, τοποθετούσαν στο λαιμό τους περιλαίμια ή όπως τα λένε οι γεωργοί μας «λεμαργιές». Οι «λεμαργιές» ήταν φτιαγμένες από μαλακό δέρμα και μέσα ήταν γεμισμένες με άχυρο για να μην πληγώνονται τα ζώα. Στο πλάι είχαν κρίκους απ’ όπου μεγάλα λουριά ή σχοινιά έδεναν το αλέτρι. Στο όργωμα πρόσεχαν να πατάει το ένα ζώο μέσα στο διπλανό αυλάκι, για να γίνεται ίσιο το όργωμα. Αφού τελείωνε το όργωμα, έριχναν το σπόρο με το χέρι. Το σπόρο τον είχαν μέσα σε ένα «δισάκι» ( διπλό σάκο), που στη μέση είχε ένα άνοιγμα, για να το κρεμάνε στο λαιμό. Δηλαδή, είχαν ένα σάκο μπροστά και έναν πίσω. Όταν άδειαζε λίγο ο μπροστινός σάκος, έφερναν μπροστά τους τον πισινό σάκο, για να μην κουράζονται από το μεγαλύτερο βάρος του. Αυτό συνεχιζόταν μέχρι να αδειάσουν οι σάκοι, οπότε τους ξαναγέμιζαν. Αφού τελείωνε η σπορά, για να σκεπαστεί ο σπόρος με χώμα, έκοβαν ένα μεγάλο κλωνάρι δέντρου και το σβάρνιζαν στο χωράφι. Αργότερα χρησιμοποιούσαν ξύλινες σβάρνες και τα τελευταία χρόνια σιδερένιες.

 Αναρτήθηκε απόστιςΠέμπτη, Ιουνίου 25, 2009

ΤΟ ΘΕΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ (ΡΟΒΟΛΑΣ)

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ (ΡΟΒΟΛΑΣ) Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

Απολαμβάνοντας το θεριακλίδικο καφεδάκι, της κυρά-Σπυρούλας Σοφού, στον ίσκιο της μουριάς, στην αυλή του παραδοσιακού καφενείου της γειτονιάς μου, στο κάτω Κοπανάκι. Μου μιλάει για τον “θέρο” του πανάρχαιου αυτού αρχαιοελληνικού έθιμου που ήταν βαθιά ριζωμένο στην συνείδηση του αγροτικού λαού μας. Αρχέγονη τελετουργία που συναντάτε σε μερικά ακόμη χωριά του τόπου μας και που καμπόσα χρόνια πριν το 1974 στην Ορεινή Τριφυλία είχε τον δικό της ξεχωριστό χαρακτήρα. Το πρώτο δεμάτι έπρεπε να σταυρωθεί να κάνουν το σύμβολο του σταυρού δηλαδή με τα πρώτα στάχυα που θέρισαν  με αυτό να έδενανν το πρώτο δεμάτι σε σχήμα σταυρού. Το θέρισμα άρχιζε από τον Ιούνιο μέχρι τον ιούλιο, και κράταγε ανάλογα από 20 έως 30 ημέρες. Η δουλειά άρχιζε τα ξημερώματα κάθε μέρα, και τελείωνε το βράδυ. Τα δρεπάνια με δεξιοτεχνία θέριζαν τα στάχυα ασταμάτητα, ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι. Μετά βγήκανε οι μηχανές και…. ανασάναμε. Μετά το θερισμα δέναμε τα δεμάτια. Όσα στάχυα χωράει μια χούφτα το λέγαμε “χεριά”. Οκτώ χεριές  μαζί κανανε ένα “Χειρόβολο” ή “λιμάρι”. Τρία λιμάρια κανανε ένα “δεμάτι”. Έξη  δεμάτια ένα “φόρτωμα”. Τα δέναμε το κάθε ένα χωριστά με στάχυα, εάν ήταν σκληρά σπαζανε γιαυτό περιμέναμε να έχει πρωϊνή  υγρασία για να τα δένουμε. Ύστερα τα φορτώναμε στα ζωντανά και τα πηγαίναμε στο θημωνοστάσιο. Εκεί βρισκόταν και το αλώνι το δικό μας, στο Λιθερό στη λάκκα του Σοφού.

