Komianos's Blog

Από το Κοπανάκι Μεσσηνίας Πολιτιστικά Δρώμενα.

ΠΑΛΟΥΚΑ (Πάλουκα) – ΑΝΑΣΚΟΛΟΠΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΟΡΕΙΝΗ ΤΡΙΦΥΛΙΑ ΚΑΙ ΣΚΑΛΑ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ, ΒΑΣΑΝΗΣΜΟΙ ΚΛΕΦΤΑΡΜΑΤΟΛΩΝ

Ο μαρτυρικός θάνατος με την διαδικασία της “παλούκας” [Επεξεργασία]

 ΈΣΤΕΙΛΕ Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΔΡΒΕΝΑΓΕΣ ΚΑΙ ΚΥΝΗΓΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΛΕΦΤΕΣ – ΣΕΡΝΟΥΝ ΜΠΑΛΤΑΔΕΣ ΣΤΑ ΑΛΟΓΑ ΧΑΤΖΑΡΙΑ ΣΤΑ ΜΟΥΛΑΡΙΑ – ΑΚΟΥΣ ΤΙ ΛΕΝΕ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ ΤΙ ΜΟΛΟΓΟΥΝ ΤΑΪΔΟΝΙΑ; – ΒΑΡΟΥΝ ΤΣΑΚΙΖΟΥΝ ΚΟΚΚΑΛΑ ΚΑΙ ΠΑΛΟΥΚΩΝΟΥΝ ΚΛΕΦΤΕΣ. ΦΕΓΓΑΡΙ ΠΟΥΣΑΙ ΑΨΗΛΑ ΚΑΙ ΧΑΜΗΛΑ ΑΓΝΑΝΤΕΥΕΙΣ – ΜΥΝΑ ΣΕ ΚΛΕΦΤΑΡΜΑΤΩΛΟΥΣ ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΔΟΥΒΛΕΤΙ – ΠΕΣΤΟΥΣ ΝΑ ΚΑΤΣΟΥΝ ΦΡΟΝΙΜΑ, ΠΟΛΥ ΤΑΠΕΙΝΩΜΕΝΑ. ΔΕΝ ΕΙΝ΄Ο ΠΕΡΣΙΝΟΣ ΚΑΙΡΟΣ Ο ΦΕΤΕΙΝΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣ.

Η ΠΆΛΟΥΚΑ

Η ΠΆΛΟΥΚΑ

 

Μετά την αποτυχιμένη επανάσταση κατά των τούρκων το 1769 – 1770, και την επιδρομήν των τουρκαλβανών  το 1770 – 1780, τα παιδιά και οι συγγενείς των αδικοχαμένων υπερ της λευτεριάς της πατρίδος σιγά σιγά άρχισαν να ενώνονται σε ομάδες και τα λιμέρια των κλεφταρματολών πληθύνανε. Απότερος σκοπός η απελευθέρωση. Οι Κολοκοτρωναίοι, ο Γιαννάκης Κοσμάς, ο Γιωργάκης κακίσης, ο Γιώργης Κοσμάς. Κωνσταντίνος Μέλλιος, Ντούφας, Ντάρας, Συρράκος, Τρουπάκης Μουρτζίνος, Ντόγκας, Μητροπέτροβας, Κοκοβέκης, Μπούρας, Πιπιλής, ο Μπουκουβάλας κ.α. αρχίζουν να οργανώνουν τους Έλληνες ραγιάδες. Οι οποίοι αρχίζουν και τιμωρούν τους Τούρκους και τους Έλληνες προδότες. Γύρω στο 1800 – 1805 οι κλέφτες και αρματωλοί ήσαν έτοιμοι για να κάνουν νέα επανάσταση. Το εξής γεγονός έγινε αφορμή του μεγάλου κατατρεγμού των κλεφτών το 1805 – 1806. Όπως γράφει ο Αγησίλαος Τσέλαλης στο έργο του “ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ”….Kλέφτες υπό την αρχηγίαν του Γιαννάκη Κολοκοτρώνη και Κοσμά Γιώργη αποφασίζουν να τιμωρήσουν τον Πρωτοσύγγελο Χριστιανουπολεως – Τριφυλίας Ανδριανόπουλο. Ο οποίος ήταν προεστός στους Γαργαλιάνους, ” Άρχων του Μωρέω ” και αγαπητός στους Τούρκους. Επειδή κυνηγούσε και τιμωρούσε τους κλέφτες και φορολογούσε άγρια τους  κτηνοτρόφους. Τόν συλαμβάνουν τον τιμωρούν παραδειγματικά και  του πέρνουν τα λεφτά που προορίζονταν για για τους Τούρκους και το Πατριαρχείο, με σκοπό να τα χρησιμοποιήσουν για τον υπερ ελευθερίας αγώνα.Το περιστατικό συνέβει όταν ερχόταν από την Κυπαρυσσίαν με κατεύθυνση την Τρίπολι. Γράφει ο Κοσμάς Εμμ. Αντωνόπουλος στο βιβλίο του “Η ΤΡΙΦΥΛΙΑ” σελίδα 220-221…Επειδή όμως ήταν ιερωμένος δεν τον χάλασαν αλλά τον έφησαν ελεύθερο. Αυτός όμως εφέρθηκε ως ανάξιος Έλληνας και ιερωμένος. Με καθαρά κίνητρο την εκδίκηση και αδιαφορώντας για τις συνέπειες των ενεργειών του, αναφέρει στον πασά της Τριπόλεως και εις τον Πατριάρχην τι είχε συμβεί. Επίσης έγραψε στον ίδιο το Σουλτάνο ότι οι κλέφτες ληστεύουν και τιμωρούν τον κόσμο. Όμως δεν έγραψε μόνο, αλλά επήγε προσωπικά στην Κωνσταντινούπολι για να περιγράψει και προσωπικά στον σουλτάνο τι γινότανε. “Δεν είσαι συ του λέι, βασιλιάς,  βεζύρης και κατής αλλά οι κλέφτες και αρματωλοί του Μωριά”. Σχετικό δημοτικό τραγούδι αναφέρεται στα ανωτέρω…ΑΚΟΥΣ΄ΑΦΕΝΤΗ ΒΑΣΙΛΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΧΡΟΝΕΜΕΝΕ\ ΟΙ ΚΛΕΦΤΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΜΩΡΙΑ ΓΙΝΗΚΑΝ ΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ\ Ο ΘΟΔΩΡΑΚΗΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΙΝ΄ΒΕΖΥΡΗΣ/ ΚΑΙ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΕΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΗΣ ΚΑΙ ΚΡΕΝΕΙ….” Η αναφορά του πρωτοσύγγελου Ανδριανόπουλου έδωσε αφορμή  της δίωξης των κλεφτών. Ο Σουλτάνος αποφάσισε την σφαγή μέσα σε μία νύχτα όλων των πελοποννησίων ή την μεταφορά ολων των κατοίκων στην Αραπιά και μετακίνηση αραπάδων για να απαλλαγεί οριστικά η τουρκιά από τους κλέφτες. Όμως ο Πατριάρχης Καλίννικος έπεισε τον σουλτάνο να αλλάξει γνώμη και ότι θα ήταν προτημότερο να υπογράψη μια διαταγή- φιρμάνι και ο Πατριάρχης Καλίνικος μια διαταγη επιτίμιον κατά των κλεφτών και για όσους Χριστιανούς τους υπόθαλπταν, με το σκεπτικό ότι : Άμα μετέφερε τους Ελληνες από που θα έπερνε φόρους. Σε όλη την Πελοπόννησο αρχίζει εξοντωτική καταδίωξη των κλεφτών. Τούρκοι και Έλληνες ραγιάδες επιστρατευμένοι από την τουρκιά και τους κληρικούς καταδιωκουν τους κλέφτες. Το τούρκικο φιρμάνι και το Χριστιανικό Επιτίμιο διαβάζονται σε πόλεις και χωριά, σε εκκλησίες και μοναστήρια. Αρχίζει τότε ένα άγριο κυνηγιτό, παρουσιάζοντας τους κλέφτες και αρματωλούςως κοινούς ληστές, άρπαγες, δολοφόνους και κακούργους. Οι κλέφτες προδίδονται σε Τούρκους και Χριστιανούς ως “αντίχρηστοι διάβολοι”. Όλοι τους αποφεύγουν σαν το διάβολο το λιβάνι, κανείς δεν τους δίνει μια μπουκιά ψωμί, οι πέτρες ραγίζουν από το χαλασμό που γίνεται. Χιλιάδες κλέφτες στο Μωριά βασανίστηκαν και χάθηκαν, φόβος, τρόμος ΑΝΑΣΚΟΠΟΛΟΠΙΣΜΟΣκαι θάνατος παντού. Ο σουλτάνος έστειλε εφτά αγγελιοφόρους (Ζατόρους) να παραδώσουν τα φιρμάνια και το επιτίμιον. Το παρακάτω τραγούδι αναφέρεται στη θυσία των κλεφτών και στο δράμα τους: ΕΦΤΑ ΖΑΤΟΡΟΥΣ ΕΣΤΕΙΛΕ ΝΑ ΠΑΝΕ ΤΑ ΦΙΡΜΑΝΙΑ / ΤΡΕΜΟΥΝ ΟΙ ΣΤΡΑΤΕΣ ΤΟΥ ΜΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ / ΤΡΕΜΕΙ ΚΑΙ Ο ΧΑΜΟΥΖΑΤΟΥΡΑΣ ΠΟΥ ΦΕΡΝΕΙ ΤΟ ΦΙΡΜΑΝΙ / ΕΨΕΣ ΠΡΟΨΕΣ ΕΔΙΑΒΑΙΝΑ ΑΠ’ ΤΑ ΣΟΥΛΙΜΟΧΩΡΙΑ / ΚΙ’ ΑΚΩ ΝΤΟΥΦΕΚΙΑ ΝΑ ΒΡΟΝΤΟΥΝ ΚΑΙ ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ ΝΑ ΠΕΦΤΟΥΝ / ΑΛΗ ΤΣΕΚΟΥΡΑΣ ΡΟΒΟΛΑΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΣΙΔΑΚΙ / ΦΕΡΝΕΙ ΚΕΦΑΛΙΑ ΚΛΕΦΤΙΚΑ, ΚΕΦΑΛΙΑ ΑΝΔΡΙΩΜΕΝΩΝ / ΚΑΙ ΝΤΕΣΚΕΡΕΔΕΣ ΑΠΟΛΑΕΙ ΝΑ ΠΑΝ ΝΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΟΥΝ. Για τον κατατρεγμόν γραφει ο Φρατζής:…. Μετά την ανάγνωση  των επισήμων εγγράφων αφού έφυγαν οι Αρχιερείς και οι Δημογέροντες, ο Πασάς ετοίμασε… τον Κεχαγιάμπεη αντιπρόσωπό του, ο οποίος ξεκίνησε εκστρατία κατά των κλεφτών με στρατό, κρεμάλες, μπαλτάδες για τεμαχισμό και παλούκια χρωματισμένα. Όσους από τους κλέφτες έπιαναν ζωντανούς τους έστελναν στα στρατόπεδα Συνάνου, Σκάλας και Πάλουκας του Κεχαγιάμπεη και του Τσεκούρα. Από αυτούς άλλους τους παλουκώνανε, άλλους τους απαγχονίζανε και καρφωνε τα κεφάλια τους σε παλούκια, άλλους τους έψηνε σουγλίζοντάς τους και άλλους έσχιζε με τον μπαλτά σε τέσσερα κομμάτια δημόσια προς εκφοβισμόν και παραδειγματισμόν συνάμα. Τα ίδια αναφέρει και ο ΒΑΣΑΝΗΣΤΗΡΙΑΤερτσέτης στα “Απομνημονευματά Κολοκοτρώνη”…. Αφηγήται ο Κολοκοτρώνης: Καθώς πηγαίναμε προς το Πήδημα μια ώρα μακρυά από την Σκάλα, πλάκωσε ο Κεχαγιάμπεης με 2000 Τούρκους και με τα παλούκια… Επολεμήσαμε όλη την ημέρα και το βράδυ τραβήξαμε τα σπαθιά, τραβώντας για τα χωριά της Αρκαδιάς (Κυπαρυσσίας). Ο ιστορικός Αθ. Γρηγοριάδης εκτός των γνωστών εις το βιβλίον “Ιστορικαί Αλήθειαι”, γράφει: Ότι κατά την μάχη στην θέση “Φουρσαλοκάμαρα” μεταξύ 170 Αρχηγών και 1200 Ελλήνων, με 5.000 Αλβανούς, 14.000 Τούρκους, 2.000 καβαλάριδες,και 20 μεγάλα τηλεβόλα, εκτός των φονευμένων περικυκλώθηκαν από το ιππικό 80 Έλληνες οι οποίοι μεταφέρθηκαν στα πλησίον στρατόπεδα και ή παλουκώθηκαν, ή βρήκαν φοβερόν θάνατο με πριονισμό ή κάϊκαν στην φωτιά. Οι περίφημοι Κοντοβουνήσιοι κλέφτες, Γιώργος Μπέλκοςαπό τον Αετό και ο Μήτρος από το Βυδίσοβα το 18ο6 προδόθέντες από καλόγερον συνελήφθησαν από τους Τούρκους. Ο Γιώργος με τον αδελφό του Κολοκοτρώνη βασανίστηκαν και πέθαναν με τον δια πυρός βασανισμόν, ο δε Μήτρος με τα αδέλφια του παλουκώθηκαν. Για τον κατατρεγμόν των κλεφτών ο Π. Παπαδόπουλος αναφέρει:…. Από την Ποντιά κατά την αφήγηση του Γεωργακία, συνέχισαν την πορεία τους και έφτασαν στο χωριό του Αετού. Αφού έφαγαν και χορεψαν στο Σταυρέϊκο αλώνιπήγαν στο δάσος του κλάδι να περάσουν την νύχτα και να σκεφτούν τι θα κάνουν… Ο Θοδωρής Κολοκοτρώνης επρότεινε να φύγουν για τις “Φραγκιές”, (Έτσι έλεγαν τότε τα Επτάννησα). Ο Γιώργος Μπέλκος εμίλησε τελευταίος και είπε: ” Τα κουμούτσια του Μορηά μας έθρεψαν, τα σκυλιά του Μοριά ας μας φάνε!”… και χωρίστικαν σε μικρές ομάδες. 60 κλέφτες μόνο έμειναν στη μία ομάδα και ξεκίνησαν από τον Αετό με κατευθυνση το τετράζι. Στο ορεινό Ψάρι συναντήθηκαν με τούρκους. Κοντά στο όρος Μίνθη (Διαφόρτι), ο Γύφτος σκοτώθηκε. Ο Νταλαχάνης και ο Γιωργάς πιάστηκαν αιχμάλωτοι και θανατόθηκαν με το μαρτύριο της παλούκας. Κατά την παράδοση ο Νταλαχάνης έζησε επτά ολόκληρες υποφέροντας τους αφόρητους πόνους. Σε ολόκληρη την Πελοπόννησο έχει απλωθεί ο φόβος και ο τρόμος όλων των κλεφταρματολών . Ιδιαίτερα στα κλέφτικα λιμέρια της Μεσσηνίας και ιδιαίτερα στην περιοχή της Σκάλας οι Τουρκαλβανοί

ΒΑΣΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΠΡΙΟΝΙΣΜΠΟΥ

ΒΑΣΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΠΡΙΟΝΙΣΜΠΟΥ

είχαν στήσει μια “Πάλουκα” στην θέση “Παλουκόραχη” και άλλη μία στην θέση “Παναγιά” των Κοντοβουνίων εκεί που έχει κτισθεί σήμερα το εξωκκλήσιον του Άϊ Λιά. Μεταξύ των χωριών Βαρυμπόπι (Μοναστήρι)-Αετού-Πολυθέας (Μαλίκι)-Κρυονερίου (Σαρακινάδα) και Αρτικίου. Ο λόφος  πάνω απο τον Άϊ-Λιά ονομάζεται ακόμα και σήμερα “ΠΑΛΟΥΚΑ”. Σε αυτές τις δύο περιοχές παλουκόθηκαν (σουβλήστικαν) πολλοί κλέφτες και αρματωλοί όπως οι τρείς Δαραίοι από το ψάρι, τα δύο αδέλφια οι Μανταίοι απο το χωριό Βυδίσοβα Δροσοπηγή, ο Κόντος – Μπουχανάς από την Τριπύλα κ.α. Εκεί σε ψηλό σημείο για να ακούγωνται τα βογγητά από τον αφόρητο πόνο των παλουκομένων κλεφτών και του κάθε είδους σωματικά βασανηστήρια, και όλα αυτά για να τα ακούν οι υπόδουλοι Έλληνες και να τρομοκρατούνται για να αλλάξουν γνώμη και να μην ξεσηκωθούν. Πολλοί από τους γέροντες λέγανε ότι όποιος περνούσε τα καυτά μεσημέρια ή αργά το βράδυ ακούγανε κοπετό και βογγητά πόνου από βασανιστήρια. Γράφει ο Κοσμάς Εμμ. Αντωνόπουλος τ. Νομάρχης στο βιβλίο του Η ΤΡΙΦΥΛΙΑ… ” Ακόμη και σήμερα στην θέση όπου εσούβλιζαν τους κλέφτες και ονομάζεται (Πάλουκα), δεν έχουν στήσει μία πλάκα μαρμάρινη στην μνήμη των βασανισθέντων, ούτε και εψάλη ακομη ένα τρισάγιον ή έστω μία δέηση. Δεν ακούσθηκε ένα ευχαριστώ, δεν έγινε ένα προσκύνημα των Ελλήνων που εσώθηκαν και ζουν ελεύθεροι από τις θυσίες εκείνων. Προς τιμή των αδελφών Κώστα και Πανάγου Παντελή, εκτίστει στα θεμέλια του παλαιού εξωκκλησίου που είχαν καταστρέψει οι Τούρκοι, ένα εκκλησάκι ο Άϊ – Λιάς. Ακόμη και σήμερα επικρατεί η προσφώνηση προς τον άτυχο τον δυστυχή: “ΡΕ ΠΑΛΟΥΚΩΜΕΝΕ…” η μνήμη αυτών των βασανισμένων για την ελευθερία μας ανθρώπων πρέπει να μείνει ιερή σε όλους τους κατοίκους της Τριφυλίας. Αυτός ο τόπος θα έπρεπε να γίνει ιερό προσκύνημα για να μην ξεχνούν οι νεώτεροι Έλληνες αυτή την σςελίδα από την ιστορία της πατρίδας μας”. Αν στην Αλαμάνα η θυσία το 1821 του Αθανάσιου Διάκου που βρήκε φρικτό μαρτυρικό θάνατο, έγινε σύμβολο αυτοθυσίας χάριν της ελευθερίας. Η θυσία τόσων κλεφτών στην Σκάλα της Μεσσηνίας στην “Παλουκόραχη” και την Ορεινή τριφυλία στη θέση “Πάλουκα” το 1805 – 18ο6 χάριν της ελευθερίας, είναι παράδειγμα προς μίμηση που μας θυμίζει την ηρωϊκή αυτοθυσία των Ελλήνων μπροστά στο  αγαθό της ελευθερης ζωής. Και φανερώνει την περιφρόνηση όλων των βασανιστηρίων του σώματος από τους εχθρούς της πατρίδος χάριν της ιδέας. Οι Τούρκοι τον παλούκωσαν ζωντανό. Ένας Τούρκος γύφτος παραγγέλθηκε για να του περάσει το σουβλί μέσα από το σώμα του. Χωρίς να πειράξει τα ζωτικά εσωτερικά όργανα, και μόνον τρυπώντας του το έντερο και το διάφραγμα, ο γύφτος του πέρασε το σουβλί ανάμεσα από τα σπλάχνα και το πνευμόνι, μέχρι που του το έβαλε επάνω από τον ώμο. Ο Διάκος στήθηκε όρθιος στραμμένος προς τη Δύση για να τον καίει ο ήλιος. Γύρω του οι Τούρκοι έστησαν σε πασσάλους τα ακρωτηριασμένα κεφάλια των παλικαριών του, να τον κοιτάνε. Ο Διάκος άντεξε για πολύ το φρικτό βασανιστήριό του, βρίζοντας τους Τούρκους και τη θρησκεία τους, ενώ επαινούσε τους Έλληνες. Ζητούσε όμως νερό να πιει και κανείς δεν του έδινε. Ένας από τους συντρόφους του προσπάθησε να τον απαλλάξει από το μαρτύριό του, και τον πυροβόλησε από μακρυά. Αστόχησε όμως, και αντί να τον σκοτώσει, η σφαίρα του τρύπησε τον ώμο, επιδεινώνοντας το μαρτύριό του. Ο βάναυσος τρόπος θανάτου του Διάκου στα χέρια των Τούρκων (παλουκώθηκε και στη συνέχεια κάηκε) τρομοκράτησε αρχικά το λαό της Ρούμελης, αλλά η γενναία στάση του κοντά στις Θερμοπύλες τον έκανε μάρτυρα για τον απελευθερωτικό σκοπό.

ΠΕΡΣΙΝΟΣ ΚΑΙΡΟΣ Ο ΦΕΤΕΙΝΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣ.

Ιουνίου 3, 2013 Posted by | Η ΠΑΛΟΥΚΑ (Πάλουκα), ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΚΥΡΑ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ, Αναδημοσίευση από ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

Η κυρά-Σαρακοστή

ΑΠΕΙΚΟΝΗΣΗ ΚΥΡΑΣ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

ΑΠΕΙΚΟΝΗΣΗ ΚΥΡΑΣ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

Η Κυρά- Σαρακοστή είναι ένα έθιμο από τα παλαιότερα ελληνικά που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα. Είναι ουσιαστικά σύμφωνα με το ελληνικό έθιμο ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο. Την φτιάχνουμε την Καθαρά Δευτέρα.Η κυρά Σαρακοστή ήταν  ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο που μετρούσε τις εβδομάδες της Σαρακοστής.

Στις περισσότερες περιοχές ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά, καμιά φορά παρουσιάζεται και πάνινη παραγεμισμένη με πούπουλα – που μοιάζει με γυναίκα ξερακιανή, αυστηρή, με σταυρωμένα χέρια (λόγω προσευχής), χωρίς στόμα (γιατί δεν πρέπει να τρώει αφού νηστεύει), με επτά πόδια (όσες είναι και οι εβδομάδες ως το Πάσχα).

Κάθε Σάββατο που περνούσε, μετά την Καθαρά Δευτέρα, της έκοβαν και από ένα πόδι και με τα υπόλοιπα… προχωρούσε ο χρόνος προς το Πάσχα.

Το Μεγάλο Σάββατο έκοβαν και το τελευταίο της πόδι και το έβαζαν μέσα σε ξερό σύκο από αυτά που είχαν αποξηράνει το καλοκαίρι ή στο ψωμί που έψηναν για το βράδυ της Ανάστασης.

Όποιος το έβρισκε στη φέτα του ψωμιού που τού αναλογούσε ή στο σύκο που έπιανε στην τύχη από το καλάθι, θα του έφερνε τύχη.

Έχει Σταυρό στο κεφάλι, επτά πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της Σαρακοστής, σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται και κλειστό το στόμα γιατί νηστεύει! 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΗΣ

Απ’ το φούρνο της κουζίνας,
μια Δευτέρα Καθαρή,
ξεπετάχτηκε αφράτη
η κυρά-Σαρακοστή.

Από ζυμάρι είναι φτιαγμένη*
αλλά δεν έχει στόμα,
γιατί νηστεύει.

Τα χέρια της κρατάει σταυρωμένα
και προσέχευται διαρκώς,
μα όχι παραπονεμένα.

Πάνω στα πόδια της πατάει
τα επτά
και την Πασχαλιά της περιμένει
καρτερικά.

Εγώ ένα πόδι τη βδομάδα θα της κόβω
κι αυτή θα με μαλώνει που απ’ όλα τρώω.

Συνταγή:*Η κυρά-Σαρακοστή είναι φτιαγμένη από μισό κιλό αλεύρι, ένα κουτάλι αλάτι και περίπου μισό φλιτζάνι νερό. Την απλώνουμε με πλάστη, της δίνουμε σχήμα με το μαχαίρι και την ψήνουμε στον φούρνο.

Πηγή: mamamythia.blogspot.com

Μαρτίου 18, 2013 Posted by | ΚΥΡΑ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΑΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ. Πηγή : Ήθη και έθιμα της Καθαράς Δευτέρας σε όλη την Ελλάδα http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2012/02/blog-post_7872. html#ixzz2NiHhrebXΤα

Ηθη και έθιμα της Καθαράς Δευτέρας σε όλη την Ελλάδα

 

ΧΑΡΤΑ ΕΤΟΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ

ΧΑΡΤΑ ΕΤΟΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ

Τα Κούλουμα μπορεί να έχουν ρίζες στην Αθήνα, ωστόσο οι εορτασμοί γίνονται σε όλη την Ελλάδα. Στα περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά έχει ήδη ξεκινήσει το νηστίσιμο…

φαγοπότι της Δευτέρας, από το οποίο δεν λείπουν φυσικά οι λαγάνες, ο ταραμάς, ο χαλβάς και τα καλαμαράκια. Και επειδή, ως γνήσιοι Έλληνες, δεν χάνουμε ποτέ την αισιοδοξία μας, έχουμε ήδη προμηθευτεί το χαρταετό που θα πετάξουμε, ενώ σε πολλές περιοχές της χώρας πραγματοποιούνται διάφορες εκδηλώσεις.

Για την ιστορία

Ετυμολογικά για την λέξη «Κούλουμα» υπάρχουν πολλές εκδοχές ως προς την προέλευση και τη ερμηνεία. Ο πατέρας της ελληνικής λαογραφίας, Νικόλαος Πολίτης, υποστηρίζει ότι η λέξη προέρχεται από το λατινικό «cuuiulus», που σημαίνει αφθονία, αλλά και τέλος. Τα κούλουμα εκφράζουν, δηλαδή, τον επίλογο της Αποκριάς και παράλληλα την έναρξη της περιόδου της Σαρακοστής (σαράντα ημέρες για το Πάσχα).

Μια άλλη εξίσου πιθανή θεωρία θέλει τα κούλουμα να προέρχονται από την, επίσης λατινική, λέξη «columna» –που σημαίνει κίονας, κολώνα– κι αυτό γιατί οι Αθηναίοι συνήθιζαν να γιορτάζουν την Καθαρή Δευτέρα στις «κολώνες», δηλαδή στις Στήλες του Ολυμπίου Διός, χωρίς φυσικά να ξεχνούν να πάρουν μαζί τους το χάρτινο σύνεργο του υπαίθριου παιχνιδιού, που τελικά επικράτησε ως έθιμο.

Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι από τον χριστιανικό λαό και σημαίνει πνευματική και σωματική “κάθαρση”. Επίσης, μια άλλη εκδοχή είναι πως ονομάστηκε έτσι επειδή οι νοικοκυρές καθάριζαν τα σκεύη τους όλη μέρα από το φαγοπότι της αποκριάς.

Έθιμα της Καθαρής Δευτέρας σε όλη την Ελλάδα

Βόνιτσα, το έθιμο του «Αχυρένιου Γληγοράκη»

Ο Γληγοράκης λέγεται ότι ήταν ψαράς και απαρνήθηκε τη θάλασσα ψάχνοντας τη μοίρα του στη στεριά. Οι σημερινοί ψαράδες της Βόνιτσας καταδικάζουν αυτήν του την πράξη και κάθε τέτοια μέρα τον τιμωρούν. Φτιάχνοντας λοιπόν έναν αχυρένιο ψαρά, τον δένουν σ’ ένα γάιδαρο και τον γυρνούν σε όλο το χωριό. Όσο περνά η μέρα στήνουν μεγάλο γλέντι με τραγούδι και χορό και στη συνέχεια ρίχνουν τον καημένο τον Γληγοράκη σε μια βάρκα που φλέγεται στ’ ανοιχτά.

Ο «Βλάχικος Γάμος» της Θήβας

ΒΛΑΧΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ ΘΗΒΑ

ΒΛΑΧΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ ΘΗΒΑ

Το έθιμο αυτό χρονολογείται από το 1830 και έχει να κάνει με τα προξενιά που γίνονταν τότε. Σήμερα πραγματοποιείται παραδοσιακά με το ξύρισμα του γαμπρού και το στόλισμα της νύφης η οποία στην πραγματικότητα είναι άνδρας! Παράλληλα όλοι οι παρευρισκόμενοι γιορτάζουν τα Κούλουμα με σατιρικά τραγούδια και πολύ χορό.

Πάνω σ’ ένα αραμπά φορτώνονται τα προικιά της νύφης. Τα πρόβατα που έταξε ο πατέρας της νύφης ακολουθούν την πομπή. Οι γερο-συμπέθεροι είναι καβάλα σε δύο γαϊδουράκια. H γαμήλια πομπή είναι γραφική. Τα φλάμπουρα και τα παιδάκια προηγούνται. Ακολουθούν τα λαϊκά όργανα και κοντά ο «θεατρίνος» και τα πρόβατα. Μετά ακολουθούν τα δύο γαϊδουράκια με τους «γερο-συμπέθερους», ο γαμπρός με τη νύφη (πιασμένοι απ’ το μπράτσο), πλάι ο αραμπάς κ’ έπειτα οι καπεταναίοι με τα παλικάρια. H πομπή πορεύεται γεμάτη κέφι, εορταστικό πανδαιμόνιο, που δημιουργείται με τους ήχους της πίπιζας και των νταουλιών, και διάχυτη ευθυμία, που προκαλείται απ’ τα καμώματα και τα πειραχτικά λόγια των θεατρίνων. Όταν η πομπή φτάσει στον τόπο όπου θα γίνει ο γάμος (στην αγορά) οι δύο συντροφιές χωρίζονται και πηγαίνουν η μια στην καλύβα του γαμπρού και η άλλη στην καλύβα της νύφης. Γίνεται το συγύρισμα της νύφης και το ξύρισμα του γαμπρού.

Ενώ γίνονται αυτά, οι δύο συντροφιές τραγουδούν γαμικά τραγούδια, άσεμνα, που υμνούν την αντρική ικανότητα και την ευγονία της γυναίκας.

Οι συμπέθεροι της νύφης τραγουδούν τούτο το χαρακτηριστικό τραγούδι:

«Να ο γαμπρός που έρχεται
στο γάιδαρο καβάλα,
φορεί τσαρούχια από λαγό
και σκούφια από κουνάβι•
βρε γαμπρέ, βρε μακροπούτση
που χεις πούτσα σα μαρκούτσι
».

Και του γαμπρού η συντροφιά λέει τούτο το τραγούδι:

«Νυφούλα μ’ δεν εντράπηκες
τον δόλιο πεθερό σου;
Ήρθα και σ’ αρρεβώνιασα
με χίλιους συμπεθέρους•
βρε δεν είχες την τιμή σου
κ’ έχεις τρύπιο το μουνί σου
».

Το έθιμο των Μουντζούρηδων στον Πολύσιτο της Βιστωνίδας

Εδώ η προετοιμασία ξεκινά από την προηγούμενη μέρα με την παρασκευή της παραδοσιακής Λαγάνας και το βράσιμο της φασολάδας από τις γυναίκες του χωριού, για να προσφέρουν στους επισκέπτες τους την επόμενη μέρα. Τους επισκέπτες τους περιμένει μια έκπληξη, αφού τους υποδέχονται δύο μεταμφιεσμένοι οι οποίοι προσπαθούν να τους μουντζουρώσουν με την καπνιά από το καζάνι που έβραζε η φασολάδα έτσι ώστε όλοι να γιορτάσουν την Καθαρή Δευτέρα μασκαρεμένοι!

Το έθιμο του «Αγά» στα Μεστά της Χίου

Το έθιμο του Αγά έχει ρίζες από την Τουρκοκρατία και μέχρι σήμερα είναι το ίδιο διασκεδαστικό την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας. Ο Αγάς εισβάλει στο χωριό με τη συνοδεία του και παίρνει θέση στην κεντρική πλατεία. Εκεί μαζεύεται ο κόσμος όπου “δικάζεται” για διάφορα παραπτώματα που του καταλογίζονται και πληρώνει το ανάλογο πρόστιμο! Από αυτή τη διαδικασία δε γλιτώνει κανείς από τους παρευρισκόμενους. Τα χρήματα που μαζεύονται από τα υποτιθέμενα πρόστιμα καταλήγουν στο ταμείο του Πολιτιστικού Συλλόγου του χωριού. Ένα πρωτότυπο έθιμο με πολύ χιούμορ και κοινωφελές έργο παράλληλα.

Το διαβάσαμε από το: Ηθη και έθιμα της Καθαράς Δευτέρας σε όλη την Ελλάδα http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2012/02/blog-post_7872. html#ixzz2NiHhrebXΤα

Κούλουμα στη Βόρεια Ελλάδα

ΞΑΝΘΗ

Πηγή: Galatista.gr

Πηγή: Galatista.gr

Στη Σταυρούπολη της Ξάνθης, θα τελεστεί και φέτος, στις 12 το μεσημέρι, το έθιμο της καμήλας, στην κεντρική πλατεία του οικισμού. Κατά την τέλεση του δρώμενου, συμμετέχουν οι κάτοικοι, μαζί με τους επισκέπτες, μεταμφιεσμένοι κάνοντας διάφορους ήχους και μουτζουρώνοντας ο ένας τον άλλο, σε μια παρέλαση χρωμάτων και χαράς, με οδηγό ένα ομοίωμα καμήλας κι έναν ενήλικο να παριστάνει τον καμηλιέρη Άραβα. Στο τέλος της πομπής μοιράζονται στους παρευρισκόμενους δωρεάν νηστίσιμα εδέσματα και άφθονο κρασί. Από τις 9 το πρωί, στα δημοτικά διαμερίσματα Γαλάνης, Ολβίου, Αβάτου, Ερασμίου και Μαγγάνων, του δήμου Τοπείρου Ξάνθης, μετά την παρέλαση των καρναβαλιστών, θα προσφερθεί η παραδοσιακή φασολάδα, μαγειρεμένη σε τεράστια καζάνια από τις γυναίκες των οικισμών και χειροποίητη λαγάνα σε παραδοσιακούς, υπαίθριους φούρνους.

Μία ώρα αργότερα, στην κεντρική πλατεία Λεύκης Ξάνθης θα στηθεί ένα παραδοσιακό γλέντι με νόστιμη φασολάδα, ρεβιθάδα και άλλα εκλεκτά νηστίσιμα εδέσματα. Στα ‘Αβδηρα της Ξάνθης θα ζωντανέψουν, στις 11:30 το πρωί, παραδοσιακά έθιμα- “γάμοι”, “μουντζούρηδες “- ενώ θα παρουσιαστούν σατιρικά θέματα. Μετά το τέλος της παρέλασης, το κοινό θα μπορεί να απολαύσει νηστίσιμα εδέσματα, που θα προσφέρονται στα στέκια των Θρακιωτών, Ποντίων, Σαρακατσάνων και Μικρασιατών, με ανάλογη μουσική.

ΔΡΑΜΑ

Στις 3 το μεσημέρι, στο δημοτικό διαμέρισμα Χωριστής του δήμου Καλαμπακίου Δράμας, διοργανώνεται μεγάλη καρναβαλική παρέλαση. Το σύνθημα της φετινής παρέλασης είναι: “Να μην λείπει κανείς (εκτός από την κρίση)”.

ΝΑΟΥΣΑ

Στην πόλη της Νάουσας και την Καθαρά Δευτέρα θα κυκλοφορούν ελεύθερα τα μπουλούκια χωρίς το προσωπείο, παρασύροντας τους επισκέπτες σε ένα ξέφρενο γλέντι. Ωστόσο, σε γύρω περιοχές του δήμου Νάουσας (περιοχή “Ρουντίνα”, Ανθέμια, περιοχή “Ροδινα” Αγγελοχωρίου, πλατεία Καρατάσου και Γιαννακοχώρι) θα στηθούν από τις 10 το πρωί ένα σωρό εκδηλώσεις όπου κάτοικοι και επισκέπτες θα μπορούν να πετάξουν χαρταετούς και να απολαύσουν τα τοπικά εδέσματα.

ΚΟΖΑΝΗ

Στην Κοζάνη, ο δήμος θα προσφέρει νηστίσιμα εδέσματα και χαρταετούς στο πάρκο Αγ.Δημητρίου από τις 3 το μεσημέρι, ενώ στα Γρεβενά στις 11 το πρωί θα γιορτάσουν οι κάτοικοι και οι επισκέπτες τα κούλουμα στην πλατεία Ελευθερίας με χάλκινους ήχους.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Στην κεντρική πλατεία του Σοχού, στο νομό Θεσσαλονίκης, από το πρωί της Καθαρά Δευτέρας θα ξεκινήσουν οι εκδηλώσεις. Την αρχή θα κάνουν τα μουσικοχορευτικά συγκροτήματα, ενώ στις 2 το μεσημέρι θα εμφανιστούν οι “Κουδουνοφόροι” για να ξεσηκώσουν τους επισκέπτες.