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΟΡΓΩΜΑΤΟΣ Από το οικογενειακό παραδοσιακό μουσείο του ΠΙΠΗ ΚΟΜΙΑΝΟΥ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΟΡΓΩΜΑΤΟΣ Από το οικογενειακό παραδοσιακό μουσείο του ΠΙΠΗ ΚΟΜΙΑΝΟΥ

Υπήρχαν και άλλα στη γύρω περιοχή.  Στο Ραχηντούρ, του Χρήστο Μαυροειδή, του Αποστόλη Παυλόπουλου και άλλα πολλά. Το πολύ άχυρο κάνει κακό στο κτήμα, εμείς Το δρεπάνι ήταν το βασικό εργαλείο του θερισμού και οι έργατες που ασχλούντα με το θέρισμα «θεριστές «Τα δεμάτια μαζευόταν σε μεγάλους σορούς(θεμονιές) και παρέμενα στο χωράφιμέχρι την συμπλήρωση του θερισμού. Ακολουθούσε το φόρτωμα στα υποζύγια και η μεταφορά των δεματιών στο χώρο του αλωνίσματος  τα αλώνια.  Η αλωνιστική μηχανή 1950-1960 Από την αρχή της δεκαετίας του 1950 και μέχρη το 1960-62 το παραδοσιακό αλώνισμα γινόταν με αλωνιστικές μηχανές. Η κίνηση δινόταν από τρακτέρ. Η αλωνιστική μετά το τάϊσμα με τα δεμάτια θρυμμάτιζε τα στάχια του σιταριού ή του κριθαριού και περνώντας απο την διαδικασία που είχε ο τύπος της μηχανής διαχώριζε τους σπόρους απο το άχυρο. Απο το 1962 και μετά το θέρισμα γίνετε με τα πλέον σύχρονα μηχανήματα ,τις αυτοκινούμενες θεριστικές μηχανές το γνωστά «κομπάγια».  Ύστερατα φορτώναμε στα ζωντανά και τα πηγαίναμε στο θημωνοστάσιο. Εκεί βρισκόταν και το αλώνι το δικό μας, στο Λιθερό στη λάκκα του Σοφού. Υπήρχαν και άλλα στη γύρω περιοχή.  Στο Ραχηντούρ, του Χρήστο Μαυροειδή, του Αποστόλη Παυλόπουλου και άλλα πολλά. Το πολύ άχυρο κάνει κακό στο κτήμα, εμείς όμως το καίγαμε, το οργώναμε και τον Νοέμβριο με Δεκέμβριο ήταν έτοιμο για σπορά, και το ξανασπέρναμε. Στο  αλώνι, βάζαμε πέντε άλογα και φέρνανε βόλτα γύρω από το “στιγερό”, από το πρωϊ, δουλεύανε με μεράκι, ήταν άλογα για κάρο και ταϊζόντουσαν καλά. Όπως φέρνανε βόλτα τα άλογα στο αλώνι, οι ανδρες με τις δικριάνες το γυρίζανε, το στάρι πήγαινε κάτω, το άχυρο σιγά σιγά το αφαιρούσαμε, και μετά με μικρές λαγανιές πέρναμε τα ψιλόκομένα άχυρα, Μετά το “λυχνίζαμε” με τα ξύλινα φτυάρια, το απόγευμα σαν φύσαγε “προβέντζα”, (άνεμος από τη μεριά της θάλασσας). Ο Γιάννη-Νικολάκης το δούλευε το φτυάρι με μαεστρία το έκανε σαν… ρύζι. Οι αγωγιάτες έπαιρναν ένα ντενεκέ στους δέκα για αγώϊ. Στην πραγματικότητα πεθαίνανε στη δουλειά για 15 οκάδες στάρι. Ο Κοσμάς, και ο Καρβουνής,  ήτανε “μανούλες” ο θοδωράκης Σταθόπουλος στη λαγανιά, ο Γιάννης στον “ντόκο”. Ο Γιάννης Κοσμάς είχε δώδεκα παιδιά, αδελφός  του Μήτσο- Κολάκη. Το άχυρο το βάζαμε στα “χαράρια”, (σχοινιά νε ξύλα δεμένα οριζόντια) τα τύλιγαν σαν δέμα και πηγαίνανε στους σταύλους. Εμείς επειδή είχαμε το καλύβι κοντά,τα βαζαμε χύμα.