ΠΙΕΡΙΑ

Στη Λεπτοκαρυά του νομού Πιερίας, από τις 10:30 το πρωί, θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις για τα Κούλουμα, ενώ στις 3 το μεσημέρι θα γίνει η παρέλαση των καρναβαλιστών. Σαρακοστιανά εδέσματα θα μοιραστούν, επίσης, στον Πλαταμώνα, το Λιτόχωρο, τη Σκοτίνα, τον Παντελεήμονα και τους Πόρους του νομού Πιερίας, ενώ για τις 6 το απόγευμα, στην πλατεία του Δίου, έχει προγραμματιστεί διαγωνισμός αερόστατου.

ΠΕΛΛΑ

Στην πόλη της Σκύδρας, στην Πέλλα, από τις 10:30 το πρωί στην πλατεία Δημοκρατίας, ο δήμος θα μοιράσει φασολάδα, λαγάνα, άφθονο κρασί στους επισκέπτες, οι οποίοι θα χορέψουν με μουσική από τα τοπικά συγκροτήματα.

ΘΑΣΟΣ

Στην Παναγιά Θάσου διοργανώνονται λαογραφικές και διονυσιακές εκδηλώσεις. Οι κάτοικοι τιμούν τον αρχαίο θεό Διόνυσο, με ποικίλες εκδηλώσεις, παρέλαση αρμάτων, παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.

kafeneio-gr


Το διαβάσαμε από το:
Ηθη και έθιμα της Καθαράς Δευτέρας σε όλη την Ελλάδα http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2012/02/blog-post_7872.html#ixzz2NiKhbNXY

Μαρτίου 17, 2013 Posted by | ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΩΝ- ΜΥΘΟΙ ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ – ΕΛΑΪΙΣ, ΣΠΕΡΜΩ ΚΑΙ ΟΙΝΩ. ΞΕΛΑΣΗ

ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ

ΘΕΑ ΔΗΜΗΤΡΑΗ Δήμητρα, κόρη της Ρέας και του Κρόνου, ήτανε Θεά της γεωργίας. Η τόσο σημαντική αυτή θεά είχε μια μοναχοκόρη, την Περσεφόνη, που την λάτρευε. Η Δήμητρα εξ αιτίας της δουλειάς της άφηνε με μεγάλη της λύπη συχνά μόνη την Περσεφόνη. Μια μέρα η θεά έφυγε για τη χώρα των Αιθιόπων, που γινόταν θερισμός. Η Περσεφόνη αφού υποσχέθηκε στη μητέρα της ότι θα είναι φρόνιμη, έτρεξε στο λιβάδι να μαζέψει λουλούδια. Ξαφνικά άνοιξε η γη και παρουσιάστηκε ο Πλούτωνας, ο βασιλιάς του κάτω κόσμου. Άρπαξε την Περσεφόνη στο άρμα του και την πήρε μαζί του στον Άδη.  Ο Πλούτωνας, που είχε ακούσει πολλά για την ομορφιά της κόρης, ζήτησε από τον πατέρα των θεών, να του επιτρέψει να την κλέψει. Ήξερε καλά ότι η Δήμητρα δε θα του την έδινε ποτέ. Ο Δίας δεν αρνήθηκε αυτή τη χάρη στο βασιλιά του Άδη και αδελφό του. Τότε εκείνος με την ευκαιρία που η Περσεφόνη μάζευε ολομόναχη λουλούδια πέτυχε το σκοπό του. Η Δήμητρα άκουσε τις σπαραχτικές κραυγές της θυγατέρας της, παράτησε τη δουλειά της και γύρισε βιαστικά πίσω. Μα η Περσεφόνη είχε χαθεί. Εννιά μερόνυχτα γύριζε σ’ όλη τη γη η Δήμητρα ζητώντας την κόρη της, ώσπου έφτασε στην Ελευσίνα. Πήγε στο παλάτι του βασιλιά Κελεού κι έγινε παραμάνα του παιδιού του τού Δημοφώντα. Ευγνωμονώντας για τη φιλοξενία, δίδαξε στον άλλο του γιο, τον Τριπόλεμο, τα μυστικά της γεωργίας κι εμύησε τον Κελεό στα Ελευσίνια Μυστήρια. Από τον ήλιο έμαθε την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα. Αγανακτισμένη η θέα απευθύνθηκε στο Δία και απαίτησε το γυρισμό της κόρης της στη γη. Ο Δίας της αρνήθηκε βοήθεια. Φουρτουνιασμένη τότε η Δήμητρα ορκίστηκε να δώσει ξεραΐλα στη γη αν δεν έπαιρνε την Περσεφόνη. Η πείνα κι η καταστροφή έπεσαν στους ανθρώπους. Άδικα την παρακάλεσαν οι άλλοι θεοί να πάρει πίσω τον όρκο της. Εκείνη ήτανε αμετάπειστη. Έπειτα λοιπόν από πολύωρο συμβούλιο των θεών στον Όλυμπο, αποφασίστηκε να γυρίσει η Περσεφόνη στη μητέρα της. ΄Επρεπε όμως να μην είχε δοκιμάσει το φαγητό των νεκρών. Μα η Περσεφόνη είχε φάει έξη σπυριά από ένα ρόδι. Βγήκε τότε η απόφαση να μένει έξη μήνες στον Άδη κι έξη μήνες στη γη. Μ’ αυτό τον τρόπο ταχτοποίησε ο Δίας την υπόθεση της Περσεφόνης χαρίζοντας τη χαρά τόσο στη μητέρα της, όσο και στον Πλούτωνα. Έτσι οι αρχαίοι Έλληνες ερμήνεψαν τις εποχές του έτους.

Πηγή: Δημοσιογραφικός Οργανισμός ΛΑΜΠΡΑΚΗ. Σελ. 48

Ο ΜΥΘΟΣ ΓΙΑ ΑΔΕΛΦΕΣ ΕΛΑΪΣ, ΣΠΕΡΜΩ, ΟΙΝΩ.

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Νικ. Πλάτωνα ο μύθος των τριών αδερφών, Ελαϊς, Σπερμώ, Οινώ, που τα ονόματά τους ΕΛΑΙΣ-ΣΠΕΡΜΩ-ΟΙΝΩσυνδέθηκαν με τα τρία βασικά προϊόντα του ελληνικού χώρου (λάδι, σιτάρι, κρασί) αρχίζει από τη μινωική Κρήτη. Η Ελαϊς, η Σπερμώ και η Οινώ ήταν κόρες του Άνιου και εκείνος με τη σειρά του ήταν παιδί του Διονύσου και της Αριάδνης. Όταν οι απόγονοι του Μίνωα πήγαν να διοικήσουν διάφορα νησιά ή και περιοχές του αιγιακού χώρου, ο Άνιος πήγε στο ιερό νησί τη Δήλο.Παντρεύτηκε τη Δωρίππη και απέκτησε τρεις κόρες που τις είπαν Οινοτρόπους ή Οινοφόρους. Σ` αυτές ο παππούς τους ο Διόνυσος έδωσε ένα μοναδικό χάρισμα:”ποιείν εκ γης έλαιον, σίτον και οίνον”. Οι Οινοτρόποι παρείχαν άφθονους καρπούς και τροφές σ` όσους έφταναν για χρησμό στο μαντείο της Δήλου. Ο μύθος μας λέει ότι οι Αχαιοί όταν άρχισαν την εκστρατεία τους εναντίον της Τροίας, πέρασαν από τη Δήλο. Ο Άνιος που ήξερε να προλέγει το μέλλον, τους είπε ότι ο πόλεμος που σκόπευαν να ξεκινήσουν θα κρατούσε δέκα χρόνια. Για να μην ταλαιπωρούνται λοιπόν τους πρότεινε να μείνουν εννιά χρόνια κοντά του και τον δέκατο να πολεμίσουν με τους Τρώες μια και τότε θα έπεφτε η Τροία. Κι όσο για τη διατροφή τους δεν θα υπήρχε πρόβλημα. Θα την ανελάμβαναν οι τρεις κόρες του. Η Σπερμώ θα πρόσφερε άφθονους καρπούς (δημητριακά), η Ελαϊς όσο λάδι θα ήθελαν και η Οινώ θα τους τροφοδοτούσε με κρασί.Οι Αχαιοί αρνήθηκαν και συνέχισαν το ταξίδι τους. Η περιπέτεια των Οινοτρόπων άρχισε όταν αργότερα μετά από χρόνια αποφάσισαν να τις πάρουν κοντά τους. Άλλοι λένε ότι αρνήθηκαν να πάνε κι άλλοι ότι τις πήραν μαζί τους. Πάντως κινδύνεψαν να θανατωθούν και τις προστάτεψε ο παππούς τους Διόνυσος. Ο Οβίδιος μάλιστα έγραψε, πως ο Διόνυσος μεταμόρφωσε τις τρεις κοπέλες σε περιστέρια.

Πηγή : etwinning.sch.gr

ΤΟ ΟΡΓΩΜΑ-Η ΣΠΟΡΑ-ΤΟ ΘΕΡΟΣ-ΤΟ ΑΛΩΝΙΣΜΑ

ΞΕΛΑΣΗ

Πρίν ξεκινήσουν οι φαμελιάριδες τις κάθε είδους αγροτικές εργασίες, όπως π.χ. το όργωμα, αλληλοδανείζονταν τα ζώα τους για ζευγάρι και διέθεταν ορισμένες ημέρες προσωπικής βοήθειας για να οργώσουν μικρές λωρίδες γης, τις “λαχίδες” όπως τις ονόμαζαν, (από το “λαχνίδες”). Την εργασία αυτή την έλεγαν “δανεικαριά”. Για το ξεβοτάνισμα, το θέρισμα, το καθάρισμα και αποθήκευση των δημητριακών . Ακόμη και για τους ηλικιομένους κατοίκους της περιοχής, είναι πάρα πολύ δύσκολο ή μάλλον αδύνατο να θυμηθούν την εξήγηση της λέξις ” Ξέλαση “. Και σε πάρα πολλούς άγνωστη.  Η λέξη αλληλοβοήθεια, σεμπριά είναι η πλέον γνωστές την σημερινή εποχή.  Πως να εξηγήσει κάποιος στους νέους και στις νεές μας, την σημασία της  λέξης “Ξέλαση”…Ακόμη δυσκολώτερο την σημερινή εποχή της αφθονίας των διατροφικών αγαθών αλλά και της σκληρής αδιαφορίας για τον γείτονα, και γενικά της τεμπελιάς ακόμη και για εργασίες που αφορούν την δική μας περιουσια, τα δικά μας συμφέροντα. Όσο ζουν οι γεροντότεροι υπάρχει και το σχετικό ενδοιαφέρον, διαφορετικά ας είναι καλά η λαϊκή αγορά του Κοπανακίου και του Δωρίου, όοοολα τα καλά έχουν, τώρα σου λέει ο άλλος για τα ζαρζαβατικά θα ενδοιαφέρομαι;…ή για το στάρι, την βρώμη και το καλαμπόκι;…Κάποτε όμως αυτά αποτελούσαν τα απαραίτητα υλικά

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΕΛΤΕΜΗΣΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ – ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΕΛΤΕΜΗΣ – ΟΜΗΡΟΣ ΠΕΛΛΑΣ μαθητές Ε! Γυμνασίου Κυπαρυσσίας 1936 – 1937

Ξ Ε Λ Α Σ Η

ΑΠΟΣΠΕΡΟΥ ΕΧΕΙ ΞΕΛΑΣΗ ΣΤΗΣ ΜΗΤΡΑΙΝΑΣ Τ’ ΑΛΩΝΙ. – ΘΑ ΣΥΝΤΑΧΘΟΥΝΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΙ’ ΟΙ ΚΟΠΕΛΛΙΕΣ ΟΙ ΡΟΥΣΣΕΣ- ΚΙ ΟΛΕΣ ΟΙ ΓΡΙΕΣ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ ΟΙ ΜΑΥΡΟΜΑΝΤΗΛΟΥΣΕΣ – ΚΑΙ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΠΑΣΠΑΛΗ ΤΡΙΓΥΡΩ ΤΟΥΣ ΘΑ ΑΠΛΩΝΕΙ.. ΠΑΙΡΝΟΝΤΑΣ ΚΟΥΚΛΕΣ ΣΤΟ ΣΩΡΟ ΤΑ ΦΛΙΤΣΑ ΞΕΦΛΟΥΔΑΝΕ – ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΤΟΥΣ ΤΡΙΒΟΥΝ ΤΟΝ ΚΑΡΠΟ, ΣΠΕΙΡΙ -  ΣΠΕΙΡΙ ΚΑΙ ΛΕΝΕ – ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΑΤΕΛΕΙΩΤΑ, ΕΝΩ ΟΙ ΜΙΚΡΟΙ ΠΗΔΑΝΕ – ΚΙ ΑΝΑΚΑΤΕΥΟΥΝ ΤΟΥΣ ΣΩΡΟΥΣ, ΠΑΛΕΥΟΥΝΕ ΚΑΙ ΚΛΑΙΝΕ. – ΚΙ ΟΤΑΝ ΝΥΣΤΑΞΕΙ Η ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ, ΜΕΣΟΥΡΑΝΗΣΕΙ Η ΠΟΥΛΙΑ, – ΚΙ ΑΠΟΣΩΘΟΥΝ ΤΑ ΧΩΡΑΤΑ, ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΛΑΓΑΡΙΣΟΥΝ, – ΘΑ ΠΑΝ ΓΙΑ ΥΠΝΟ ΟΙ ΓΡΙΕΣ ΣΙΓΑ, ΘΑ ΠΑΡΟΥΝ ΤΑ ΜΙΚΡΟΥΛΙΑ, – ΚΙ ΟΙ ΝΙΟΙ ΚΙ ΟΙ ΝΙΕΣ ΘΑ ΜΕΙΝΟΥΝΕ ΤΑ ΦΛΙΤΣΑ ΝΑ ΧΩΡΙΣΟΥΝ….

ΤΟ ΟΡΓΩΜΑ-Η ΣΠΟΡΑ-ΤΟ ΘΕΡΟΣ-ΤΟ ΑΛΩΝΙΣΜΑ

ΖΕΥΓΚΑΛΑΤΗΣ

ΟΡΓΩΜΑ 1931 ΣΤΟ ΟΡΕΓΚΟΝ

ΟΡΓΩΜΑ 1931 ΣΤΟ ΟΡΕΓΚΟΝ

“Γαία η ευρύστερνη” , Ησίοδος (Θεογνωσία). Το όργωμα η σπορά, ο θέρος, το αλώνισμα, το ξεχώρισμα του σπόρου του καλαμποκιού η λεγόμενη στα μέρη μας (ΚΟΎΚΛΑ) από τα λουμπούσια,  και η αποθίκευση, ήταν επίπονες εργασίες που απαιτούσε πολλά εργατικά χέρια αλλά και αγάπη για τη γη που έδινε απλόχερα τους καρπούς της. Δύσκολη όμως  αν σκεφθούμε της συνθήκες , τα μέσα και γυρίσει την μνήμη πίσω στον αγώνα για επιβίωση του κάθε αγρότη.
Η καλλιέργεια των δημητριακών (σιτάρι-κριθάρι, καλαμοόκι (κούκλα), βρώμη, κ.α.) από τότε ήταν η βασική τροφή για ανθρώπους και ζώα .Από την Παλαιά και την Καινή διαθήκη μέχρι και σήμερα αντιλαμβανόμεθα τη μεγάλη  διατροφική σημασία τις καλιεργειας των παντώς τύπου δημητριακών που δινόταν όλα αυτά τα χρόνια. .Στην αρχαιότητα οι ζευγολάτες  ή (ζευγίτες) αποτελούσαν την τρίτη κοινωνική τάξη στην αρχαία Αθήνα που τους ονόμαζαν διακοσιομέδιμνους. Από νωρίς το φθινόπωρο και αμέσως μετά τα πρωτοβρόχια και μόλις η γη ξεδιψούσε και η γη έπαιρνε το “όρκο” της ήταν έτοιμη δηλαδή να οργωθεί οι ζευγολάτες ( ρεσπέριδες -γεωργοί) “έζεγναν” τα ” βούθκια” τους με το πρωτόγονο άροτρο (το υνί) και πριν ο ήλιος ανατήλει άρχιζαν όργωμα -”ζευγάρι”- για να

ΗΣΙΟΔΙΟ ΞΥΛΙΝΟ ΑΡΟΤΡΟ- Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

ΗΣΙΟΔΙΟ ΞΥΛΙΝΟ ΑΡΟΤΡΟ- Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

ανασάνει το χωράφι αλλά και για να αναμιχθεί και οι κοπριά που συνήθως έριχναν κατά την διάρκεια του καλοκαιριού . Όταν τελείωναν με το άροτρο έζεγναν ξανά τα “βούθκια” με την “σβάρνα”. Μια ξύλινη πλατειά και βαριά κατασκευή με με σφηνομένες μαχαιρωτές πέτρες από κάτω, και “σβάρνιαζαν” το οργωμένο χωράφι ισιώνοντας την γη και ετοιμάζοντας την για την σπορά που θα ακολουθούσε, όταν έπεφτε βροχή να ποτίζεται ομοιόμορφα το χοράφι και σαν ερχόταν η εποχή του θέρου να γίνεται πιο ευκολα το θέρισμα σε ισάδι. Ακολουθούσε η σπορά που γινόταν με το χέρι και σαρακλισμα της γης ή σγάρλισμα για να λιώσουν οι σβόλοι και να χωθεί ελαφριά στο χώμα ο σπόρος. Το κυριώτερο και ακρως απαραίτητο έθιμο κατά την περίοδο της σποράς του σιταριού, του λιναριού και γενικά των δημητριακών τα πολύ παλιά χρόνια στο εύφορο Τριφυλιακό κάμπο της Ορεινής Τριφυλίας ήταν η “λαλαγκόπιτα”*, πίττα που φτιαχνόταν με αλεύρι και νερό και ψηνόταν στο “σάτζιη” ή πάνω σε ζεστούς-πυρωμένους χοχλακόροτσους και πασπαλισμένη με μέλη η και ζάχαρη προσφερόταν στους θεριστές σαν προσφάι. Πίστευαν με αυτό τον τρόπο εξευμένιζαν το σπόρο από τα κακά στοιχειά και ότι η φυτρώσει θα γινόταν χωρίς προβλήματα.

ΤΟ ΟΡΓΩΜΑ

Τα παλιά χρόνια, η σπορά άρχιζε στα τέλη του Σεπτέμβρη και τελείωνε το Δεκέμβρη. Στις 14 Σεπτεμβρίου, ημέρα του Σταυρού, οι γεωργοί πήγαιναν στην εκκλησία λίγο σπόρο να τον ευλογήσει ο παπάς. Μετά τον έπαιρναν και τον ανακάτευαν με τον υπόλοιπο σπόρο, για να έχουν καλή σοδειά. Κάποιοι γεωργοί έπαιρναν από το εικονοστάσι το κόκκινο αυγό, που είχαν κρατήσει από το Πάσχα, και το «έσπερναν» μαζί με το σπόρο στο χωράφι. Άλλοι κρατούσαν αγιασμό και ράντιζαν το σπόρο για να πάρει ευλογία. Μόλις έπιαναν οι πρώτες βροχές του φθινοπώρου και μαλάκωνε το χώμα, άρχιζε το όργωμα. Το όργωμα γινόταν με βόδια ή με μουλάρια. Χρησιμοποιούσαν ξύλινα αλέτρια, αλλά αργότερα αντικαταστάθηκαν με σιδερένια.

Για να σέρνουν τα ζώα το αλέτρι, τοποθετούσαν στο λαιμό τους περιλαίμια ή όπως τα λένε οι γεωργοί μας «λεμαργιές». Οι «λεμαργιές» ήταν φτιαγμένες από μαλακό δέρμα και μέσα ήταν γεμισμένες με άχυρο για να μην πληγώνονται τα ζώα. Στο πλάι είχαν κρίκους απ’ όπου μεγάλα λουριά ή σχοινιά έδεναν το αλέτρι. Στο όργωμα πρόσεχαν να πατάει το ένα ζώο μέσα στο διπλανό αυλάκι, για να γίνεται ίσιο το όργωμα. Αφού τελείωνε το όργωμα, έριχναν το σπόρο με το χέρι. Το σπόρο τον είχαν μέσα σε ένα «δισάκι» ( διπλό σάκο), που στη μέση είχε ένα άνοιγμα, για να το κρεμάνε στο λαιμό. Δηλαδή, είχαν ένα σάκο μπροστά και έναν πίσω. Όταν άδειαζε λίγο ο μπροστινός σάκος, έφερναν μπροστά τους τον πισινό σάκο, για να μην κουράζονται από το μεγαλύτερο βάρος του. Αυτό συνεχιζόταν μέχρι να αδειάσουν οι σάκοι, οπότε τους ξαναγέμιζαν. Αφού τελείωνε η σπορά, για να σκεπαστεί ο σπόρος με χώμα, έκοβαν ένα μεγάλο κλωνάρι δέντρου και το σβάρνιζαν στο χωράφι. Αργότερα χρησιμοποιούσαν ξύλινες σβάρνες και τα τελευταία χρόνια σιδερένιες.

 Αναρτήθηκε απόστιςΠέμπτη, Ιουνίου 25, 2009

ΤΟ ΘΕΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ (ΡΟΒΟΛΑΣ)

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ (ΡΟΒΟΛΑΣ) Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

Απολαμβάνοντας το θεριακλίδικο καφεδάκι, της κυρά-Σπυρούλας Σοφού, στον ίσκιο της μουριάς, στην αυλή του παραδοσιακού καφενείου της γειτονιάς μου, στο κάτω Κοπανάκι. Μου μιλάει για τον “θέρο” του πανάρχαιου αυτού αρχαιοελληνικού έθιμου που ήταν βαθιά ριζωμένο στην συνείδηση του αγροτικού λαού μας. Αρχέγονη τελετουργία που συναντάτε σε μερικά ακόμη χωριά του τόπου μας και που καμπόσα χρόνια πριν το 1974 στην Ορεινή Τριφυλία είχε τον δικό της ξεχωριστό χαρακτήρα. Το πρώτο δεμάτι έπρεπε να σταυρωθεί να κάνουν το σύμβολο του σταυρού δηλαδή με τα πρώτα στάχυα που θέρισαν  με αυτό να έδενανν το πρώτο δεμάτι σε σχήμα σταυρού. Το θέρισμα άρχιζε από τον Ιούνιο μέχρι τον ιούλιο, και κράταγε ανάλογα από 20 έως 30 ημέρες. Η δουλειά άρχιζε τα ξημερώματα κάθε μέρα, και τελείωνε το βράδυ. Τα δρεπάνια με δεξιοτεχνία θέριζαν τα στάχυα ασταμάτητα, ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι. Μετά βγήκανε οι μηχανές και…. ανασάναμε. Μετά το θερισμα δέναμε τα δεμάτια. Όσα στάχυα χωράει μια χούφτα το λέγαμε “χεριά”. Οκτώ χεριές  μαζί κανανε ένα “Χειρόβολο” ή “λιμάρι”. Τρία λιμάρια κανανε ένα “δεμάτι”. Έξη  δεμάτια ένα “φόρτωμα”. Τα δέναμε το κάθε ένα χωριστά με στάχυα, εάν ήταν σκληρά σπαζανε γιαυτό περιμέναμε να έχει πρωϊνή  υγρασία για να τα δένουμε. Ύστερα τα φορτώναμε στα ζωντανά και τα πηγαίναμε στο θημωνοστάσιο. Εκεί βρισκόταν και το αλώνι το δικό μας, στο Λιθερό στη λάκκα του Σοφού.

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΟΡΓΩΜΑΤΟΣ Από το οικογενειακό παραδοσιακό μουσείο του ΠΙΠΗ ΚΟΜΙΑΝΟΥ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΟΡΓΩΜΑΤΟΣ Από το οικογενειακό παραδοσιακό μουσείο του ΠΙΠΗ ΚΟΜΙΑΝΟΥ

Υπήρχαν και άλλα στη γύρω περιοχή.  Στο Ραχηντούρ, του Χρήστο Μαυροειδή, του Αποστόλη Παυλόπουλου και άλλα πολλά. Το πολύ άχυρο κάνει κακό στο κτήμα, εμείς Το δρεπάνι ήταν το βασικό εργαλείο του θερισμού και οι έργατες που ασχλούντα με το θέρισμα “θεριστές “Τα δεμάτια μαζευόταν σε μεγάλους σορούς(θεμονιές) και παρέμενα στο χωράφιμέχρι την συμπλήρωση του θερισμού. Ακολουθούσε το φόρτωμα στα υποζύγια και η μεταφορά των δεματιών στο χώρο του αλωνίσματος  τα αλώνια.  Η αλωνιστική μηχανή 1950-1960 Από την αρχή της δεκαετίας του 1950 και μέχρη το 1960-62 το παραδοσιακό αλώνισμα γινόταν με αλωνιστικές μηχανές. Η κίνηση δινόταν από τρακτέρ. Η αλωνιστική μετά το τάϊσμα με τα δεμάτια θρυμμάτιζε τα στάχια του σιταριού ή του κριθαριού και περνώντας απο την διαδικασία που είχε ο τύπος της μηχανής διαχώριζε τους σπόρους απο το άχυρο. Απο το 1962 και μετά το θέρισμα γίνετε με τα πλέον σύχρονα μηχανήματα ,τις αυτοκινούμενες θεριστικές μηχανές το γνωστά “κομπάγια”.  Ύστερατα φορτώναμε στα ζωντανά και τα πηγαίναμε στο θημωνοστάσιο. Εκεί βρισκόταν και το αλώνι το δικό μας, στο Λιθερό στη λάκκα του Σοφού. Υπήρχαν και άλλα στη γύρω περιοχή.  Στο Ραχηντούρ, του Χρήστο Μαυροειδή, του Αποστόλη Παυλόπουλου και άλλα πολλά. Το πολύ άχυρο κάνει κακό στο κτήμα, εμείς όμως το καίγαμε, το οργώναμε και τον Νοέμβριο με Δεκέμβριο ήταν έτοιμο για σπορά, και το ξανασπέρναμε. Στο  αλώνι, βάζαμε πέντε άλογα και φέρνανε βόλτα γύρω από το “στιγερό”, από το πρωϊ, δουλεύανε με μεράκι, ήταν άλογα για κάρο και ταϊζόντουσαν καλά. Όπως φέρνανε βόλτα τα άλογα στο αλώνι, οι ανδρες με τις δικριάνες το γυρίζανε, το στάρι πήγαινε κάτω, το άχυρο σιγά σιγά το αφαιρούσαμε, και μετά με μικρές λαγανιές πέρναμε τα ψιλόκομένα άχυρα, Μετά το “λυχνίζαμε” με τα ξύλινα φτυάρια, το απόγευμα σαν φύσαγε “προβέντζα”, (άνεμος από τη μεριά της θάλασσας). Ο Γιάννη-Νικολάκης το δούλευε το φτυάρι με μαεστρία το έκανε σαν… ρύζι. Οι αγωγιάτες έπαιρναν ένα ντενεκέ στους δέκα για αγώϊ. Στην πραγματικότητα πεθαίνανε στη δουλειά για 15 οκάδες στάρι. Ο Κοσμάς, και ο Καρβουνής,  ήτανε “μανούλες” ο θοδωράκης Σταθόπουλος στη λαγανιά, ο Γιάννης στον “ντόκο”. Ο Γιάννης Κοσμάς είχε δώδεκα παιδιά, αδελφός  του Μήτσο- Κολάκη. Το άχυρο το βάζαμε στα “χαράρια”, (σχοινιά νε ξύλα δεμένα οριζόντια) τα τύλιγαν σαν δέμα και πηγαίνανε στους σταύλους. Εμείς επειδή είχαμε το καλύβι κοντά,τα βαζαμε χύμα.

 ΤΟ ΑΛΩΝΙΣΜΑ

ΑΛΩΝΙΣΜΑ

ΑΛΩΝΙΣΜΑ

Συνεχίζοντας την κουβέντα μας η κυρά-Σπυρούλα Σοφού, στον ίσκιο της μουριάς, στην αυλή του παραδοσιακού καφενείου της γειτονιάς μου, στο κάτω Κοπανάκι. Μου μιλάει για το αλώνισμα τα χρόνια τα παλιά. Τον Μάϊο σαν ξερενόντουσαν τα χορτάρια, πηγαίναμε με την πεθερά μου και καθαρίζαμε το αλώνι, με “Λαγανιές” που φτιάχναμε από αφάνες, σκούπες δηλαδή για χοντροδουλιές. Όπου περναγε η λαγανιά δεν έμενε τίποτα.Τα αλώνια βρίσκονταν συνήθως στην άκρη του χωριού γεγονός που διευκόλυνε και την μεταφορά των φορτίων που γινόταν πάντοτε με δυσκολία. Ήταν συνήθως κτιστά με ξερολιθιά κυκλικοί χώροι που στο δάπεδο τοποθετούσαν (φύτευαν) πέτρες σε πάρα πολύ πυκνή διάταξη ούτως ώστε το δάπεδο να είναι ίσιο και λείο γεγονός που διευκόλυνετην διαδικασία του αλωνίσματος που γινόταν τα πολύ παλιά χρόνια με ζώα και και με αρχέγονα ξύλινα εργαλεία.Η θυμονιές αφού μαζεύονταν στο αλώνι έπρεπε να ανοιχθούν και να απλωθούν και να γίνειπλήρης αποξήρανση για αυτό παρέμεναν έτσι απλωμένες πάντοτε φυλαγμένες και από τα ζώα αλλά και από ανθρώπους Μετά το άπλωμα και την πλήρη αποξήρανση έβαζαν τα ζώα να πατήσουν και να διαμελίσουν τα στάχυα οδηγώντας πάντοτε τα ζώα από το κέντρο του αλωνιού σε κυκλική τροχιά ,ανακατεύοντας τα έτσι ώστε ο διαμελισμός να γίνει όσο το δυνατό καλύτερα. Μετά “’εζεγναν” τα ζώα με τη “δουκάνη”η “λουκάνη” (Βολόσυρο) που ήταν μια χονδρή ξύλινη σανίδα με το μπροστινό της τμήμα ανασηκωμένο όπως το έλκηθρο που την έσερναν δυο βόδια η γαϊδουριά.Στο μέρος (επιφάνεια )της δουκάνας ( Βολόσυρου)που βρισκόταν σε επαφή με το έδαφος, υπήρχαν στερεωμένεςστενόμακρες κοφτερές πέτρες από “αθκιάτζη”(πυριτόλιθους (αθκιατζιές)* Το αλώνι είναι ήδη στρωμένο με τα διαλυμένα και τα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΠΕΛΙΟΣ ΣΤΙΣ ΘΥΜΩΝΙΕΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΑΓΡΟΤΕΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΠΕΛΙΟΣ ΣΤΙΣ ΘΥΜΩΝΙΕΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΑΓΡΟΤΕΣ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

σπασμένα στάχυα σιταριού η του κριθαριού. Από πάνω τους τοποθετούσαν στη δουκάνη (βολόσυρο)που την έσερναν τα ζώα κάνοντας κύκλους, σχεδόν ομόκεντρους, μέσα στο αλώνι. Πάνω από την δουκάνη στεκόταν όρθιος ή και καθιστός ο αλωνάρης(αλωνεύτης) και καθοδηγούσε τα ζώα με το ένα χέρι κρατώντας τα λουριά και με το άλλο χέρι κρατώντας την βουκέντρα μια μακριά βέργα με μεταλλική και αιχμηρή μύτη , για να εξαναγκάζει τα ζώα να κινούνται στο κανονικό ρυθμό και να μη σταματούνε αλλά και με το βάρος του να θρυμματίζει καλύτερα τα στάχυα (της κουτσούλλες ) του σιταριού/κριθαριού Μια πολύωρη και μονότονη δουλειά για τον αλωνεύτη που έζεγνε και την φωνή του τραγουδώντας πότε-πότε τις πίκρες και τις χαρές σμίγοντας τις με το μόχθο και το κάματο των μεγάλων ημερών του Ιούλη.Μετά το αλώνισμα ακολουθούσε το ανέμισμα (λίχνισμα) η διαδικασία διαχωρισμού του άχυρου από τον σπόρο. Ο σορός του αλωνισμένου υλικού (το μάλαμα) ετοποθετήτο σε μια άκρη του αλωνιού και όταν άρχιζε το δείλι και φυσούσε ο λίβας οι λικνιστές (ανεμιστές) με τα ξύλινα τετραδίχαλα ανέμιζαν το μάλαμα ( =άχυρο-σπόρος) από το σορό πετώντας τον ψιλά Ο σπόρος λόγο της βαρύτητας έπεφτε κάθετα στη γη ενώ το άχυρο πιο ελαφρύ παρασυρόμενο από τον αέρα έπεφτε χωρισμένο λίγο πιο πέρα.

ΑΛΩΝΙΣΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ

ΑΛΩΝΙΣΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ ΜΑΝΙΑΤΗ- Γ.ΣΟΦΟΣ- Θ.ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ

ΑΛΩΝΙΣΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ ΜΑΝΙΑΤΗ- Γ.ΣΟΦΟΣ- Θ.ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

Η αλωνιστική μηχανή 1950-1960 Από την αρχή της δεκαετίας του 1950 και μέχρη το 1960-62 το παραδοσιακό αλώνισμα γινόταν με αλωνιστικές μηχανές. Η κίνηση δινόταν από τρακτέρ. Η αλωνιστική μετά το τάϊσμα με τα δεμάτια θρυμμάτιζε τα στάχια του σιταριού ή του κριθαριού και περνώντας απο την διαδικασία που είχε ο τύπος της μηχανής διαχώριζε τους σπόρους απο το άχυρο. Μετά φέρανε τις αλωνιστικές μηχανές, ο Γιώργης μου συνεργαζότανε με τον Μανιάτη, εκεί να δεις πως περπάταγε η εργασία, αλλού το στάχυ μπαλιασμένο, αλλού το στάρι σε τσουβάλια. Μαζί δουλεύανε και ο Θοδωράκης Σταθόπουλος και πολλούς εργάτες για προσωπικό έφερνε μαζί του και ο Μανιάτης, χρειαζόντουσαν πολλοί. Αυτός που σάκιαζε έπρεπε να είναι “μαγγιόρος” να δένει τα σακιά μέχρι επάνω σφικτά, “δακτυλίδι”. Τα τσουβάλια ήταν μεγάλα, ζύγιζαν περίπου 80 οκάδες, ασήκωτα!! Το Κοπανάκι παλιά έκανε μεγάλη παραγωγή, η “λάκκα” μοναχά έβγαζε 6.000 οκάδες. Θέριζες- θέριζες και στον τόπο είσουνα. Όσο για την βρώμη, φτουράει, γιατί ο καρπός είναι μεγάλος και κάνει μπούγιο σε σχέση με το στάρι. την λέγανε και “Κασσάντρα”, γιατί την είχαν φέρει από την Μακεδονία και δεν είχε “άγανο”. Εάν ήταν πετυχημένη, ο καρπός της κρεμόταν σαν σταφύλι. Όσο για το στάχυ, ο “κρινιάς” ήταν καρπός μεγάλος και με τέσσερις γωνιές, έκανε το καλύτερο αλεύρι και το πιο νόστιμο ψωμί. Το τι τραβάγαμε εμείς προπαντών οι γυναίκες δεν λέγεται….θέρισμα την ημέρα, μπουγάδα στο σπίτι, φαγητό να φτιάξουμε, που ώρα για ξεκούραση….Απορώ πώς τα δάκτυλά μου, Σπύρο μου, είναι ακόμα κολημένα. Από το πρωί θερίζαμε, το μεσημέρι μια μπουκιά και πέφταμε κάτω σε καμιά ρίζα πουρναριάς να ξαποστάσουμε, εμένα με έπερνε ο ύπνος από την κούραση, έτσι όπως καθόμουν όρθια. ζυμώναμε και ψέναμε ψωμί για μία εβδομάδα, στις πέντε μέρες για να κόψεις μία φέτα, “στόμωνε” μέχρι και ο σουγιάς…Απο το 1962 και μετά το θέρισμα γίνετε με τα πλέον σύχρονα μηχανήματα ,τις αυτοκινούμενες θεριστικές μηχανές το γνωστά “κομπάγια

ΚΑΜΑΡΕΣ ΣΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΡΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟΒΡΥΣΗ

ΚΑΜΑΡΕΣ ΑΣΙΕΡΟΜΠΑΣΤΕΣ  ΣΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΡΙΚΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟΒΡΥΣΗ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

ΑΧΥΡΟ(ΑΣΙΕΡΟ)- ΑΣΙΕΡΟΜΠΑΣΤΕΣ.

Μετά από τελείωμα στο αλώνι το σιτάρι και το κριθάρι μεταφερόταν στην αποθήκες και αποτελούσε βασική πυγή εισοδήματος αλλά και διατροφής για ανθρώπους και

  ζώα.

Οι μεταφορά από το αλώνια στης αποθήκες (α-σιερονάρκα) γινόταν με ζώα,γαϊδούρια και μουλάρια .Το άχυρο που ήταν ελαφρύ το τοποθετούσαν σε μεγάλα σακιά και την μεταφορά από το αλώνι στο α-σιερονάρι για αποθήκευση την έκαναν εργάτες που ήξεραν καλά την δουλειά οι “ασιερομπάστες” και που τοποθετούσαν το άχυρο στην αποθήκη από μικρή είσοδο που βρισκόταν περίπου1,5-2,5 μέτρα πιο ψιλά από το έδαφος στη εξωτερική πλευρά της αποθήκης . Η εργασία ονομαζόταν ασιερόμπασμα. 

Πηγή : http://www.katokopia.net/spora-theros-alonisma.

Με αγάπη ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ   komianos.wordpress.com


Μαρτίου 12, 2013 Posted by | ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΩΝ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΕΘΙΜΑ ΜΑΡΤΙΟΥ-ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ-ΚΟΥΛΟΥΜΑ (ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ)

Πέμπτη, 1 Μαρτίου 2012

Ο ΜΑΡΤΙΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΡΤΙΑΤΙΚΟ ΒΡΑΧΙΟΛΙ

ΒΡΟΧΙΟΛΙ ΜΑΡΤΙΑΤΙΚΟ

ΒΡΟΧΙΟΛΙ ΜΑΡΤΙΑΤΙΚΟ

Μας μπήκε και ο Μάρτης, ο πρώτος μήνας της άνοιξης, ο οποίος στα αρχαία χρόνια θεωρείτο και ο πρώτος μήνας του έτους. Πολλές είναι οι παροιμίες που αφορούν το μήνα Μάρτιο και όλες εστιάζουν στις άστατες καιρικές συνθήκες που τον χαρακτηρίζουν συνήθως: “Μάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκάφτης”, “Ο Μάρτης ο πεντάγνωμος πέντε φορές εχιόνισε, και πάλι το μετάγνωσε ότι δεν ξαναχιόνισε”, “Ο Μάρτης μιας κλαίει και μια γελά”, “Μάρτης έβρεχε, Θεριστής χαίρουνταν”, “Μη σε γελάσει ο Μάρτης το πρωί και χάσεις την ημέρα”. “Ο ήλιος του Μαρτίου τρυπάει το κέρατο του βοδιού”, “Απού ‘χει κόρην ακριβή, του Μάρτη ήλιος μην τη δει”.

Το πιο χαρακτηριστικό έθιμο του μήνα είναι το μαρτιάτικο βραχιόλι που συνηθίζεται να περνάνε οι μητέρες στο χέρι των παιδιών, γνωστό και πολύ απλά ως “μάρτης”. Το βραχιολάκι αυτό φτιάχνεται από δύο κλωστές, μία κόκκινη και μία άσπρη, οι οποίες πλέκονται μεταξύ τους, ενώ σκοπός είναι να προφυλάξει το παιδί από τον ήλιο.
Σήμερα δεν είναι τόσο διαδεδομένο όσο παλιότερα, μάλιστα είχε αρχίσει να ατονίζει ήδη από την εποχή που ήμουν κι εγώ παιδί. Αντίστοιχο έθιμο συναντάται και σε άλλα βαλκανικά κράτη, ωστόσο αναφορές για ένα παρόμοιο έθιμο υπάρχουν ήδη από τον 5ο αιώνα από τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, ο οποίος κριτικάρει το έθιμο ως ειδωλολατρικό. Σύμφωνα με τον Νικόλαο Πολίτη, το μαρτιάτικο βραχιόλι έχει τις ρίζες του στην κρόκη, την οποία έδεναν στο χέρι και το πόδι τους, όσοι συμμετείχαν στον εορτασμό των Ελευσίνιων Μυστηρίων κατά τους αρχαίους χρόνους.

Πηγή : ola-ta-kala.blogpost.com

¨Μάρτης¨ σύμφωνα με το έθιμο είναι ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από κόκκινη και άσπρη κλωστή, το οποίο σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση προστατεύει τα πρόσωπα να μην καούν από τον πρώτο ήλιο της άνοιξης. Φτιάχνεται την τελευταία μέρα του Φεβρουαρίου και φοριέται από την 1η Μαρτίου έως και τα τέλη του μήνα ή μόλις δουν το πρώτο χελιδόνι. Όταν βγει κρεμιέται στα κλαδιά ενός δέντρου για να το πάρουν τα χελιδόνια και να χτίσουν τη φωλιά τους ή στα κλαδιά μιας τριανταφυλλιάς για να τους χαρίσει ανθοφορία. Αν πάλι το Πάσχα πέσει μέσα στο μήνα Μάρτιο, το καίνε στη λαμπάδα της Ανάστασης.

Πηγή : Νηπιαγωγίο Καστοριάς

Τα έθιμα της Τσικνοπέμπτης

 Από τα παλιά χρόνια οι διάφορες Καρναβαλίστικες εκδηλώσεις φτωχών  και πλουσίων, άρχιζαν από την Τσικνοπέμπτη, δηλαδή την Πέμπτη ημέρα της εβδομάδος πριν από την Κυριακή της Απόκριας.. Η Τσικνοπέμπτη είναι μια ετήσια τελετή, της οποίας η αρχή χάνεται μέσα στους αιώνες. Η ημέρα που τρώγεται κρέας. Τσικνοπέμπτη είναι η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου, οι τρεις εβδομάδες που συμπεριλαμβάνονται στο τριώδιο είναι, η Απολυτή, η Απόκρεω και η Τυροφάγος. Κατά τη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας (Απολυτή) σταματούσε η συνηθισμένη νηστεία της Τετάρτης και της Παρασκευής, ενώ στη δεύτερη εβδομάδα (απόκρεω) ίσχυε η νηστεία, έτσι η Τσικνοπέμπτη αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία και εθεωρείτο εορτάσιμη ημέρα και το τραπέζι ήταν γιορτινό.Η λέξη Τσικνοπέμπτη προέρχεται από τις λέξεις “τσίκνα” (η μυρωδιά του καμένου ψημένου κρέατος) και “Πέμπτη”. Στις μέρες μας η Τσικνοπέμπτη θεωρείται η αρχή της αποκριάς. Πήρε το όνομα Τσικνοπέμπτη από τις τσίκνες, μυρωδιές, που βγαίνουν από τα αναμμένα κάρβουνα όταν ψήνουν σουβλάκια, χαλλούμια, ρέγγες, λουκάνικα, λούντζες. Έτσι οι τσίκνες γεμίζουν την ατμόσφαιρα του χωριού ή της γειτονιάς. Και τούτο γίνεται εν όψει της Μεγάλης Σαρακοστής, όπου αρχίζει μεγάλη νηστεία για τη Μεγάλη Εβδομάδα και την Ανάσταση του Χριστού. Κατά το έθιμο την Τσικνοπέμπτη συγγενικές ή και φιλικές, οικογένειες μαζεύονται σε ένα σπίτι και το ρίχνουν στο γλέντι, στο χορό και στο τραγούδι και στο τσούγκρισμα των ποτηριών με την ευχή υγεία και καλό Πάσχα να φτάσουμε. Η Τσικνοπέμπτη βρίσκεται στο μέσο των 3 εβδομάδων του εορτασμού του καρναβαλιού. Πρόκειται για την Πέμπτη της 2ης εβδομάδας, της Κρεατινής. Γιορτάζεται την Πέμπτη που είναι 11 ημέρες πριν την Καθαρά ∆ευτέρα. Είναι ημέρα χαράς αλλά και προετοιμασίας για τους Ελληνορθόδοξους χριστιανούς, καθώς η σαρανταήμερη περίοδος της Σαρακοστής πριν το Πάσχα πλησιάζει. Την μέρα αυτή επιβάλλεται από το έθιμο το ψήσιμο κρέατος στα κάρβουνα.

Καθαρά Δευτέρα – Κούλουμα

 

ΧΑΡΤΑ ΕΤΟΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ

ΧΑΡΤΑ ΕΤΟΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ

Καθαρά Δευτέρα – Κούλουμα: Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, της νηστείας του Πάσχα. Από τους λαογράφους θεωρείται ο επίλογος των βακχικών εορτών της Αποκριάς…

Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, της νηστείας του Πάσχα. Από τους λαογράφους θεωρείται ο επίλογος των βακχικών εορτών της Αποκριάς, οι οποίες ουσιαστικά αρχίζουν την Τσικνοπέμπτη και τελειώνουν την Καθαρά Δευτέρα.

Σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδος την Καθαρά Δευτέρα «καθαρίζουν» ό,τι απόμεινε από τα μη νηστίσιμα φαγητά της αποκριάς, Σε άλλα μέρη της Ελλάδας, όπως π.χ. στην Ήπειρο, οι νοικοκυρές καθαρίζουν τις κατσαρόλες και όλα τα χάλκινα σκεύη από τα λίπη της αποκριάς με ζεστό σταχτόνερο μέχρι ν’ αστράψουν και βάφουν άσπρα τα πεζοδρόμια.

Το πιάτο της ημέρας περιλαμβάνει νηστίσιμα, ως αποτοξίνωση από το πλούσιο φαγοπότι της Αποκριάς. Χαλβάς, ταραμάς, ελιές, πίκλες, θαλασσινά, φασολάδα, βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη. Τα νηστίσιμα συνοδεύονται από τη λαγάνα, ένα είδος άρτου χωρίς προζύμι, με ελλειπτικό σχήμα και πεπλατυσμένος για να ψήνεται εύκολα. Σχετικός και ο δημοτικός σατυρικός θρήνος:

Τ’ ακούτε τι παράγγειλε η Καθαρή Δευτέρα;
Πεθαίν΄ ο Κρέος, πέθανε, ψυχομαχάει ο Τύρος
σηκώνει ο Πράσος την ουρά κι ο Κρέμμυδος τα γένεια
Μπαλώστε τα σακούλια σας, τροχίστε τα λεπίδια
και στον τρανό τον πλάτανο, να μάσουμε στεκούλια.

Ο εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στις εξοχές λέγεται Κούλουμα. Η ετυμολογία της λέξης έχει λατινική (κολούμνα=κολώνα ή κούμουλους=σωρός, κορυφή) ή αλβανική προέλευση (κόλουμ=καθαρός). Στον Δήμο Αθηναίων τα Κούλουμα γιορτάζονται στον Λόφο του Φιλοππάπου, όπως και σε πολλούς Δήμους της χώρας, με προσφορά φασολάδας και νηστίσιμων στους δημότες.

Απαραίτητο συμπλήρωμα της Καθαράς Δευτέρας αποτελεί το πέταγμα του χαρταετού, με τα ποικίλα χρώματα και σχέδια, από μικρούς και μεγάλους, πιθανόν για να πετάξουν μακριά κάθε έγνοια του χειμώνα, μια και μπαίνει η άνοιξη και όλα, τουλάχιστον στη φύση, είναι πιο χαρούμενα λόγω της ανθοφορίας και της βελτίωσης του καιρού.

Η έντονη αθυροστομία και η καυστική σάτιρα είναι από τα χαρακτηριστικά της Καθαράς Δευτέρας σε πολλούς εορτασμούς της ανά την επικράτεια:

  • Ο Αλευροπόλεμος στο Γαλαξίδι, είναι ένα έθιμο που διατηρείται από το 1801. Εκείνα τα χρόνια, παρόλο που το Γαλαξίδι τελούσε υπό την τουρκική κατοχή, όλοι οι κάτοικοι περίμεναν τις Αποκριές για να διασκεδάσουν και να χορέψουν σε κύκλους. Ένας κύκλος για τις γυναίκες, ένας για τους άντρες. Φορούσαν μάσκες ή απλώς έβαφαν τα πρόσωπά τους με κάρβουνο. Στη συνέχεια προστέθηκε το αλεύρι, το λουλάκι, το βερνίκι των παπουτσιών και η ώχρα.

  • Βλάχικος Γάμος στη Θήβα. Είναι ένα έθιμο που φθάνει στις μέρες μας περίπου από το 1830, μετά την απελευθέρωση των ορεινών περιοχών. Οι Βλάχοι, δηλαδή οι τσοπάνηδες από τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη, εγκατέλειψαν τότε την άγονη γη τους και βρήκαν γόνιμο έδαφος νοτιότερα. Το θέαμα είναι έξοχο, η γαμήλια πομπή πολύχρωμη, η μουσική που τη συνοδεύει (πίπιζες, νταούλια κ.ά.) εξαιρετικά ζωντανή.

  • Του Κουτρούλη ο Γάμος στη Μεθώνη Μεσσηνίας. Καρναβαλίστικος γάμος, που κρατάει από τον 14ο αιώνα. Στις μέρες μας, το ζευγάρι των νεονύμφων είναι δύο άντρες, που μαζί με τους συγγενείς πηγαίνουν στην πλατεία, όπου γίνεται ο γάμος με παπά και με κουμπάρο. Διαβάζεται το προικοσύμφωνο και ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι.

  • Στη Μεσσήνη Μεσσηνίας γίνεται η αναπαράσταση της εκτέλεσης μιας γερόντισσας, της γριάς Συκούς, που κατά την παράδοση, κρεμάστηκε στη θέση Κρεμάλα της πόλης, με εντολή του Ιμπραήμ Πασά, επειδή είχε το θάρρος, εξηγώντας του ένα όνειρο που είχε δει, να του πει ότι η εκστρατεία του και ο ίδιος θα είχαν οικτρό τέλος από την αντίδραση και το σθένος των επαναστατημένων Ελλήνων. Μετά την αναπαράσταση, μπορεί κάθε επισκέπτης να “κρεμαστεί” από τους ψευτοδήμιους της κρεμάλας. Το απόγευμα της Καθαράς Δευτέρας γίνεται η παρέλαση με μαζορέτες, άρματα, μεταμφιεσμένους μικρούς και μεγάλους και χορευτικά συγκροτήματα.

  • Μπουρανί στον Τύρναβο. Μπουρανί είναι μία χορτόσουπα δίχως λάδι, γύρω από την προετοιμασία της οποίας στήνεται ολόκληρο το σκηνικό του παιχνιδιού με φαλλικά σύμβολα και τολμηρά πειράγματα από τους μπουρανίδες.

  • Στην Κάρπαθο λειτουργεί το Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων. Κάποιοι κάνουν άσχημες χειρονομίες σε κάποιους άλλους και συλλαμβάνονται από τους Τζαφιέδες (χωροφύλακες) για να οδηγηθούν στο Δικαστήριο, που το αποτελούν οι σεβάσμιοι του νησιού. Τα αυτοσχέδια αστεία και τα γέλια ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι.

  • Στις κοινότητες Ποταμιά, Καλόξιδο και Λιβάδια της Νάξου οι κάτοικοι ντύνονται Κορδελάτοι ή Λεβέντες. Οι Κορδελάτοι είναι φουστανελοφόροι και η δεύτερη ονομασία τους Λεβέντες αποδίδεται στους πειρατές. Από κοντά τους ακολουθούν και οι ληστές, οι Σπαραρατόροι, που αρπάζουν τις κοπέλες για να τις βάλουν με το ζόρι στο χορό και στο γλέντι, που κρατάει ως το πρωί.

  • Στα χωριά Μέρωνα και Μελιδόνια του Ρεθύμνου αναβιώνουν έθιμα όπως το κλέψιμο της νύφης, ο Καντής, το μουντζούρωμα, τα οποία, σε συνδυασμό με το καλό κρασί και τους ήχους της λύρας, αποτελούν μια μοναδική εμπειρία.

  • Στη Σκύρο, σχεδόν όλοι οι κάτοικοι με παραδοσιακές ενδυμασίες κατεβαίνουν στην πλατεία του νησιού, όπου χορεύουν και τραγουδούν τοπικούς σκοπούς.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.sansimera.gr/articles/494#ixzz2N5ZmWWfJ


Μαρτίου 11, 2013 Posted by | ΕΘΙΜΑ ΜΑΡΤΙΟΥ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΨΥΧΟΠΑΡΑΣΚΕΥΟ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΑΕΤΟΥ ΚΑΙ ΚΟΠΑΝΑΚΙΟΥ ΟΡΕΙΝΗΣ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ

Σάββατο, 18 Ιουνίου 2011

ΨΥΧΟΠΑΡΑΣΚΕΥΟ

Τη μέρα της Πεντηκοστής τη νύχτα της Γονατιστής, πάνε οι ψυχές στον Άδη, λέει ένα γνω­στό τραγούδι του Γιάννη Μαρκόπου­λου, τραγουδισμένο από τον α­ξέχαστο Νίκο Ξυλούρη. Ο ελ­ληνικός λαός τις μέρες αυτές, προσεύχεται για όλες τις ψυ­χές των πεθαμένων του.

Στο χωριό μας το Ψυχοπαράσκευο, πριν από την Πεντηκο­στή όλοι μαζεύονταν και μαζεύονται στο νε­κροταφείο, για να θυμηθούν και να ψάλλουν τους νεκρούς. Ή­ταν κάτι σαν “μισή” γιορτή, κάτι σαν πανηγύρι, ανακατεμένα με νοσταλγία και πόνο .αλλά και πολλές ιστορίες για τους αγαπημένους που έχουν φύγει.

Οι τάφοι ήταν και είναι συ­γκεντρωμένοι κατά σόγια, οι προετοιμασίες για το στάρι, βράσιμο, στέγνωμα, φτιάξιμο δίσκων, γίνονταν σε συνεννόη­ση με τους συγγενείς.

Αφού ο Παπάς έφτανε στα μνημεία και έψελνε τους νε­κρούς, διαβάζοντας το Μεριδοχάρτι ή Συγχωροχάρτι της κάθε οικογένειας, μοιράζονταν τα κόλλυβα, τυρί, κρασί ,ελιές και πρό­σφορα.

Στο συγχωροχάρτι θα μπο­ρούσε κανείς να διαβάσει όλο το γενεαλογικό δέντρο της κά­θε οικογένειας και από το σόι του άνδρα και από το σόι της γυναίκας.

Η όλη διαδικασία κρατούσε 2.30-3 ώρες, με κουβέντα, θύ­μησες και ευχές για τη συγχώ­ρεση των νεκρών. Σε άλλες περιοχές αυτό γινόταν και γίνεται το Σάββατο σε αντίθεση με τον Αετό που ανέκαθεν γινόταν Παρασκευή.

Η αναμονή παλιότερα ήταν κάτω από τα πεύ­κα που υπήρχαν στο νε­κροταφείο, σήμερα, κάτω απ’ το υπάρχον υπόστεγο, που κα­λύπτει το μεγάλο διάδρομο.

Το έθιμο για τη συγχώρεση των ψυχών των νεκρών μας ε­ξακολουθεί να υπάρχει και θα υπάρχει γιατί έτσι πρέπει.

Ανεβάζω μερικές φωτογραφίες που πήρα από το φετινό Ψυχοπαράσκευο στις 10/6/2011.

Αναρτήθηκε απόστις2:10 π.μ.

Μαρτίου 9, 2013 Posted by | ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΨΥΧΟΠΑΡΑΣΚΕΥΟ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ, Αναδήμοσίευση από ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ, Αναδήμοσίευση από ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

Έθιμα Αποκριών

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ ΑΠΟ ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΥΛΛ. ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑ ΠΑΤΡΩΝ Φωτογραφία από ΒestNews

Τσικνοπέμπτηcf84cf83ceb9cebacebdcebfcf80ceb5cebccf80cf84ceb7[1]

Η Τσικνοπέμπτη είναι μια ετήσια τελετή, της οποίας η αρχή χάνεται μέσα στους αιώνες. Η ημέρα που τρώγεται κρέας. Η λέξη Τσικνοπέμπτη προέρχεται από τις λέξεις “τσίκνα” (η μυρωδιά του καμένου ψημένου κρέατος) και “Πέμπτη”.
Η Τσικνοπέμπτη βρίσκεται στο μέσο των 3 εβδομάδων του εορτασμού του καρναβαλιού. Πρόκειται για τη Πέμπτη της 2ης εβδομάδας, της Κρεατινής.

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ 2013 ΣΤΟ ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟ ΔΗΜ. ΚΑΜΠΟΥΚΟΥ Δ.Δ. ΚΟΠΑΝΑΚΙΟΥ

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ 2013 ΣΤΟ ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟ ΔΗΜ. ΚΑΜΠΟΥΚΟΥ Δ.Δ. ΚΟΠΑΝΑΚΙΟΥ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗ ΚΟΜΙΑΝΟΥ

Γιορτάζεται την Πέμπτη που είναι 11 ημέρες πριν την Καθαρά ∆ευτέρα. Είναι ημέρα χαράς αλλά και προετοιμασίας για τους Ελληνορθόδοξους χριστιανούς, καθώς η σαρανταήμερη περίοδος της Σαρακοστής πριν το Πάσχα πλησιάζει. Την μέρα αυτή επιβάλλεται από το έθιμο το ψήσιμο κρέατος στα κάρβουνα.

Το παστό της Τσικνοπέμπτης

Τσικνοπέφτη ήταν η μέρα που ετοίμαζαν το “παστό”. Έβραζαν το λίπος με λίγο νερό, ραντίζοντάς το συγχρόνως με νερό. Το σούρωναν στη συνέχεια.
Αυτή ήταν η “γουρναλοιφή”. Φυλαγόταν σε δοχεία (πήλινα).
Χρησιμοποιούνταν ως άρτυμα για όλη τη χρονιά.

Στον πάτο του λεβετιού (καζανιού) έμεναν οι τσιγαρίδες που νοστιμίζαν τα φαγητά
(με χόρτα, αυγά, όσπρια).

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ 2013 ΣΤΟ ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟ ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΟΤΣΗ ΜΕ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΝΟΥΛΑ ΜΑΣ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ 2013 ΣΤΟ ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟ ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΟΤΣΗ ΜΕ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΝΟΥΛΑ ΜΑΣ Φωτογραφικό αρχείο ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ

Σε λεβέτι έβραζαν το κρέας με λίγο κρασί για να βγάλει λίπος, που με αυτό έβραζε. Έριχναν τα μπαχαρικά για νοστιμάδα κα τα λουκάνικα, αφού τα καθάριζαν από την καπνιά. Πρόσεχαν μη τσικνιστούν γιατί θα χάλαγε όλο το παστό.

Μετά το βράσιμο καθάριζαν το κρέας από τα κόκαλα, έκοβαν τα λουκάνικα και τα τοποθετούσαν σε λαγήνες (δοχεία πήλινα), και τα περιέχεαν με λίπος για να σκεπαστούν οι μεζέδες. Ήταν το φαγητό για όλο το χρόνο. Μ’αυτό φίλευαν και τους ξένους.

Ονομαστό φαγητό από παστό ήταν οι καγιανάδες, οι αλιμοκαγιανάδες με κρεμύδι κι αυγά.

Διαδικασία εβδομάδας γιορταστική, με λιχουδιές λογιών – λογιών, κρασί, τραγούδι.

Κι έχει ο Θεός, αφού έδωσε για να έχει κι ο Χριστιανός για όλη τη χρονιά, όλα τα καλά. Και γουρναλοιφή, και τσιγαρίδες και λουκάνικα, και παστό και πυτιά, και γουρνοσάπουνο, και γουρνοτσάρουχα, αλλά και την καπνοσακούλα από τη φούσκα. Για τούτο πρέπουν τις μέρες αυτές γιορτάσια και χαρές. Και μεγάλη νάναι η χάρη Του.

Στη υγειά μας, με καράτζαφλο, με συκώτι, με ψιλό κρεμύδι, με οματιές, κρασί και πειράγματα.

Η μάνα Γη μας τρέφει καλά, καιρός χαράς, καιρός να ξεχαστούμε, τώρα, κι αυτή την εβδομάδα, την εβδομάδα της «απολυτής», της «προφωνήσιμης» ή «προφωνής».

Πηγή : www.paidika.gr/index.php?…id

Aναδημοσιευση από ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com. Το komianos Blog Σας εύχεται χρόνια πολλά και συγχαρητήρια για την εκδήλωση. ΠΑΝΤΑ ΤΕΤΟΙΑ!!!

| ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ, ΔΗΜΟΣ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ, ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, ΤΑ ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΟΥ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

Μαρτίου 7, 2013 Posted by | ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ-ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΕΛΙΕΣ ΒΡΩΣΙΜΕΣ – ΤΣΑΚΙΣΤΕΣ ΠΡΑΣΙΝΕΣ-ΚΑΛΑΜΩΝ-ΦΟΥΡΝΙΣΤΕΣ-ΚΟΡΩΝΑΙΪΚΕΣ-ΘΡΟΥΜΠΕΣ-ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΙΤΑΛΙΑΣ. ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΕΛΑΪΣ-ΣΠΕΡΜΩ-ΟΙΝΩ. ΚΑΙ Ο ΠΕΛΑΣΓΙΚΟΣ ΜΥΘΟΣ. Εργασία ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ, komianos.wordpres’s.com

Μύθος για την Ελαϊς, Σπερμώ, Οινώ

ΕΛΑΙΣ-ΣΠΕΡΜΩ-ΟΙΝΩΣύμφωνα με τον αρχαιολόγο Νικ. Πλάτωνα ο μύθος των τριών αδερφών, Ελαϊς, Σπερμώ, Οινώ, που τα ονόματά τους συνδέθηκαν με τα τρία βασικά προϊόντα του ελληνικού χώρου (λάδι, σιτάρι, κρασί) αρχίζει από τη μινωική Κρήτη. Η Ελαϊς, η Σπερμώ και η Οινώ ήταν κόρες του Άνιου και εκείνος με τη σειρά του ήταν παιδί του Διονύσου και της Αριάδνης. Όταν οι απόγονοι του Μίνωα πήγαν να διοικήσουν διάφορα νησιά ή και περιοχές του αιγιακού χώρου, ο Άνιος πήγε στο ιερό νησί τη Δήλο.Παντρεύτηκε τη Δωρίππη και απέκτησε τρεις κόρες που τις είπαν Οινοτρόπους ή Οινοφόρους. Σ` αυτές ο παππούς τους ο Διόνυσος έδωσε ένα μοναδικό χάρισμα:”ποιείν εκ γης έλαιον, σίτον και οίνον”. Οι Οινοτρόποι παρείχαν άφθονους καρπούς και τροφές σ` όσους έφταναν για χρησμό στο μαντείο της Δήλου. Ο μύθος μας λέει ότι οι Αχαιοί όταν άρχισαν την εκστρατεία τους εναντίον της Τροίας, πέρασαν από τη Δήλο. Ο Άνιος που ήξερε να προλέγει το μέλλον, τους είπε ότι ο πόλεμος που σκόπευαν να ξεκινήσουν θα κρατούσε δέκα χρόνια. Για να μην ταλαιπωρούνται λοιπόν τους πρότεινε να μείνουν εννιά χρόνια κοντά του και τον δέκατο να πολεμίσουν με τους Τρώες μια και τότε θα έπεφτε η Τροία. Κι όσο για τη διατροφή τους δεν θα υπήρχε πρόβλημα. Θα την ανελάμβαναν οι τρεις κόρες του. Η Σπερμώ θα πρόσφερε άφθονους καρπούς (δημητριακά), η Ελαϊς όσο λάδι θα ήθελαν και η Οινώ θα τους τροφοδοτούσε με κρασί.Οι Αχαιοί αρνήθηκαν και συνέχισαν το ταξίδι τους. Η περιπέτεια των Οινοτρόπων άρχισε όταν αργότερα μετά από χρόνια αποφάσισαν να τις πάρουν κοντά τους. Άλλοι λένε ότι αρνήθηκαν να πάνε κι άλλοι ότι τις πήραν μαζί τους. Πάντως κινδύνεψαν να θανατωθούν και τις προστάτεψε ο παππούς τους Διόνυσος. Ο Οβίδιος μάλιστα έγραψε, πως ο Διόνυσος μεταμόρφωσε τις τρεις κοπέλες σε περιστέρια.

Πηγή : etwinning.sch.gr

Ο γνωστός πελασγικός μύθος αναφέρεται στον αγώνα της Αθηνάς και του Ποσειδώνα για την προστασία και την ονομασία ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΕΛΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (198x179)της Αθήνας. Βασιλιάς της Αθήνας ήταν ο Κέκροπας. Οι αντίπαλοι ανέβηκαν πάνω στο βράχο της Ακρόπολης, όπου ήρθαν και οι άλλοι δέκα θεοί από τον Όλυμπο για να κάνουν τον δικαστή στη διαφωνία των δυο θεών, ενώ ο Κέκροπας παρίστατο ως μάρτυρας. Πρώτος ήρθε ο Ποσειδώνας, στάθηκε στη μέση του βράχου και με την τρίαινά του έδωσε ένα δυνατό χτύπημα στο έδαφος. Αμέσως ξεπήδησε ένα κύμα αλμυρού νερού που σχημάτισε μια μικρή λίμνη που την ονόμασαν “Ερεχθηίδα” θάλασσα. Μετά ήρθε η σειρά της Αθηνάς να παρουσιάσει το δώρο της και αφού κάλεσε τον Κέκροπα για μάρτυρα, φύτεψε μια ελιά πάνω στο βράχο, που ξεπετάχτηκε γεμάτη καρπό. Το δέντρο αυτό σωζόταν για πολλά χρόνια αργότερα. Μετά από το δώρο της Αθηνάς ο Δίας κήρυξε το τέλος του αγώνα και είπε στους άλλους θεούς να κρίνουν σε ποιον από τους δυο θεούς να δοθεί η πόλη. Συγχρόνως ζήτησαν τη μαρτυρία και τη γνώμη του Κέκροπα. Αυτός από το βράχο ψηλά έριξε μια ματιά γύρω, αλλά όπου να γύριζε, τα μάτια του αντίκριζαν αλμυρό νερό, τις θάλασσες που από παντού έζωναν τη χώρα. Το δέντρο όμως που είχε κάνει η Αθηνά να φυτρώσει ήταν το πρώτο που φύτρωσε σε όλη τη χώρα και ήταν συνάμα για την πόλη η υπόσχεση για δόξα και ευτυχία. Γι αυτό ο Κέκροπας θεώρησε πως το δώρο της Αθηνάς ήταν πιο χρήσιμο και έτσι της δόθηκε η κυριαρχία της πόλης. Για την αθηναϊκή προέλευση της ελιάς μιλούν ο Παυσανίας, ο Ηρόδοτος, ο Κλαύδιος Αιλιανος και ο Σοφοκλής.Το ιερό δέντρο της Αθηνάς έγραψε τη δική του ιστορία στην Αθήνα. Λέγεται πως το 480 π.Χ. όταν κατέκτησαν οι Πέρσες την Ακρόπολη, έκαψαν την ιερή ελιά της Αθήνας προς μεγάλη θλίψη των Αθηναίων που το θεώρησαν κακό σημάδι. Όμως η θλίψη μετατράπηκε σε αισιοδοξία όταν την άλλη μέρα κιόλας ο ξερός και καμένος κορμός είχε βλαστήσει και πάλι: Ένα καινούριο δροσερό βλαστάρι ύψους δυο πήχεων αποτελούσε πια το καινούριο ιερό δέντρο της Αθήνας. Μέχρι και τα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια οι Αθηναίοι έδειχναν με καμάρι το ιερό δέντρο και πίστευαν πως απ` αυτό είχε ξεκινήσει η ελαιοκαλλιέργια και απ`αυτό κατάγονται όλα τα δέντρα ελιάς που υπήρχαν στον κόσμο.

Πηγή : http://www.vieltha.com

Η ξερή καρδιά της ελιάς

Οι αιωνόβιες ελιές, με τους τεράστιους ξερούς κορμούς, έγιναν αιτία να πλαστεί ένας μύθος στη Νάξο, που εξηγεί γιατί η ελιά έχει πάντα ξερή καρδιά…και διατηρεί πάντα την φυλωσιά της. Όταν σταυρώθηκε ο Χριστός και απλώθηκε η θλίψη στον κόσμο, μάδησαν τα φύλλα των δέντρων, ακόμη και οι βράχοι σχίστηκαν στα δύο. Μόνο η ελιά έμεινε έτσι όπως ήταν, χωρίς να πέσουν τα φύλλα της. Τα άλλα δέντρα πειράχτηκαν και ρώτησαν γιατί. Κι εκείνη τους απάντησε: «Εσάς σας πέσανε τα φύλλα μα φύλλα θα ξανακάνετε. Εμένα δεν πέσανε τα φύλλα, μα το ξέρει η καρδιά μου…». Γι’ αυτό και η καρδιά της ελιάς είναι πάντα ξερή.

Η κρητική μυθολογία, όμως θέλει την κρητική θεά Αθηνά, η οποία φαίνεται πως σχετίζεται με τη μινωική θεά των Όφεων, να γεννιέται στις εκβολές του ποταμού Τρίτωνα και φυσικά να δωρίζει το ιερό δέντρο στους Μινωίτες. Σημαντική σ`αυτό το μύθο είναι η αναφορά της Πότνιας Αθάνας στις πινακίδες της Γραμμικής Β’ Γραφής που βρέθηκαν στην Κνωσό και δείχνει τη σύνδεση της θεάς με την προϊστορική θρησκεία της Κρήτης.Δημοτικό τραγούδι

Έλα πάρε το καλάθι όμορφή μου κοπελιά

εγώ σου βαστώ την σκάλα ν’ανέβεις στην ελιά.

Σαν γεμίσει το καλάθι θα πιαστούμε στα φιλιά

και θα βγάλουμε λαδάκι εδώ  κάτω απ’την ελιά.

Δημοτικό τραγούδι

Συγκομιδή βρόσιμων ελιών

ΕΛΑΙΟΣΥΓΚΟΜΙΔΗΟ Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος, Ιανουάριος και μέσα Φεβρουαρίου είναι οι μήνες της παραγωγής των βρόσιμων ελιών στην περιοχή της Ορεινής Τριφυλίας.  Ανάλογα με την ποικιλία πρώτες μαζεύονται πάντα με το χέρι οι πράσινες χονδρολιές για στουμπιστές ή τσακιστές. Μετά έρχεται ο καιρός των χαρακωκτών ή ξιδάτων ελιών Καλαμών και τέλος η συγκομιδή της παραγινομένης ελιάς της Θρούμπας. Η συγκομιδή των χοντρολιών και όλων των ειδων των βρόσιμων ελιών, γίνεται πάντα με τα χέρια και προσέχοντας να μην κτυπιούνται και πληγωθούν, τότε πρέπει να τις ξεχωρήσουμε από τις καλές και ακτύπητες. Κατά την περισυλλογή χρησιμοποιούμε αναλόγου ύψους σκάλες και πολλές φορές πλαστικά κτένια αντί για τα χέρια μας. Εάν υπάρχει καρπός στα ψηλά τα λεγόμενα λαίμαργα κλαριά, είναι προτημώτερο να κλαδεύονται και στη συνέχεια να πέρνουμε ατραυμάτιστο τον καρπό. Με την αρμόζουσα προσοχή πρέπει να γίνεται και η μεταφορά τους. Οι χοντρολιές μαζεύονται πράσινες πριν μαυρίσουν. Οι ελιές καλαμών μαζεύονται σαν μαυρίσουν και γυαλιστερές. Αντίθετα από τις θρούμπες που πρέπει να τις αφήνουμε να μαυρίσουν και να ωριμάσουν αρκετά και να ζαρώσουν.

Παρασκευή τσακιστές πράσινες ελιές.

ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΤΣΑΚΙΣΤΕΣ ΕΛΙΕΣΤις μαζεύουμε πράσινες και τις τσακίζουμε πάνω σε πέτρινες πλάκες τσακίζοντάς τες ελαφρά με ξύλινο σφυρί την λεγόμενη ματσόλα, ή σε γουδί μεγάλο, διαφορετικά με δύο κομμάτια πλακέ πέτρινα. Γίνονται με ματσολιέςς όπως λέγεται στην Καλαμάτα το σόι αυτό τής ελιάς. Έτσι τσακισμένες τις τοποθετούμε σε καθαρό νερό για να τους φύγει η πίκρα. το  αλλάζουνε για περίπου 12 – 14 ημέρες από δυο φορές την ημέρα.  Τότε τις δοκιμάζουμε και άμα έχουν γλυκάνει, τις αλατίζουμε σε πιθάρι και αν δεν έχουμε τις τοποθετούμε σε ασκί, ανάμεσα βάζουν λίγο σκόρδο, πιπέρι, φέτες λεμονιού ή νεραντζιού, ρίγανι, πολλές φορές κομμάτια σέλινο, θυμάρι, δενδρολίβανο, σπόρους μάραθου.   Στο δοχείο ή το ασκί θα πρέπει να προσθέσουμε την άλμη μας για την συντήρησή τους. Αφού τις έχουμε δοκιμάσει και μας αρέσει η γεύση τους, τις στραγγίζουμε από το νερό και τις τοποθετούμε στο τελικό δοχείο φύλαξης και συντήρησής τους.  Η άλμη συνήθως γίνετε με νερό και 7% αλάτι, δηλαδή στο 1 κιλό νερό βάζουμε 70 γραμμάρια αλάτι. Για τις ελιές και ιδίως αν πρόκριτε για μεγάλες ποσότητες που θα τις διατηρήσουμε πάνω από ένα χρόνο εκτός ψυγείου ή σε συνθήκες με όχι τόσο σταθερή θερμοκρασία, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε δυνατή άλμη, με περισσότερο αλάτι σε αναλογία από 10% έως 14%. Προσοχή πρέπει να αφήσουμε χώρο στο δοχείο για να προσθέσουμε ένα χοντρό δάχτυλο λάδι πάνω από τις ελιές, το οποίο επιπλέει στην επιφάνειά, για να μην έρχονται οι ελιές μας σε επαφή με τον αέρα, ο οποίος μπορεί να τις σαπίσειαλλοιώνει.  Σε άλλα σπίτια τις πιο πράσινες και γερές ελιές δεν τις τσακίζουν αλλά τις αφήνουν αχάραγες για ένα μήνα στο νερό χωρίς να το αλλάξουν. Και τις  τσακίζουμε μετά. Τα δοχεία με τις ελιές πρέπει να τα τοποθετούμε σε σκοτεινό και δροσερό μέρος, με αυτόν τον τρόπο μπορούν να διατηρηθούν μεχρι και δύο χρόνια. 

Πράσινες Ματσολιές Καλαμών φουρνιστές

Ακολουθούμε την ίδια τεχνική με τις πράσινες τσακιστές ελιές, αφού τις τσοκανίσουμε τις βάζουμε σε καθαρό νερο το οποίο αλλάζουμε κάθε ημέρα, μέχρις ότου χάσουν την πικρίλα τους. Στην συνέχεια βράζουμε νερό σε μικρό λεβέτι στο τζάκι, ρίχνουμε τις τσακιστές ελιές και τις ανακατεύουμε με τον “κεψέ” να φύγει το “λιώσμο”. Στην συνέχεια τις βγάζουμε και τις τοποθετούμε σε λαμαρίνες μέσα σε ζεσταμένο ξυλόφουρνο. Σε λίγο από πράσινες παίρνουν  χρώμα μαύρο. Μόλις μαυρίσουν τις τοποθετούμε στο κιούπι ή πιθάρι, προσθέτουμε την ανάλογη άλμη, (χρησιμοποιώντας πάλι την παραδοσιακή τέχνη του αυγού), χυμό λεμονιού ή φλούδες πορτοκαλιού, ρίγανι, πιπέρι, και στην κορυφή αφήνουμε αρκετό χώρο να σκεπαστούν με ένα – δύο δάκτυλα ευλογημένο λάδι. Ακολουθούμε την ίδια τεχνική συντηρήσεως σε χώρο δροσερό στο υπόγειο.       

Ελιές Καλαμών

ΕΛΙΕΣ ΚΑΛΑΜΩΝ ΧΑΡΑΧΤΕΣΟι ελιές Καλαμών, γνωστές σε όλους μας, μα και στο εξωτερικό, απαραίτητες σε κάθε είδους σαλάτας και παρασκευής φαγητών. Από τα σόγια μπουράκλες και χοντρολιές. Τις μαζεύουν όταν μαυρίσουνε και είναι γυαλυστερές πριν ζαρώσουν, διαλέγουμε τις γερές και χονδρές από τις κτυπημένες ή από αυτές που έχουν τρυπηθεί από δάκο και γενικά τις σκάρτες. Αυτές τις στέλνουμε στο λιοτρίβι για παραγωγή λαδιού. Τις γερές τις χαράζουμε στο μάκρος σε δυο-τρεις μεριές με πολύ κοφτερό μαχαίρι και τις ξεπικρίζουνε με καθαρό νερό που αλλάζουν κάθε δυο μέρες. Το χάραγμα πρέπει να γίνεται αμέσως με το μάζεμα γιατί διαφορετικά οι ελιές θα ζαρώσουνε και θα χάσουν τη καλή ποιότητα τους. Στην αγορά υπάρχει και μηχάνημα απλό και φτηνό φτοιαγμένο από μια ξύλινη τάβλα και στο κέντρο έχει μία τρύπα με τέσσερες τσίγγινες εγκοπές που τις χαράζει μόνο του 4 φορές με ένα απλό πάτημα. Έτσι γλιτώνουμε χρόνο. Αν δεν μας βολεύει το χαράκωμα τις τρυπάμε 2-3 φορές με ένα πιρούνι. Όταν όμως τύχει να μην έχουμε καιρό βάζουμε τις ελιές για δυο το πολύ μέρες σε νερό για να μην σουφρώσουν. Όταν οι ελιές χαραχτούνε και ξεπικρίσουν τις πλένουμε και τις βάζομε σε άρμη για λίγες ημέρες ώσπου ν’ αλατιστούνε και από εκεί τις μεταφέρομε σε ξίδι όπου μένουν δυο το πολύ μέρες. Τη δύναμη της άρμης δοκιμάζουνε με φρέσκο αυγό. Όταν αυτό πετιέται μέσα σε ένα δίλεπτο λένε πώς ή άρμη είναι κατάλληλη έχει δύναμη 14%. Εκείνο τον καιρό δεν είχε ανακαλυφθεί το πυκνόμετρο Μπωμέ. Τέλος γεμίζαμε μ’ αυτές στρογγυλά και όμορφα πίλινα πιθαράκια, προσθέτομε εκλεχτό διυλισμένο λάδι ώσπου οι ελιές να σκεπαστούνε και βάζουμε το καπάκι. Το πόσο πρέπει να μείνουν οι ελιές στο ξεπίκρισμα, στην άρμη και στο ξίδι εύκολα το καταλαβαίνουμε με τη γεύση. Οι ελιές των Καλαμών είναι οι πιο περιποιημένες του τόπου μας και θα γινοντουσαν γευστικώτερες και πιο και θα διατηρούνταν περισσότερο χρόνο αν τις ξεπίκριζαν χωρίς να τις χαράζουν, χρεισιμοποιόντας με λίγη διάλυση (ως ενάμισι γράδο) καυστικής σόδας. Έτσι και η δουλειά θα συντόμευε και οι ελιές δε θα πληγώνονταν με το χάραγμα που τις κάνει να σαπίσουν. Οι Καλαματιανοί για να βρούνε πόση δύναμη πρέπει να έχει για τις ελιές τους η διάλυση της καυστικής σόδας, πρέπει στην αρχή να κάμουνε μικρές δοκιμές με 1-2 γράδα Μπωμέ. Τις χαρακωτές συνήθως τις κάνουμε ξιδάτες, προσθέτοντας ξίδι στην ποσότητα που εμείς επιθυμούμε.Μια συνηθισμένη αναλογία είναι 2 μέρη ξίδι και 3 μέρη άλμης. Μπορούμε να τις δοκιμάσουμε μετά από 2-3 μέρες και να προσθέσουμε και άλλο ξίδι αν θέλουμε. Το μυστικό για να μην χαλάνε οι ελιές και να συντηρούνται καλύτερα είναι να μην τις χαράζουμε ως το κόκαλο.  Τα δοχεία με τις ελιές όπως και όλα τα τρόφιμα, τα αποθηκεύουμε σε σκοτεινό και δροσερό μέρος στο υπόγειο του σπιτιού μας κυρίως, μέχρι την κατανάλωση.

ΕΛΙΕΣ ΘΡΟΥΜΠΕΣ

Τοποθετούμε σε ένα καλάθι  μαύρες ελιές, λίγες- λίγες, ανακατεύοντας κάθε στρώση με αρκετό χοντρό αλάτι. Από κάτω βάζουμε ΕΛΙΕΣ ΘΡΟΥΜΠΕΣμια λεκάνη, τοποθετούμε το καλάθι σε δροσερό μέρος, και κουνάμε τις ελιές με το αλάτι 1-2 φορές τη μέρα. Τη δεύτερη ή τρίτη μέρα  αρχίζει να τρέχει το λιώσμο, ένα σκούρο ζουμί. Συνεχίζουμε να τις κουνάμε ανακατεύοντάς τες, έτσι που να έρχονται οι πάνω κάτω. Μετά απο 8-10 μέρες, οι ελιές  ζαρώνουν. Χαράζουμε μια-δυό ελιές, και αν  έχουν σκουρήνει μέχρι το κουκούτσι, είναι έτοιμες . Αλλιώς συνεχίζουμε να τις κουνάμε για μερικές μέρες ακόμη. Άμα μαυρίσουν και γλυκάνουν τις στραγγίζουμε, και μετά τις απλώνουμε και τις αφήνουμε να στεγνώσουν τελείως, μια νύχτα. Την επομένη τις τοποθετούμε λίγες-λίγες σε πίλινο δοχείο, ανακατεύουμε με άλμη, ελαιόλαδο και πασπαλίζουμε με θρούμπι, ρίγανη ή ξερό δεντρολίβανο. Και τις ανακατεύουμε, αφήνουμε τις ελιές να μείνουν 1-2 μέρες σε θερμοκρασία δωματίου, και κατόπιν τις  διατηρούμε  στο ψυγείο. Αλλιώς μουχλιάζουν γρήγορα.

Φαγώσιμες ελιές στο ΠΟΛΙ της Ιταλίας

Στο Πόλι της Ιταλίας τα χωρικά τζάκια είναι πάρα πολύ φαρδιά εκεί βάζουν μέσα τις ελιές τους για να γίνουν φαγώσιμες. Εκεί μαζεύουν ώριμες ελιές, τις διαλέγουν και τις βάζουνε χωρίς αλάτι σε τενεκεδένια κόσκινα σε πάχος 12-15 πόντους και τα κρεμούν μέσα στο τζάκι, 2 μέτρα ψηλά από τη φωτιά πού πρέπει να είναι σιγανή- και τις ανακατώνουν κάθε τόσο. Όταν ή φωτιά καίει μονάχα την ήμερα σε 15 μέρες σταφιδιάζουν, όταν όμως καίει μέρα-νύχτα σε 5-6 μέρες είναι έτοιμες. Τότε τις πλένουν με ζεστό νερό και σαν κρυώσουνε τις αλατίζουν σε πυθαράκι προσθέτοντας και μαραθόσπορο. Σε 2-3 ημέρες κατόπι χύνουνε διυλισμένο και καλό λάδι ως να σκεπαστούνε καλά. Έτσι φτιάχνουν οι χωρικοί του Πόλι για τα σπίτια τους αρκετές ελιές πού είναι πολύ νόστιμες και βαστούνε. Δε σκέφθηκαν όμως ποτέ να κάνουνε τέτοιες ελιές για εμπόριο αλλάζοντας σε μερικά μέρη τη μέθοδο τους. Νομίζω πώς στη περίσταση αυτή θα μπορούσε να μεταχειριστεί κάνεις καμίνι ανάλογο και στρογγυλό ή τετράγωνο, 2 μέτρα ψηλό και χτισμένο με πέτρες και λάσπη. Το καμίνι αυτό να έχει ψηλά συρτάρια με πυκνό συρματόπλεγμα για τις ελιές. Αυτά πρέπει βέβαια να βγαίνουν εύκολα για να συναλλάζονται. Με τέτοιο καμίνι θαρρώ πώς θα μπορεί με σιγανή φωτιά να σταφιδιάσουνε πολλές ελιές για εμπόριο και να πουλιούνται αλατισμένες σε όμορφα τενεκεδένια κουτιά με διυλισμένο λάδι. Θα ήταν καλό στις επαρχίες πού καλλιεργείται ή ελιά να φτιάσουνε για δοκιμή λίγες καπνιστές ελιές μ’ όλα τα σόγια για να βρεθεί το καταλληλότερο. Αν μπορούν να γίνουνε στον τόπο μας καπνιστές ελιές ίσως έχει κάτι να ωφεληθεί εκείνος πού θα επιχειρήσει να κάνει τέτοιες για το εμπόριο, από τη σκέψη μας για τη βιομηχανική παρασκευή τους.

Πηγή: Οι φαγώσιμες ελιές και το λάδι-Παράρτημα Γεωργικού δελτίου» Απριλίου 1931

 




 

 



 

 

 

Φεβρουαρίου 24, 2013 Posted by | ΕΛΙΕΣ ΒΡΩΣΙΜΕΣ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΚΡΕΟΠΩΛΕΣ – ΓΥΡΟΛΟΓΟΙ Η ΠΛΑΝΟΔΙΟΙ ΜΑΚΕΛΑΡΗΔΕΣ Η ΧΑΣΑΠΗΔΕΣ. Εργασία ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ. komianos.wordpres’s.com

ΓΥΡΟΛΟΓΟΙ Η ΠΛΑΝΟΔΙΟΙ ΧΑΣΑΠΗΔΕΣ

ΠΛΑΝΟΔΙΟΣ ΚΡΕΟΠΩΛΗΣΗ αιτία που ασχολήθηκα με το παραδοσιακό επάγγελμα του παραδοσιακού πλανόδιου κρεοπώλη, ή κοινά  γνωστού ως γυρολόγου χασάπη-Κρεοπώλη, ξεκίνησε από μια συζήτηση που έκανα με τον (Πέτση) Στάθη- Στρατικόπουλο από τον Αετό Ορεινής Τριφυλίας. Σήμερα ο Πέτσης διατηρεί ένα παραδοσιακό παντοπωλείο στο χωριό και συνεχίζει την δουλειά του κρεοπώλη και σφάχτη μικρών και μεγάλων ζώων.  Μου έλεγε λοιπόν την ιστορία του ηλικιομένου πατέρα του, γνωστού ως Πάνο-Βαγγέλη Στρατικόπουλου ετών 87 εν ζωή. Παντρεμένο με την Σωτηρία Λαμπροπούλου από το χωριό Άϊ-Γιάννη ή (Τούρλα).   Του Κοπανακίου. Τα παλιά χρόνια τότε που ο πάγος και το ηλεκτρικό δεν το είχαν δει οι παππούδες και οι πατεράδες μας ούτε στα όνειρά τους, υπήρχαν οι παραδοσιακοί πλανόδιοι ή γυρολόγοι χασάπηδες. Δουλειά τπυς να γυρίζουν στα χωριά και να ψάχνουν για να αγοράσουν γερά και υγειεί ζωντανα. Το πάρε δώσε γινότανε επί τόπου από την προϊγούμενη μέρα, με το που τελείωνε την γύρα του ο πλανόδιος χασάπης, είχ ε αγοράσει τα ζωντανά που τον ενδοιέφεραν. Π.χ. αρνιά, κατσίκια, χοιρινά, βετούλια, ζυγούρια, κότες. Πολλές φορές και μοσχάρια ανάλογα με τις παραγγελίες ή τις επαγγελματικές του ανάγκες. Τα πουλερικά τα έβαζε σε κλούβες ή δεμένα με σχοινί στα πόδια, τα ζώα τα έσερνε με σχοινί πίσω στο μουλάρι του. Τα ζώα σφάζονταν πρωί – πρωί, με τη δροσιά. Πρώτα μια μαχαιριά στο λαιμό από τον “μακελάρη” όπως ονόμαζαν χαραχτηριστικά τον χασάπη. Μετά έκαναν μια μικρή χαρακιά στο πίσω δεξί ή αριστερό πόδι, ίσια ίσια να ΚΑΤΩ ΚΠΑΝΑΚΙ ΓΟΥΡΟΥΝΟΣΦΑΓΙΑπερνάει το στόμιο του φυσερού. Με το φυσερό φουσκώνανε το δέρμα του σφακτού και τους διευκόλυνε στο γδάρσιμο. Έδενε με σχοινί δυο ξύλινες τάβλες στα πλαϊνά του αλόγου ή του μουλαριού και κρεμούσε από τους ξύλινους ή σιδερένιους γάντζους που υπήρχαν στο πάνω μέρος κάθε τάβλας, μεγάλα κομμάτια κρέας και ξεκινούσε τη γύρα του φορώντας έπειτα μιαν άσπρη ποδιά. για να προφυλάξει το κρέας απ’ τις μύγες και τα άλλα έντομα, είχε μια τρίχινη φούντα, φτιαγμένη από ουρά αλόγου, και μ’ αυτήν τα έδιωχνε. κατεβαίνοντας στην πόλη ή στα χωριά περιδιαβαίνοντας τις ρούγιες και τις γειτονιές να τα πουλήσει.  Το σφαχτό έπρεπε να καταναλωθεί πριν περάσει το εικοσητετράωρο. Ένας άλλος  πλανόδιος χασάπης μου έλεγε η κυρία Μαρία σύζηγος του Αντώνη Διακουμή, ήταν ο κυρ’Αριστείδης Πουλάκης ή (Τήρης) από το χωριό Κυπαρίσι. Ο κυρ’ Αριστείδης έπαιρνε παραγγελίες, έσφαζε τα ζώα, τα ζύγιζε σε οκάδες και τα τοποθετούσε με το όνομα του καθενός νοικοκύρη σε κόφες που μετέφερε με το γαϊδουράκι του στο Κυπαρίσι και το διπλανό χωριό Μητρόπολη, μέχρι και το 1966 έκανε αυτή τη δουλειά, “μαύρα μάτια κάναμε να δούμε ψυγείο στα χωριά μας”….Κυρίως την ημέρα του Σαββάτου ο πλανόδιος κρεοπωλης επισκεπτονταν  μικρότερα χωριά με το μουλάρι, του έβαζε πάνω απ΄το σαμάρι ένα μεγάλο κόκκινο ρούχο, για να μην ακουμπά το κρέας στο σαμάρι και στην πλάτη του ζώου, και κυρίως για να μην φαίνονται τα αίματα. Το κρέας κοβότανε με την χαντζάρα «παρουσία της νοικοκυράς ή του νοικοκυρη». Μετά ξεκρέμαγαν την παλάντζα ή το καντάρι και ζυγιζε σε οκάδες το κάθε κομμάτι. Επειδή τα παλιά χρόνια δεν υπήρχαν ψυγεία όπως προείπα, και επειδή το φρεσκοσφαγμένο από το πρωί ζώο έπρεπε να διατεθεί σε 24 ώρες. 

ΠΛΑΝΟΔΙΟΣ ΠΩΛΗΤΗΣ ΠΟΥΛΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΩΝ

ΠΛΑΝΟΔΙΟΣ ΠΩΛΗΤΗΣ ΠΟΥΛΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΩΝ

Τούς καλοκαιρινούς μήνες, έδεναν κομμάτια κρέας με σχοινιά και το κατέβαζαν στο βάθος κάποιου πηγαδιού όπου η δροσιά παρέτηναι την συντήρηση του. Εάν δεν υπήρχε πηγάδι κρεμούσαν τα σφαχτά από το πάτερο σε δροσερά υπόγεια. Σε περιπτώσεις που είχε ρίξει χιόνι, τα σκέπαζαν με χιόνι και όταν τα χρειαζόντουσαν τα ξέθαβαν συντηρημένα από την παγωνιά. Ένας άλλος πλανόδιος χασάπης, μου έλεγε ο Γιώργης Λιάτσος, απολαμβάνωντας το καφεδάκι του στην καφετέρεια του Βασιλόπουλου στην κεντρική πλατεία του Κοπανακίου, ήταν ο πατέρας του, ο Χρήστο – Λιάτσος του Αγάθωνα από το Σιτοχώρι, παντρεμένος με την κυρά Δήμητρα από το χωριό Ριζοχώρι (Λάπι) της Ορεινής Τριφυλίας. Γύρναγε όλα τα χωριά της περιφέρειας, Σιτοχώρι (Πιτσά), Άϊ Γιώργη, Τούρλα, Σανοβά, Γλυκορίζι κ.α. Διάλεγε τα πιο υγιεί και καλοθρεμένα ζώα. Τα περισσότερα ανάλογα με τις ανάγκες τα έσφαζε επιτόπου και τα πουλούσε με την οκά, το δέρμα το κρατούσε για την πάρτη του. Τότε τα δέρματα τα πουλούσαν και έπαιρναν αρκετά χρήματα από τους δερματέμπορους. Διαφορετικά τα έδενε πίσω στο γαϊδουράκι του και σαν ερχόταν η ώρα τα κρέμαγε έξω από το σπίτι του στο Λάπι σε ένα χοντρό κλαδί μιας μουριάς στην αυλή του σπιτιού του. Από κάτω τοποθετούσε ένα λεβέτι για τα αίματα. Αν δεν είχε το φυσερό φούσκωνε τα τομάρια με το στόμα, τα εγδερνε και τα τεμάχιζε ανάλογα με τις παραγγελίες σε οκάδες . Το επάγγελμα αυτό υπήρχε απ’ τα χρόνια της Τουρκοκρατίας και διατηρήθηκε περίπου μέχρι το 1930 περίπου. Σε άλλες περιοχές που ο πάγος ή το ηλεκτρικό ρεύμα δεν είχαν ακόμη φθάσει, οι πλανόδιοι χασάπηδες συνέχιζαν το επάγγελμα μέχρι και το 1960 περίπου. Έτσι πουλιόταν το κρέας στις αστικές περιοχές μέχρι τα μέσα περίπου αυτού του αιώνα, οπότε οι συνθήκες και η εξέλιξη το κατήργησαν. Έπειτα στήθηκαν πάγκοι και αργότερα ξύλινες παράγκες. Σε ορισμένα χωριά συνήθως πουλούσαν τα σφαχτά τους σε καφενεία ή σε παντοπωλεία (μπακάλικα). Ο τελάλης διαλαλούσε που και πότε θα πουλιώταν κρέας και τι είδος. Δεν ήταν λίγες οι φορές που το σφάξιμο, το γδάρσιμο και το πούλημα γινόταν στο κεντρικό μεγάλο δένδρο της πλατείας του χωριού. Το Πάσχα έσφαζαν κατσικάκια και προβατάκια των συγχωριανών τους κι έπαιρναν για τον κόπο τους τις προβιές. Το σφάξιμο γινόταν Παρασκευή ή προπαραμονή μεγάλων γιορτών, κάτω από ένα μεγάλο δέντρο, έξω από το χωριό ή μέσα στο χωριό, κάτω από μακριά οριζόντια πέτρα, στερεωμένη σε τοίχους, για να κρεμάει τα ζώα, προκειμένου να τα γδάρει και να τα τεμαχίσει. Σήμερα οι πάγγοι και οι προχειρα στημενες ξύλινες παράγκες αντικατασταθηκαν πλέον σε κάθε γειτονιά από σύγχρονα κρεοπωλεία. 

Εργασία: ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ – komianos.wordpres’s.com


                                                              

 

 

 

Φεβρουαρίου 17, 2013 Posted by | ΓΥΡΟΛΟΓΟΙ Η ΠΛΑΝΟΔΙΟΙ ΚΡΕΟΠΩΛΕΣ, ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΒΥΝΟΥΝ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΝΤΕΛΑΛΗΣ Η ΤΕΛΑΛΗΣ-ΔΙΑΛΑΛΗΤΗΣ-ΚΗΡΥΚΑΣ-ΚΡΑΧΤΗΣ ΕΝΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΠΟΥ ΣΙΓΑ ΣΙΓΑ ΣΒΥΝΕΙ. Εργασία ΠΙΠΗΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ komianos.wordpres’s.com

ΝΤΕΛΑΛΗΣ Η ΤΕΛΑΛΗΣ – ΕΝΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΠΟΥ ΣΒΥΝΕΙ ΣΙΓΑ ΣΙΓΑ

ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΡΟΥ

Οι ντελάληδες η κράχτες, η τελάήδες, η δημόσιοι κήρυκες κοινώς διαλαλητές, συνήθως μεγάλοι σε ηλικία, που έκαναν αυτή τη δουλειά συγχρόνως με άλλα επαγγέλματα για να εξοικωνομήσουν τα  απαραίτητα χρήματα για  να ζήσουν την φαμελιά τους. λίγες ήταν οι περιπτώσεις που νέοι άνθρωποι προσπαθούσαν να βγάλουν μερικά χρήματα, πέρα από την τακτική τους εργασία με αυτόν τον τρόπο. Τα χρήματα που έπαιρναν σαν αμοιβή ήταν λίγα και δεν ήταν αρκετά  για να ζήσει μια οικογένεια, αφού ήταν λίγα και όχι σίγουρα. Ανάλογα με το πόσο ανοικτοχέρης ήταν ο εργοδότης.

Ντελάληδες: Μορφές διαφήμισης δια ζώσης φωνής. Η ονομασία τελάλης έχει ρίζα  αφ’ενός Τουρκική (TELLAL): Αυτός που ανακοινώνει τα νέα. Κατά άλλους έχει ρίζα Αραβική (DELLAL), Ντελάλης. Οι ντελάληδες διαλαλούσαν τα νέα, ήταν γενικά μια κινητή εφημερίδα. Τα αγαθά που έφερναν για πώληση οι εμπόροι, γάμους, βαπτίσια, αποφάσεις και γνωστοποιήσεις των τοπικών αρχόντων, ασθένειες μεταδοτικές κ.α. Πρωτέρημά τους, η δυνατή φωνή και το κυριώτερο ο τρόπος που ενημέρωναν τους κατοίκους, π.χ πότε και που θα εφέρνε γράμματα ο ταχυδρόμος, γιορτές, πανηγύρια, κλοπές ζώων. Οι ντελάληδες περπάταγαν τους δρόμους βάζοντας τις παλάμες στο στόμα τους σαν χωνί φωνάζοντας,  πολλές φορές χρησιμοποιούσαν και ιδιόρυθμα ηχητικά μέσα όπως κουδούνια, τούμπανα, κερατοβούκινα , κουδούνες, χωνιά κ.α. για να προσελκύσουν την προσοχή. Γενικότερα οι περισσότεροι αυτοσχεδίαζαν. Ορισμένοι επέλεγαν σοβαρό ύφος, άλλοι χρησιμοποιούσαν χιουμοριστικές φράσεις. Συνήθως έκαναν τη δουλειά τους με τα πόδια, απαραίτητο και το υψηλό καφάσι για να προσελκύουν την προσοχή των κατοίκων, αλλά ορισμένες φορές χρησιμοποιούσαν και ζώα για να μεγαλώσουν την εμβέλεια της δράσης τους, δεν ήταν λίγες οι φορές που χρησιμοποιούσαν και κάρρα. Η αμοιβή τους ήταν ένα ποτηράκι τσίπουρο ή λίγο κολατσιό. Τα νεώτερα χρόνια τους πλήρωνε η Κοινότητα ή ομάδα κατοίκων. Γενικότερα οι περισσότεροι αυτοσχεδίαζαν. Σήμερα ντελάλη μπορεί να συναντήσει κανείς σπάνια και μόνο σε κάποιο μικρό χωριό. Πάντως σχεδόν όλοι οι ντελάληδες ξεκινούσαν τα μαντάτα με τη φράση όπως : «ακούσατε… ακούσατε…».

ΝΤΕΛΑΛΗΣ 1978  Στίχοι και Μουσική: ΜΑΡΙΟΣ ΤΟΚΑΣ, Τραγούδι: ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΙΤΣΙΑΣ

Χρόνια ριγμένα στο σταθμό
Χρόνια χαμένα φως μου
Τραγούδια φτιάχναν τον καημό
Με την φωνή του κόσμου

Ξανα κι όλο ξανά σου τραγουδώΧΑΤΖΙΑΒΑΤΗΣ
Χίλια τραγούδια βρε ζωή χαλάλι σου
Έμαθα πάντα πικραμένος να γυρνώ
Μέσα στους δρόμους και να γίνομαι ντελάλης σου

Χρόνια με δίχως τελειωμό
Φτιάχναν τα όνειρά μου
Σ’ ανταμωσα μ’ αντάμωσες
Ανοίξαν τα φτερά μου   

ο πιό ..γνωστός μας “ ντελάλης “ , είναι ο ..ήρωας των παιδικών μας χρόνων , ο..κολλητός του αγαπημένου μας ..Καραγκιόζη , ο..Χατζηαβάτης .. Σκηνή..εισόδου στο..μπερντέ του Χατζηαβάτη :….«Ακούσατε… ακούσατε… Άγγλοι, Γάλλοι, Πορτογάλοι, Έλληνες και Οθωμανοί,..». Έτσι κάνει το ντεμπούτο του στον καραγκιόζη μπερντέ, καλώντας τους θεατές του θεάτρου σκιών, ο Χατζηαβάτης, ο αρχητελάλης του Πασά, και  «άσπονδος» φίλος του Καραγκιόζη … Kατάλοιπο, της ..Τουρκοκρατίας, η συμπαθής ..φυσιογνωμία του ντελάλη που ..έμεινε πια ανεξητηλη στην  ζωή μας

Σέ όλους τους παλιούς ντόπιους αλλά και περαστικούς επισκέπτες της πόλης του Κοπανακίου, ακόμα ηχεί η φωνή του ΚΩΣΤΑ – ΜΑΓΚΑ. Όταν περιδιαβαίνοντας τα σοκάκια της πόλης, ή από το στέκι του στην πλατεία, διαλαλούσε την δουλειά του: ΕΔΩ Ο ΚΑΛΟΣ ΧΑΜΑΛΗΣ !!!….ΟΛΑ ΤΑ ΚΟΥΒΑΛΑΩ!!!…ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΤΑΦΕΡΩ !!!! ΑΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΑ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΚΑΙ Η ΠΛΑΤΗ ΜΟΥ…Ο ΔΙΚΟΣ ΣΑΣ ΦΙΛΟΣ ΚΩΣΤΑ – ΜΑΓΚΑΣ. Σιγά σιγά δουλεύοντας και με τις οικονομίες που έκανε, αγόρασε και το σπίτι που έμενε ο Δημήτρης Ανδριανόπουλος, πατέρας του Νίκο – Κούγια κοντα στο σπίτι του Παπα-Γιώργη Καράμπελα. Το επισκεύασε, έβαλε και το νοικοκυριό του και έμενε εκεί. Όποιος περναγε την ώρα που καταπιανότανε  με την επισκευή του σπιτιού του, τον ρωτούσε: :” Τι κάνεις Κώστα;” ” ΕΔΩ ΜΑΓΚΑ ΜΟΥ ΝΟΙΚΟΚΥΡΕΥΟΜΑΣΤΕ “…Έτσι κυλούσε η ζωή του ήσυχα και αθόρυβα. Θυμόμαστε μου έλεγαν οι παλιοί, σαν ήθελε να πλυθεί ή να πλύνει μάζευε από την εξαέρωση του τραίνου το ζεστό νερό σε ένα κουβά, το ανακάτευε με κρύο νερό από το πιγάδι το0υ σταθμού και είχε χλιαρό νερό για τις προσωπικές του ανάγκες λέγοντας σε όποιον τον ρωτούσε ” ΜΑΓΚΑ ΜΟΥ… ΝΑ ΚΑΝΩ ΤΗΝ ΜΠΟΥΓΑΔΑ ΜΟΥ”. Τις μεγάλες γιορτές, πήγαινε όπως συνήθιζαν οι περισσότεροι Λαγκαδιανοί τέτοιες γιορτινές ημέρες, στο χωριό του το Σέρβου Αρκαδίας, κοντά στους συγγενείς του. Κάποτε άδικα περιμένανε την επιστροφή του. Αυτή την φορά το ταξείδι του ήταν χωρίς επιστροφή…Στο χωριό Σέρβου της Αρκαδίας τον αγαπημένο του τόπο, άφησε τον μάταιο τούτο κόσμο μόνος, χωρίς οικογένεια, όπως  και μόνος έζησε. Όμως και αυτός άφησε την ιστορία του στον τόπο μας και σε όλους εμάς. Αλλά και σε σας τους επισκέπτες αυτού του Blog, που ίσως  έχετε την υπομονή και την περιέργια να διαβάσετε αυτήν την ιστορία…  Και ο συνηθισμένος κογιόνης “ποιητής εκ του προχείρου”, Γιώργης  Μαραβελής από το χωριό Μοναστήρι, του σκάρωσε το παρακάτω στιχάκι: ΚΩΣΤΑ- ΜΑΓΚΑ ΦΟΥΚΑΡΑ…ΑΠ’ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΤΗΝ ΔΟΥΛΕΙΑ – ΠΙΟ ΚΑΛΟ ΤΟ ΧΑΜΑΛΙΚΙ…ΤΟΥΣ ΤΑ ΠΑΙΡΝΕΙΣ ΣΤΑ ΧΟΝΤΡΑ – ΜΕΤΑΦΕΡΕΙΣ ΤΑ ΥΛΙΚΑ – ΚΟΝΟΜΑΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΖΙΛΙΚΙ !!! 

Ένας άλλος ντελάλης ήταν και ο κυρ’ Αποστόλης Μαραβελής από το Μοναστήρι (Βαρυμπόπι) της Ορεινής Τριφυλίας, αγρότης το επάγγελμα, πατέρας του Γιώργη Μαραβελή (ΜΠΟΓΙΑ).

Επίσης ο ΓΙΩΡΓΗΣ ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (ΚΟΥΓΙΑΣ) Από το χωριό ΜΑΛΘΗ Η (ΠΟΝΤΙΑ), παντρεμένος στο χωριό ΒΑΡΥΜΠΟΠΙ με την κυρά Ελένη από την οικογένεια των ΚΑΡΑΒΙΔΑΙΩΝ. Ακόμη και σήμερα σωζεται η συκιά που πιτσιρικάδες κλέβαμε σύκα. (Η συκιά του Κούγια). Για να ζήσει την οικογένεια του εκτός από ντελάλης έκανε ότι δουλειά μπορεί να φαντασθεί ο καθένας μας. Είχε και δικό του κάρρο για μεταφορές εμπορευμάτων και νοικοκυριών, αγροτικές εργασίες και κυρίως τις χειμωνιάτικες μέρες έψηνε και πουλούσε κάστανα. Είχε δικό του τρόπο να διαλαλεί διαφημιζωντας την πραματειά του, ήταν και καλαμπουρητζής, “κογιώνης” π.χ. για να διαλαλήσει  την πραμματειά του, έλεγε :” ΚΑΣΤΑΝΑ ΖΕΣΤΑ ΜΑΡΟΝΙΑ!!!! ΤΗΣ ΚΟΥΓΙΕΝΑΣ ΤΑ ΒΡΑΚΟΖΟΝΙΑ!!! Μου έλεγε ο εγγονός του Νίκο-Κούγιας πως πέθανε σε βαθειά γεράματα γύρω στο 1960 τρώγωντας το το τελευταίο του φαϊ, μακαρόνια.  Στις μέρες μας οι ντελάληδες αντικαταστάθηκαν από τις μεγαφωνικές συσκευές, μόνο στα μικρά χωριά και σε έκτακτα περιστατικά θα ακούσεις να ζωντανεύει η ιδιόμορφη φωνή του ντελέλη στα καλτερίμια και τα στενοσόκακα. ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΑΘΙΕΡΩΜΕΝΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΠΑΖΑΡΙ ΤΟΥ ΚΟΠΑΝΑΚΙΟΥ, ΟΙ ΝΤΕΛΑΛΗΔΕΣ ΔΕΝ ΕΣΒΥΣΑΝ. ΣΕ ΚΑΘΕ ΒΗΜΑ ΜΑΣ ΤΟΥΣ ΣΥΝΑΝΤΑΜΕ ΝΑ ΔΙΑΛΑΛΟΥΝ ΜΕ ΤΟΝ ΙΔΙΟΜΟΡΦΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ, ΠΡΟΣΘΕΤΩΝΤΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΛΑΜΠΟΥΡΙΑ ΤΟΥΣ, ΒΡΟΝΤΟΦΩΝΑΖΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΗΜΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ.

Ας είναι αναπαυμένη η ψυχούλα σας, πάντα θα σας θυμόμαστε με αγάπη και όμορφα συναισθήματα οι συγχωριανοί σας. Κώστα Κατσιάπη    ( Κώστα – Μάγκα) από το Σέρβου Αρκαδίας, Αποστόλη Μαραβελή από το Βαρυμπόπι Ορεινής Τριφυλίας, Γιώργη Ανδριανόπουλε από την Μαλθη (ΠΟΝΤΙΑ) της Ορεινής Τριφυλίας και όλους όσους ξεχάσαμε να αναφερθούμε. Είναι αυτοί άφησαν την ιστορία τους στον τόπο μας και σε όλους εμάς. Αλλά και σε σας τους επισκέπτες αυτού του Blog, που είχατε την ευγενή υπομονή και την περιέργια να διαβάσετε αυτές τις ιστορίες…

Με αγάπη και σεβασμό. Εργασία του ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ, komianos wordpress.com.




 

 

 


 


 


 


Φεβρουαρίου 11, 2013 Posted by | ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΒΥΝΟΥΝ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.