 ΤΟ ΑΛΩΝΙΣΜΑ

ΑΛΩΝΙΣΜΑ

ΑΛΩΝΙΣΜΑ

Συνεχίζοντας την κουβέντα μας η κυρά-Σπυρούλα Σοφού, στον ίσκιο της μουριάς, στην αυλή του παραδοσιακού καφενείου της γειτονιάς μου, στο κάτω Κοπανάκι. Μου μιλάει για το αλώνισμα τα χρόνια τα παλιά. Τον Μάϊο σαν ξερενόντουσαν τα χορτάρια, πηγαίναμε με την πεθερά μου και καθαρίζαμε το αλώνι, με “Λαγανιές” που φτιάχναμε από αφάνες, σκούπες δηλαδή για χοντροδουλιές. Όπου περναγε η λαγανιά δεν έμενε τίποτα.Τα αλώνια βρίσκονταν συνήθως στην άκρη του χωριού γεγονός που διευκόλυνε και την μεταφορά των φορτίων που γινόταν πάντοτε με δυσκολία. Ήταν συνήθως κτιστά με ξερολιθιά κυκλικοί χώροι που στο δάπεδο τοποθετούσαν (φύτευαν) πέτρες σε πάρα πολύ πυκνή διάταξη ούτως ώστε το δάπεδο να είναι ίσιο και λείο γεγονός που διευκόλυνετην διαδικασία του αλωνίσματος που γινόταν τα πολύ παλιά χρόνια με ζώα και και με αρχέγονα ξύλινα εργαλεία.Η θυμονιές αφού μαζεύονταν στο αλώνι έπρεπε να ανοιχθούν και να απλωθούν και να γίνειπλήρης αποξήρανση για αυτό παρέμεναν έτσι απλωμένες πάντοτε φυλαγμένες και από τα ζώα αλλά και από ανθρώπους Μετά το άπλωμα και την πλήρη αποξήρανση έβαζαν τα ζώα να πατήσουν και να διαμελίσουν τα στάχυα οδηγώντας πάντοτε τα ζώα από το κέντρο του αλωνιού σε κυκλική τροχιά ,ανακατεύοντας τα έτσι ώστε ο διαμελισμός να γίνει όσο το δυνατό καλύτερα. Μετά «’εζεγναν» τα ζώα με τη «δουκάνη»η «λουκάνη» (Βολόσυρο) που ήταν μια χονδρή ξύλινη σανίδα με το μπροστινό της τμήμα ανασηκωμένο όπως το έλκηθρο που την έσερναν δυο βόδια η γαϊδουριά.Στο μέρος (επιφάνεια )της δουκάνας ( Βολόσυρου)που βρισκόταν σε επαφή με το έδαφος, υπήρχαν στερεωμένεςστενόμακρες κοφτερές πέτρες από «αθκιάτζη»(πυριτόλιθους (αθκιατζιές)* Το αλώνι είναι ήδη στρωμένο με τα διαλυμένα και τα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΠΕΛΙΟΣ ΣΤΙΣ ΘΥΜΩΝΙΕΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΑΓΡΟΤΕΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΠΕΛΙΟΣ ΣΤΙΣ ΘΥΜΩΝΙΕΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΑΓΡΟΤΕΣ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

σπασμένα στάχυα σιταριού η του κριθαριού. Από πάνω τους τοποθετούσαν στη δουκάνη (βολόσυρο)που την έσερναν τα ζώα κάνοντας κύκλους, σχεδόν ομόκεντρους, μέσα στο αλώνι. Πάνω από την δουκάνη στεκόταν όρθιος ή και καθιστός ο αλωνάρης(αλωνεύτης) και καθοδηγούσε τα ζώα με το ένα χέρι κρατώντας τα λουριά και με το άλλο χέρι κρατώντας την βουκέντρα μια μακριά βέργα με μεταλλική και αιχμηρή μύτη , για να εξαναγκάζει τα ζώα να κινούνται στο κανονικό ρυθμό και να μη σταματούνε αλλά και με το βάρος του να θρυμματίζει καλύτερα τα στάχυα (της κουτσούλλες ) του σιταριού/κριθαριού Μια πολύωρη και μονότονη δουλειά για τον αλωνεύτη που έζεγνε και την φωνή του τραγουδώντας πότε-πότε τις πίκρες και τις χαρές σμίγοντας τις με το μόχθο και το κάματο των μεγάλων ημερών του Ιούλη.Μετά το αλώνισμα ακολουθούσε το ανέμισμα (λίχνισμα) η διαδικασία διαχωρισμού του άχυρου από τον σπόρο. Ο σορός του αλωνισμένου υλικού (το μάλαμα) ετοποθετήτο σε μια άκρη του αλωνιού και όταν άρχιζε το δείλι και φυσούσε ο λίβας οι λικνιστές (ανεμιστές) με τα ξύλινα τετραδίχαλα ανέμιζαν το μάλαμα ( =άχυρο-σπόρος) από το σορό πετώντας τον ψιλά Ο σπόρος λόγο της βαρύτητας έπεφτε κάθετα στη γη ενώ το άχυρο πιο ελαφρύ παρασυρόμενο από τον αέρα έπεφτε χωρισμένο λίγο πιο πέρα.

ΑΛΩΝΙΣΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ

ΑΛΩΝΙΣΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ ΜΑΝΙΑΤΗ- Γ.ΣΟΦΟΣ- Θ.ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ

ΑΛΩΝΙΣΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ ΜΑΝΙΑΤΗ- Γ.ΣΟΦΟΣ- Θ.ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

Η αλωνιστική μηχανή 1950-1960 Από την αρχή της δεκαετίας του 1950 και μέχρη το 1960-62 το παραδοσιακό αλώνισμα γινόταν με αλωνιστικές μηχανές. Η κίνηση δινόταν από τρακτέρ. Η αλωνιστική μετά το τάϊσμα με τα δεμάτια θρυμμάτιζε τα στάχια του σιταριού ή του κριθαριού και περνώντας απο την διαδικασία που είχε ο τύπος της μηχανής διαχώριζε τους σπόρους απο το άχυρο. Μετά φέρανε τις αλωνιστικές μηχανές, ο Γιώργης μου συνεργαζότανε με τον Μανιάτη, εκεί να δεις πως περπάταγε η εργασία, αλλού το στάχυ μπαλιασμένο, αλλού το στάρι σε τσουβάλια. Μαζί δουλεύανε και ο Θοδωράκης Σταθόπουλος και πολλούς εργάτες για προσωπικό έφερνε μαζί του και ο Μανιάτης, χρειαζόντουσαν πολλοί. Αυτός που σάκιαζε έπρεπε να είναι “μαγγιόρος” να δένει τα σακιά μέχρι επάνω σφικτά, “δακτυλίδι”. Τα τσουβάλια ήταν μεγάλα, ζύγιζαν περίπου 80 οκάδες, ασήκωτα!! Το Κοπανάκι παλιά έκανε μεγάλη παραγωγή, η “λάκκα” μοναχά έβγαζε 6.000 οκάδες. Θέριζες- θέριζες και στον τόπο είσουνα. Όσο για την βρώμη, φτουράει, γιατί ο καρπός είναι μεγάλος και κάνει μπούγιο σε σχέση με το στάρι. την λέγανε και “Κασσάντρα”, γιατί την είχαν φέρει από την Μακεδονία και δεν είχε “άγανο”. Εάν ήταν πετυχημένη, ο καρπός της κρεμόταν σαν σταφύλι. Όσο για το στάχυ, ο “κρινιάς” ήταν καρπός μεγάλος και με τέσσερις γωνιές, έκανε το καλύτερο αλεύρι και το πιο νόστιμο ψωμί. Το τι τραβάγαμε εμείς προπαντών οι γυναίκες δεν λέγεται….θέρισμα την ημέρα, μπουγάδα στο σπίτι, φαγητό να φτιάξουμε, που ώρα για ξεκούραση….Απορώ πώς τα δάκτυλά μου, Σπύρο μου, είναι ακόμα κολημένα. Από το πρωί θερίζαμε, το μεσημέρι μια μπουκιά και πέφταμε κάτω σε καμιά ρίζα πουρναριάς να ξαποστάσουμε, εμένα με έπερνε ο ύπνος από την κούραση, έτσι όπως καθόμουν όρθια. ζυμώναμε και ψέναμε ψωμί για μία εβδομάδα, στις πέντε μέρες για να κόψεις μία φέτα, “στόμωνε” μέχρι και ο σουγιάς…Απο το 1962 και μετά το θέρισμα γίνετε με τα πλέον σύχρονα μηχανήματα ,τις αυτοκινούμενες θεριστικές μηχανές το γνωστά «κομπάγια

ΚΑΜΑΡΕΣ ΣΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΡΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟΒΡΥΣΗ

ΚΑΜΑΡΕΣ ΑΣΙΕΡΟΜΠΑΣΤΕΣ  ΣΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΡΙΚΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟΒΡΥΣΗ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

ΑΧΥΡΟ(ΑΣΙΕΡΟ)- ΑΣΙΕΡΟΜΠΑΣΤΕΣ.

Μετά από τελείωμα στο αλώνι το σιτάρι και το κριθάρι μεταφερόταν στην αποθήκες και αποτελούσε βασική πυγή εισοδήματος αλλά και διατροφής για ανθρώπους και

  ζώα.

Οι μεταφορά από το αλώνια στης αποθήκες (α-σιερονάρκα) γινόταν με ζώα,γαϊδούρια και μουλάρια .Το άχυρο που ήταν ελαφρύ το τοποθετούσαν σε μεγάλα σακιά και την μεταφορά από το αλώνι στο α-σιερονάρι για αποθήκευση την έκαναν εργάτες που ήξεραν καλά την δουλειά οι «ασιερομπάστες» και που τοποθετούσαν το άχυρο στην αποθήκη από μικρή είσοδο που βρισκόταν περίπου1,5-2,5 μέτρα πιο ψιλά από το έδαφος στη εξωτερική πλευρά της αποθήκης . Η εργασία ονομαζόταν ασιερόμπασμα. 

Πηγή : http://www.katokopia.net/spora-theros-alonisma.

Με αγάπη ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ   komianos.wordpress.com


Advertisements

Μαρτίου 12, 2013 - Posted by | ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΩΝ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: