Komianos's Blog

Από το Κοπανάκι Μεσσηνίας Πολιτιστικά Δρώμενα.

“ΓΑΜΟΥ ΣΥΝΕΧΕΙΑ”…Η ΝΥΦΙΚΗ ΠΑΣΤΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΠΑΡΘΕΝΙΑΣ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΓΛΕΝΤΙ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ

Σε προηγούμενο άρθρο μιλήσαμε για το γαμήλιο γλέντι και το έθιμο του “κουπαριού”. Ενώ οι καλεσμένοι διασκεδάζουν , πίνουν και τραγουδάνε, αργά το βραδάκι τα νιογάμπρια μετά το φαγητό σηκώνονται και πέρνουν το δρόμο για την “νυφική παστάδα” που μπορεί να είναι στο ίδιο ή σε άλλο σπίτι. Το κρεβάτι περιποιημένο και παστρικό τους περιμένει για να περάσουν την πρώτη ερωτική τους βραδυά αφ’ ενός, και την πιστοποίηση της αγνότητας της νύφης απ’ την άλλη. Τους συνοδεύουν ως την πόρτα και μια παρέα συμπεθέρων, οι “κογιόνιδες” οι οποίοι λένε τα σχετικά τους αστεία και τα απαραίτητα σκοπτικά συνοδευτικά τραγούδια. ΔΥΟ ΗΛΙΟΙ ΔΥΟ ΦΕΓΓΑΡΙΑ ΒΓΗΚΑΝΕ ΣΗΜΕΡΑ – ΤΟ ΕΝΑ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΣΟΥ Τ’ ΑΛΛΟ ΣΤΑ ΣΥΝΕΦΑ – ΔΙΑΜΑΝΤΙ ΔΑΚΤΥΛΙΔΙ ΠΕΡΝΩ ΣΤΟ ΧΕΡΙ ΣΟΥ – ΚΙ’ ΗΡΘΕ Η ΓΛΥΚΕΙΑ Η ΩΡΑ ΝΑ ΓΙΝΩ ΤΑΙΡΙ ΣΟΥ. Η πεθερά ή αν δεν υπάρχει…την αντικαθιστά κάποια άλλη κοντινή συγγενής, περιμένει έξω από την πόρτα γεμάτη αγωνία για το αποτέλεσμα της γαμηλίου  ενώσεως. Όταν

ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΚΑΙ ΧΟΡΟΣ ΣΕ ΓΑΜΟ-ΠΑΝ.ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ-ΜΠΑΜΠΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ- ΑΝΑΣΤ.ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ-Γ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ-ΑΛΕΒΙΖΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ.

θα μπεί στο δωμάτιο την κατάλληλη στιγμή και διαπιστώσει ότι η νύφη ήταν παρθένα, τότε δίνει το σύνθημα να πέσουν οι ντουφεκιές και να βροντήσουν οι τσάνγκρες. Θα χρυσώσει  θα  ασημώσει την νύφη και θα την γλυκάνει με μέλι, σύκα, αμύγδαλα καρύδια, χρυσά και ασημένια κοσμήματα. Μετά θα πάρει το νυφικό νυχτικό και θα το γυρίσει σε όλους τους παρευρισκομένους, το νυχτικό αλλάζει χέρια και ο καθένας πιστοποιεί ότι όντως η νύφη ήταν τίμια και παρθένα. Το γλέντι συνεχίζεται με μεγαλύτερη ένταση και χαρά, ο πεθερός  η πεθερά και οι συγγενείς της νύφης λάμπουν από χαρά για την κόρη τους που τους έβγαλε ασπροπρόσωπους. Όταν δεν βρεθεί εντάξει η νύφη τότε ολοι παγώνουν, το γλέντι σταματάει, τα τραγούδια και τα γέλια σταματάνε και οι καλεσμένοι μουδιασμένοι αναχωρούν για τα σπίτια τους. Ο πεθερός και ο κουμπάρος παίρνουν την νύφη καβάλα στο γάϊδαρο καβάλα, έτσι γίνεται η διαπόμπευση της νύφης και την επιστρέφουν στο σπίτι των γονιών της.  Η πεθερά  όσοι ώρα ο άνδρας της και ο κουμπάρος βρίσκονται στο σπίτι της νύφης, ανεβαίνει σε ένα ψηλό σημείο και φωνάζει τρεις φορές με δυνατή φωνή: ” Η ΝΥΦΗ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΟΥΤΑΝΑ !!!”. Τις περισσότερες φορές  εάν οι γονείς της νύφης δώσουν πανοπροίκι, τα βρίσκουν και η νύφη γυρνάει στα πεθερικά της και στον άνδρα της ντροπιασμένη, ή και χωρίς να συμβαίνει τίποτα….Αυτό το έθιμο θυμίζει κάτι που λέει ο λαός μας: ” Ρε συμπέθερε για κοίτα τι γράφει στο γαϊδουροσάμαρο…Εάν βλέπω καλά, εδώ γράφει ΠΟΥΤΑΝΑ…; Και ο συμπέθερος του απαντάει…άμα βάλουμε  ένα σακί λίρες επάνω, μπορείς να διαβάσεις την λέξη; εδώ σε θέλω ρε μάγκα μου….Όχι του λέει ο άλλος…Τότε φίλε μου πάρ’ το χαμπάρι η πουτάνα με ένα τσουβάλι λίρες γίνεται ΚΥΡΙΑ!!! Όταν όμως τα πράγματα έρθουν όπως πρέπει, τότε οι κογιόνιδες με τους συμπέθερους πηγαίνουν το πρωί και τους τραγουδάνε ” ΞΥΠΝΑ ΠΟΥΛΙ ΜΟΥ ΤΗΝ ΑΥΓΗ – ΞΥΠΝΑ ΠΕΡΔΙΚΑ – ΞΥΠΝΑ ΑΗΤΕ ΜΟΥ – ΞΥΠΝΑ ΤΡΥΓΟΝΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ.

Τούτο το πραγματικά βάρβαρο για τα σημερινά δεδομένα έθιμο, ευτυχώς δεν ισχύει πιά!!! Το γλεντοκόπι, τα τραγούδια, οι χοροί οι ντουφεκιές και οι τσαγκρες μπορεί να συνεχίχονται, ΟΣΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝ Η ΝΎΦΗ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΗΝ ΒΡΑΔΥΑ ΤΗΣ ΠΑΝΤΡΕΙΑΣ, ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΑΛΛΟΥΝΟΥ ΠΑΠΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ….ΣΗΜΕΡΑ ΙΣΧΥΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΑ “ΔΟΚΙΜΑΖΟΥΜΕ” ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΑΓΟΡΑΖΟΥΜΕ!!!

Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

Σεπτεμβρίου 21, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΤΑ ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΟΥ, Uncategorized | 1 σχόλιο

ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΗΣ, ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΒΟΥΛΚΑΝΟΥ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

ΠΑΝΑΓΙΑ ΒΟΥΛΚΑΝΙΩΤΙΣΣΑ

Μετά το πανηγύρι της Κυπαρυσσίας σειρά έχει το πανηγύρι της μεσσήνης, Την ημέρα της Δευτέρας 20 Σεπτεμβρίου 2010 ξεκινάει το φημισμένο και καθιερωμένο πανηγύρι της Μεσσήνης. Με την υποδοχή της εικόνας της Παναγίας της Βουλκανιώτισσας γύρω στις 10.30 π.μ. στον Ιερό Ναό της Αγίας Παρασκευής, ξεκινά και το πανηγύρι…Στην συνέχεια ακολουθεί Λιτανεία στους κεντρικούς δρόμους της πόλις, Πρωτοστατούντος του Μητροπολίτου Μεσσηνίας Χρυσοστόμου. Μετά την λιτανεία η εικόνα θα εναποτεθεί για οκταήμερο προσκύνημα στο Μετόχι της Μονής Βουλκάνου.

Η εικόνα της Θεοτόκου που έχει διασωθεί μέχρι σήμερα και είναι θαυματουργή, ευρέθει μέσα στην κουφάλα μιας βελανιδιάς κατά τους χρόνους της εικονομαχίας. Φέρει την επιγραφή ” Η ΟΔΗΓΗΤΡΑ ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΗ ΕΝ ΤΩ ΟΡΕΙ ΒΟΥΛΚΑΝΩ” και λέλεται ότι την εφτιαξε ο Απόστολος Λουκάς. Το 1638 το Καθολικό της Μονής  ιστορήθηκε με τοιχογραφίες των Ναυπλιωτών συμπατριωτών μου  ΑΔΕΛΦΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ και ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΟΣΧΟΥ ονομαστών αγιογράφων.

ΑΝΩ ΜΟΝΗ ΒΟΥΛΚΑΝΟΥ

Το μοναστήρι του Βουλκάνο κατέχει την πρώτη θέση ανάμεσα στα μυθικά και ιστορικά ιερά μνημεία της μεσσηνίας. Κτίστηκε το 726. Η επιλόγή της τοποθεσίας αποδίδεται σε μοναχούς που κατέφυγαν για να γλυτώσουν από τους εικονομάχους. Το μοναστήρι έχει κτιστεί επάνω στον αρχαίο ναό του “Ιθωμάτα Διός” και κτίστηκε με υλικά του αρχαίου ναού. Αξιοσημείωτο είναι ότι στην νοτιοανατολική γωνία του  του ναού, υπάρχει εντιχοισμένη η βάση που ετοποθετείτο  ο τρίποδας τυης Πυθίας. Η βάση της Αγίας Τράπεζας είναι η βάση του αγάλματος του Ιθωμάτα Διός, που υπήρχε από τα αρχαία χρόνια. Το μοναστήρι είναι επισκέψιμο, Ακολουθείς το δρόμο από Ιθώμη για το Μαυρομάτη και οι πινακίδες σε οδηγούν με ακρίβεια.

Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

Σεπτεμβρίου 21, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, ΤΑ ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΟΥ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΤΟ “ΚΟΥΠΑΡΙ” ΕΝΑ ΕΘΙΜΟ ΣΕ ΓΑΜΟΥΣ, ΕΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΕΣ, ΣΤΗΝ ΟΡΕΙΝΗ ΤΡΙΦΥΛΙΑ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΟΡΕΙΝΗ ΤΡΙΦΥΛΙΑ

Αφού τελειώσει ο γάμος, και ξεκινάνε για το σπίτι που θα γίνει το γλέντι. Οι συγγενείς του γαμπρού συνηθίζουν να τραγουδάνε διάφορα τραγούδια…ένα από αυτά  είναι το παρακάτω:” ΕΒΓΑ ΜΑΝΟΥΛΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ, ΧΑΡΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ, ΝΑ ΔΕΙΣ ΤΙ ΣΟΥ ΕΦΕΡΑΜΕ Τ’ΑΣΤΡΙ ΚΑΙ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ…”. Η πεθερά πρoβάλει στο κατώφλι του σπιτιού, υποδέχεται την νύφη και τον γαμπρό προσφέροντάς τους από τρεις κουταλιές μέλι, για να είναι γλυκειά η ζωή τους και η αγάπη τους. Η νύφη σπάει ένα ρόδι, που συμβολίζει την γονιμότητα, την ευτυχία και την αφθονία. Ύστερα μπαίνουν μέσ’ το σπίτι και αρχίζει το γλέντι και ο χορός. Πρώτος ανοίγει το χορό ο γαμπρός, μετά ερχεται η σειρά της νύφης, των κουμπάρων, ακολουθούν οι συμπέθεροι και μετά οι υπόλοιποι καλεσμένοι. Τα φαγητά ψήνονται από άνδρες και γυναίκες σουβλιστά ή μέσα σε μεγάλα καζάνια και στα φουρναριά.  Τα τραπέζια είναι έτοιμα, οι μεζέδες και τα πλούσια εδέσματα σου σπάζουν στην κυριολεξία την μυτη.  Οι καλεσμένοι στρώνονται στις θέσεις τους, για να απολαύσουν τους μεζέδες της χαράς, να πιουν και να μεθύσουν… Πρώτος ύψώνει το “κουπάρι” ο κουμπάρος… (μην φαντασθείται ότι τα κουπάρια ήταν τίποτα ποτηράκια του κρασιού που όλοι μας γνωρίζουμε, αλλά ήταν κούπες κυρίως πήλινες που η κάθε μία μπορεί να χωρούσε και μισή οκά κρασί ίσως και

ΠΙΛΙΝΑ ΚΟΥΠΑΡΙΑ ΚΑΙ ΚΟΥΠΕΣ ΓΙΑ ΚΡΑΣΙ - ΠΙΑΤΑ

περισσότερο. Ο δίσκος είχε τις περισσότερες φορές τρία κουπάρια, αυτός που σήκωνε το κουπάρι πρώτος ήταν ο κουμπάρος, και έλεγε: Κατά διαταγή του κουμπάρου πίνω στην υγίεια των νεονύμφων και έπινε το πρώτο κουπάρι, μετά στην υγιεία του νοικοκύρη και έπινε το δεύτερο κουπάρι, και σε κείνον που ήθελε να το δώσει στην υγιεία του τάδε. Τα κουπάρια ξαναγεμίζανε μέχρι πάνω και η ιστορία επαναλαμβανότανε, και αυτός που έπερνε το κουπάρι σηκωνόταν όρθιος, ευχόταν με την σειρά του στους νεονύμφους να ζήσουν, να ευτυχήσουν και να αποκτήσουνν καλούς απογόνους.   έπρεπε να πιει όλο το κρασί μέχρι τον πάτο. Οι καλεσμένοι φωνάζανε: “ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΤΑΛΑ”, δηλαδή μέχρι τον πάτο. Μιάμιση οκά δεν είναι και λίγο να το πιει ένας άνθρωπος μονοκοπανιά… Το έπινες και σε βάραγε κουτελίτιδα… Δεν ήταν λίγοι αυτοί που έβγαιναν έξω για να κάνουν εμετό και να ξελαφρώσουν, μετά ξανάμπαιναν για  να συνεχίσουν να πίνουν μέχρι σκασμού, για τρεις μέρες ίσως και περισσότερες όσο διαρκούσε το γλέντι. Πολλές φορές επάνω στο τσακίρ κέφι άμα ανάβανε τα αίματα, τραβάγανε τις “Τσάγκρες” και ρίχνανε τις πιστολιές, επάνω στο μεθύσι τραβιόταν καμιά φορά από παρεξηγηση και κανένα μαχαίρι, επενέβαιναν τότε οι ψυχραιμώτεροι και ηρεμούσαν τα πνεύματα. Μόλις  έφθανε στον κουμπάρο το κουπάρι σταμάταγε την γύρα, με τους περισσότερους μεθυσμένους. Το κουπάρι το σηκώνανε και στην

ΚΡΑΣΟΚΑΤΑΝΥΞΗ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΛΑΠΗ ΟΡΕΙΝΗΣ ΤΡΥΦΥΛΙΑΣ

υγεία των γυναικών, άλλες το σηκώνανε το πιώμα… άλλες πέφτανε τάβλα. Το να μεθύσουν οι συμπέθεροι το θεωρούσαν καλό και υποχρεωτικό. “Στο γάμο σου θα πιω και θα μεθύσω” έτσι συνήθιζαν να λένε στα ανύπαντρα παιδιά τους. Για το “κουπάρι” υπάρχει και η παρακάτω ανέκδοτη ιστορία: Κάποτε μια “χαϊβάνα” κοπελιά (άβγαλτη), που επρόκειτο να πάει σε ένα γάμο, ζήτησε από την μάνα της να της δείξει πως σηκώνανε το κουπάρι… Σκέφτηκε η μάνα της πως να της το κάνει ποιο παραστατικά… μην εκτεθεί το κορίτσι εκεί που θα πάνε…. της έδωσε έναν δίσκο με τρία τέσσερα  κουπάρια, την κατέβασε στο κατώϊ που σταυλίζανε τα παλιά χρόνια τα ζώα. Εκεί σταλίζανε δύο τραγιά μια γίδα και ένα γαϊδούρι. ” Τα γλέπεις μωρή Σταθούλα; τη ρωτάει η μάνα της… ας πούμε ότι το ένα τραγί ο “Κόρμπας” (τράγος με μαυρό μαλί) είναι ο γαμπρός, η “Λιάρα” (η γίδα με τα  διάφορα χρώματα) ειναι η νύφη, ο “Μετσινάς” (ο τράγος με το λεπτό τρίχωμα ) είναι ο συμπέθερος και ο “Στραβοκέφαλος” ( ο γάϊδαρος) είναι σαυτόν που θα δώσεις το κουπάρι. Άντε ξεκινάμε και ότι σου λέω θα το επαναλαμβάνεις, εντάξει;…. “Κατά διαταγή του κουμπάρου πίνω στην υγεία των νεονύμφων του “Κόρμπα” και της “Λιάρας” π.χ. τους εύχομαι να ζήσουν ευτυχισμένοι και καλούς απογόνους….και θα πίνεις το κουπάρι. Μετά στην υγειά του συμπέθερου του “Μετσινά” και πάλι θα πίνεις το άλλο κουπάρι….και τέλος σε αυτόν που θέλεις να το δώσεις, στην υγειά του τάδε, του “Στραβοκέφαλου” και θα πίνεις και το τελευταίο κουπάρι… Το κατάλαβες μωρή; Άντε τώρα κάνε την πρόβα με χρι να το μάθεις καλά, μην μας περάσουν για “χαϊβάνια” και γελάνε μαζί μας. Άρχισε και αυτή στην υγειά του “Κόρμπα” και της “Λιάρας”, …στην υγειά του “Μετσινά”,… στην υγειά του “Στραβοκέφαλου” και πάλι απ’ την αρχή μέχρι που έμαθε καλά το έθιμο του κουπαριού απ’ εξω και ανακατωτά. Ήρθε και η μέρα να πάνε στην χαρά, φορέσαν τα καλά τους και μετά την εκκλησιά στο σπίτι του γαμπρού. Στρώθηκαν στο τραπέζι, αρχίσαν τα τραγούδια και τους χορούς, γέλια χαρές…ήρθε και η ώρα για το κουπάρι. Κάποτε ήρθε και η σειρά της Σταθούλας να σηκώσει το κουπάρι. Σηκώθηκε όπως την είχε δασκαλέψει η μάνα της, σήκωσε το πρώτο κουπάρι στην υγειά των νεονύμφων τους είπε και τις απαραίτητες ευχές για την περίσταση και κοπάνησε το πρώτο κουπάρι…στην αρχή ένοιωσε την ζεστασιά του κρασιού. Μετά ήρθε η σειρά των συμπεθέρων, στο δεύτερο κουπάρι ήρθε η πρώτη ζάλη. Μετά ήρθε η σειρά του κουμπάρου, από το τρίτο κουπάρι και μετά τα έβλεπε όλα θολά και στραβά.  Στο τρίτο κουπάρι, την κράταγαν δεν την κράταγαν τα πόδια της, με μπεκρουλιάρικη φωνή και με δυσκολία σηκώνοντας το κουπαρι λέει: ΚΑΤΑ ΔΙΑΤΑΓΗ ΤΟΥ ΚΟΥΜΠΑΡΟΥΠΙΝΩ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ …ΣΤΡΑΒΟΚΕΦΑΛΟΥ έτσι τους έβλεπε όλους, στο θολωμένο της μυαλό εκείνη την στιγμή της ήρθε η εικόνα του στραβοκέφαλου γαϊδάρου. Το τι έγινε δεν περιγράφεται!!!

Το έθιμο του κουπαριού ήταν πολύ σκληρό ιδιαιτέρα για όσους ήταν ευαίσθητοι στο πιώμα. ” ή θα το πιείς…ή ετούτο το μαχαίρι θα μιλήσει….”

Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ,  komianos.wordpress.com

Σεπτεμβρίου 17, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, Uncategorized | 3 σχόλια

ΑΝΕΚΔΟΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ, Η “ΤΣΙΛΙΒΑΙΝΑ” Ο “ΚΟΥΛΟΥΦΕΤΟΣ” ΚΑΙ ΤΟ ΠΗΓΑΙΝΕ ΕΛΑ ΤΟΥ ΔΙΦΡΑΓΚΟΥ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ, ΟΡΕΣΤΗΣ ΜΑΚΡΗΣ ΚΑΙ ΝΤΙΝΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

Η ακόλουθη ιστορία εξελίσεται την 10ετία 1920 έως 1930. Εκεί που υπήρχε  το παπουτσίδικο των (Κατσουλογιαναίων) του Γιώργη και Γιάννη καράμπελα,  είχε το 1920 περίπου ανοίξει ταβερνάκι σε στύλ και μικροπαντωπολείου, φερμένη από το διπλανό χωριό του Δωρίου η Κατσαμπάναινα με το παρατσούκλι “Τσιλίβαινα”. Εκεί εγκαταστάθηκε και έστησε την ταβερνούλα της, Επάνω σε πατερόξυλα τοποθετημένα 3 με 4 βαρέλια των 500 κιλών γεμάτα  κρασάκι, με την κατάλληλη επίπλωση. Οι περισσότεροι θαμώνες το “τσούζανε” ξεροσφύρι. Ο μεζές κυρίως καμιά σαρδέλα, ρέγγα, στουμπικτό κρεμύδι, ελίτσες και καμιά κονσέρβα. Στην κατσαρόλα πότε φακές η φασολάδα και αν καμιά φορά δεν έφτανε, τη συμπλήρωνε με νεράκι για να “φτουρίσει”….να μην μείνει και κανένας παραπονεμένος και νηστικός. Όσο για τον  μπακιαλιάρο…. ήταν για τους αριστοκράτες και για τις γιορτάδες.Οι δουλειές καλά πάγαιναν όπως έλεγε η κυρά Τσιλίβαινα το μεροκάματο έβγαινε. Μέχρι που  μετά ενα χρόνο περίπου το 1921 ήρθε και ανοιξε το ταβερνάκι του ο μπαρμπα Αναστάσης ο “Κουλουφέτος”, συνταξιούχος αστυφύλακας από το χωριό Πλατύ του Άρη, εκεί που ήταν παλιά το παντοπωλείο και γενικό εμπόριο του Κυρ’ Αποστόλη Παυλόπουλου, ακριβώς απέναντι απο το ταβερνάκι της κυρά Τσιλίβαινας.  Από την πρώτη ήμέρα που γίνανε γειτόνοι, μπορεί να είχανε ανταγωνιστικές διαμάχες όσον αφορά την πελατεία τους, αλλά η φιλία, η συμπάθεια και η καλή σχέση ήταν σεβαστή. Εξ’ άλλου όλοι πρέπει να ζήσουν σε αυτή την ζωή. Είχαν όμως και μία  κοινή αγάπη , το άτιμο κρασάκι…Στο συρτάρι τους κρατούσαν πάντα ένα και μοναδικό δίφραγκο ξεχωριστά από τα άλλα χρήματα. Αυτό το έρημο δίφραγκο άλλαζε χέρια τρεις φορές την ημέρα, το πρωί, το μεσημέρι και το βράδυ. Αφού να φαντασθήτε μου έλεγαν εξιστορώντας τα γεγονότα στο καφενείο της περα ρούγας, το δίφραγκο είχε χάσει  το χρώμα του και τα σκαλίσματά του από την συχνή τριβή και χρήση. Μόνιμος θαμώνας και στα δύο μαγαζιά,  ήταν ο “συμπεθερος”  με το “θηλίκι”, (  όταν δεν είχε ο νοικοκύρης ή νοικοκυρά κουμπί για βάλει στα ρούχα , το πρόχειρο ράψιμο με μια βελόνα και κλωστή για να κρατιέται κουμπομένο το ρούχο το λέγανε θηλίκι).   Η καταγωγή του από το χωριό του Σουλιμά. Για κατοικία του ένα γκρέμισμα στους πίσω δρόμους, μόλις τελείωνε το βραδυνό κουπάρι έπαιρνε το δρόμο για το κονάκι του

Ο ΟΡΕΣΤΗΣ ΜΑΚΡΗΣ ΣΤΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΜΠΕΚΡΗ, ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

τρικλίζοντας από την κρασοκατάνυξη. Δεινός πότης και αυτός σαν την Τσιλίβαινα και τον Κουλουφέτο, που ήταν θερμοί εραστές του κρασιού και μάλιστα του μισoκαδιάρικου… Το κατοσταράκι το καϋμένο, ένοιωθε παραμελλημένο, μαραζωμένο  και υποτιμημένο μπρος την μαγεία, του γεμάτου μέχρι τα χείλια με βαρελίσιο μυρωδάτο κρασί, μισόκαδιάρικου κανατιού. Το παρακάτω πάρε-δώσε ξεκίναγε το πρωϊ και τελείωνε το βράδυ, ως εξής: Το πρωϊ έδινε το δίφραγκο η Τσιλίβαινα στον “συμπεθερο” με το “θηλίκι”, και με εντολή να αγοράσει ένα μισοκαδιάρικο κουπάρι κρασί από τον συνάδελφο Κουλουφέτο. Ο συμπέθερος πήγαινε απέναντι έδινε το δίφραγκο και γύριζε με το μισοκαδιάρικο κουπάρι γεμάτο κρασί….Με το ίδιο δίδραγκο για να μην μείνει παραπονεμένος και “διψασνένος” ο Κουλουφέτος, έστελνε τον συμπέθερο με το θηλίκι για να αγοράσει ένα μισοκαδιάρικο κουπάρι κρασί από την Τσιλίβαινα…ο συμπέθερος αδιαμαρτύρητα έκανε το ίδιο δρομολόγιο….Σε κάθε δρομολόγιο απολαμβανε και αυτός το μερτικό του δωρεάν. Το πρωί σηκώνανε το “Κουπάρι και το πίνανε με ρέγουλο μέχρι το μεσημέρι, ” ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ “ΜΕΤΣΙΝΑ”….Το απόγευμα “ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ “ΚΟΡΜΠΑ”…..και το βραδυνό μισοκαδιάρικο μέχρι το ξημέρωμα, πάλι με ρέγουλο σηκώνανε το κουπάρι “ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ “ΣΤΡΑΒΟΚΕΦΑΛΟΥ”. Βέβαια το “Κουπάρι” και τα ονόματα που αναφέρω για τους μη γνωρίζοντες, είναι ένα τοπικό έθιμο, χρόνων, που συνηθίζεται σε χαρές όπως κυρίως γάμους, βαπτίσια και γιορτές. Ο οικοδεσπότης σηκώνοντας το ποτήρι του δηλαδή το Κουπάρι, λέει το πίνω στην υγειά  π.χ.του Μετσινά και μετά το δίνει γεμάτο σε αυτόν που ονομάζει, ο επόμενος το πίνει στην υγειά κάποιου άλλου και ούτω καθ’ εξής. Έτσι συνεχίζεται το κουπάρι μέχρι τελικής πτώσεως….Για αυτό το έθιμο θα γράψουμε σχετικά με θέμα τα τοπικά έθιμα της Ορεινής Τρυφυλίας. Πάντως επιστρέφοντας στην ιστορία της Κατσαμπάναινας και του Κουλουφέτου….που κατά διαταγή του Κόρμπα, πίνανε το κουπάρι στην υγεία του Μετσινά και κατά διαταγή του Μετσινά, το πίνανε στην υγειά του Στραβοκέφαλου….ΜΕ ΕΝΑ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΔΙΦΡΑΓΚΟ, ΚΑΤΟΡΘΩΝΑΝΕ ΓΙΑ ΤΟΣΑ ΧΡΌΝΙΑ   ΝΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΟΥΝΕ ΔΥΟ ΔΙΛΙΑΔΕΣ ΚΙΛΑ ΚΡΑΣΙ ΤΟ ΧΡΟΝΟ!!!

Τι μπορεί να σκαρφιστεί το μυαλό του ανθρώπου….Πενία τέχνας κατεργάζεται!!!

Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

Σεπτεμβρίου 14, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΣΒΗΣΕ Ο ΧΡΟΝΟΣ, “ΚΑΛΑΪΤΖΗΣ” ή “ΓΑΝΩΜΑΤΗΣ” ή “ΓΑΝΩΤΗΣ” ή “ΓΑΝΩΜΑΤΖΗΣ” και το ΓΡΗΓΟΡΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΤΩ ΚΟΠΑΝΑΚΙ ΤΟΥ “ΠΡΟΥ – ΠΡΟΥ” Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ, komianos.wordpress.com

ΚΑΛΑΤΖΗΣ ΣΤΟ ΠΡΟΧΕΙΡΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ

Πρωϊνή συζήτηση στην αυλή προς, το παρών, του καμμένου παραδοσιακού καφενείου της Σπυρούλας Σοφού του Γεωργίου. Γύρω από ένα τύπο τον “Πρου -Πρού”,  που εργαζόταν σαν γανωματής. Ο πεθερός σου ο Γιώργη Καράμπελας ή (Κατσουλόγιαννης), συνήθιζε να λέει ότι οι ζουρλοί και οι παράλυτοι, εδώ μπροστά  στην δημοσιά του Κάτω Κοπανακίου καταλήγουν. Το πέρασμά του από την πόλη του Κοπανακίου ήταν πολύ γρήγορο, όπως και η εμφάνησή του στα μέρη μας, γύρω 1925 μέχρι περίπου το 1930.  Παλαιότερα πολλοί μαστόροι που ασχολούνταν με δουλειές του ποδαριού, μετακομίζανε σε διάφορα μέρη για να βγάλουν το ψωμί τους. Για κατάλυμμα όπου βρίσκανε και είχε κανένα “πλινθογώνιασμα” όπως το λέγανε, βάζανε καμιά πρόχειρη στέγη από  πρόχειρα υλκά, καλάμια, τσίγγους, σανίδες με κλαδιά και λύνανε το στεγαστικό τους πρόβλήμα. Εκεί στήνανε και το μαγαζάκι τους, την φου-φού τις τανάλιες, τις πένσες, τα σφυριά τους, το απαραίτητο κασσίτερο ή  καλάϊ και το ειδικό “μπρικοκατσάρολο” για να λιώνουν τα υλικά τους για το γάνωμα. Μετά πέρνανε σβάρνα τις ρούγες και τα γύρω χωριά κουβαλώντας στους ώμους τα εργαλεία τους και  διαλαλώντας την τέχνη τους … “Εδώ ο καλός γανωματής!!…Όλα τα γανώνει… Όλα τα “σταγκώνει”!!… ( Στάγκωμα θα πεί στη γλώσσα τους το γάνωμα).  Ο κασσιτερωτής έκανε και την δουλειά του γανωτζή, δηλαδή έλιωνε τον κασσίτερο με την βοήθεια της φουφούς στο μπρικοκατσάρολο και αφού καθάριζε καλά καλά τα κουζινικά σκεύη, άλειφε το εσωτερικό του με το λεγόμενο “Σπίρτο” και το έτριβε με τριμένο κεραμίδι ή ψιλή άμμο το λεγόμενο “Κουρασάνι”. Μετά με την τσιμπίδα το κράταγε πάνω από την φωτιά να κάψει, μέχρι που σε μια στιγμή άλλαζε χρώμα ο χαλκός, τότε εριχνε μέσα  το λεγόμενο “Νησταντήρι” μία χημική ουσία, για να στρώσει καλύτερα το καλάϊ. Αφού το σκούπιζε με προσοχή και προσέχοντας μην κάψει τα δάκτυλά του, αλειφε το λιωμένο καλάϊ με ένα χοντρό βαμβακερό κουρέλι. Μετά το βουτούσε στο νερό και ήταν έτοιμο για χρήση. Τα κουτάλια, τα μαχαιρια και τα πίρουνα τα γάνωνε βουτώντας τα ολόκληρα μέσα στον κασσίτερο από την μία μεριά και μετά από την άλλη, στο τέλος τα σκούπιζαν καλά με βαμβακερό ύφασμα και γινόντουσαν σαν καινούργια.  Ετσι και ο Πρου – Πρού γανωτζής στο επάγγελμα αλλά και φιλότιμος εργάτης της γης, έκανε καλό ζευγάρι , ήταν και άριστος αμπελουργός. βρήκε κατάλυμμα και αγκαταστάθηκε στον χαμοκέλλα (παλιό χάλασμα), στο πίσω μέρος του σπιτιού της Ρεβέκας Παπασταμάτη στο Κάτω Κοπανάκι δίπλα στο καφενείο του μπαρμπα Χρήστου Σοφού του (Ντίντιρη). Στο πέρασμά του όλο και κάποιο παιδικό κεφαλάκι από κάποια γωνιά, θα του φώναζε κοροϊδευτικά το γνωστό σε όλους παρατσούκλι του. Γιατί  ξέχασα να σας πω ότι επειδή πριν από κάθε πρότασή του συνήθιζε να λέει Πρου – πρού, αυτό χρησιμοποιούσαν τα παιδιά και γελούσαν μαζί του. Όμως αυτός αντιμετώπιζε τα παιδικά πειράγματα με στοϊκώτητα και καλοσυνάτο χαμόγελο. Σιγά σιγά τα παιδιά τον συμπάθησαν και σταμάτησαν τα πειράγματα. Όταν τον ρωτούσαν οι χωρικοί από που ερχόταν και πόσο καιρό καθόταν σε ένα τόπο, τους απαντούσε:  ” ΛΙΓΟ ΚΑΙΡΟ ΕΔΩ ΛΙΓΟ ΚΑΙΡΟ ΕΚΕΙ, ΑΥΡΙΟ ΠΟΙΟΣ ΞΕΡΕΙ ;…..ΟΥΤΕ ΚΑΙ ΕΓΩ Ο ΙΔΙΟΣ !!!…  ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΕΔΩ, ΕΙΝΑΙ…ΠΑΝΤΟΥ”. Ώσπου μια μέρα ήρθε η καταστροφή…την ώρα που έψηνε τον καφέ, του ακουσε προειδοποιητικά τριξίματα. Πετάχτηκε αλαφιασμένος έξω από την χαμοκέλλα της Αρισταίας με τα σωβρακοφάνελλα. Πίσω του ακολούθησε η καταστροφή…η χαμοκέλλα είχε γίνει ίσωμα!!! ένας κουνιαρχτός από σκόνη γέμισε τον τόπο. Βάζοντας τα χέρια του στην μέση λέει ο άνθρωπός μας: ΚΑΙ ΠΡΟΥ, ΚΑΙ ΠΡΟΥ… ΚΑΙ ΠΡΟΥ, ΠΡΟΥ, ΠΡΟΥ…ΜΩΡ’ ΤΙ ΜΑΣ ΛΕΣ, ΠΟΥ ΘΑ ΚΑΘΟΜΟΥΝ ΕΓΩ ΝΑ ΜΕ ΠΛΑΚΩΣΕΙΣ!!!…. Σκάβοντας με την βοήθεια των χωρικών μέσα στα χαλάσματα της χαμοκέλλας, μάζεψε όσα από τα εργαλεία του ήταν σε καλή κατάσταση, τα σκεπάσματά του και τέλος την πολύτιμη φουστανέλλα του. Μέχρι εκείνη την στιγμή για να μην γυρίζει με τα σωβρακοφάνελλα του είχαν δανείσει κάποιο παντελόνι. Το ίδιο βράδυ ο γνωστός “Κογιώνης” , (χωρατατζής) ο μπαρμπα Γιώργης Μαραβελής του Θοδωρή από το Βαρυμπόπι, στην ταβέρνα του χωριού, του σκάρωνε στην στιγμή όπως συνήθιζε το στιχάκι του.. ΓΚΡΕΜΙΣΤΗΚΕ Η ΧΑΜΟΚΕΛΛΑ- ΤΟΥ ΠΡΟΥ ΠΡΟΥ ΤΟΥ ΗΡΘΕ ΤΡΕΛΑ / ΤΡΕΧΟΝΤΑΣ ΜΗΝ ΤΟΝ ΠΛΑΚΩΣΕΙ- ΧΑΝΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΛΑ / ΤΥΧΕΡΕ ΠΡΟΥ ΠΡΟΥ ΓΙΑ ΒΙΟΣ ΣΟΥ- ΣΟΥΜΕΙΝΕ ΤΟ ΣΩΒΡΑΚΟ ΣΟΥ!!! Το άλλο πρωί πήρε τον δρόμο για άλλα μέρη, ίσως γύρισε στον τόπο του. Άγνωστο πως δουλεύει το απελπισμένο μυαλό του ανθρώπου.  Δεν του έφτανε η φτιώχια του και η δυστυχία του, τα πειράγματα των παιδιάν και των μεγάλων. Η τύχη τα έφερε έτσι ώστε να χάσει και το πρόχειρο σπιτικό του. Από τότε αυτός ο φτωχός όμως πλούσιος σε ψτχικά χαρίσματα, δεν έδωσε σημεία ζωής ξανά, ούτε κανεις έμαθε νέα του.

Πολλές φορές η δυστυχία σε κάνει φιλόσοφο. Μου έλεγε ο παππούς μπαρμπα Γιαννούλης. Όταν  ρωτούσαν τον Πρου πρού  στο καφενεδάκι της κάτω ρούγας, αν αισθάνεται ικανοποιημένος από την ζωή που έκανε τους απαντούσε: ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ Η ΕΥΤΥΧΙΑ…ΦΤΙΑΧΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΜΕ ΛΙΓΑ!!!

Ας είσαι καλά άνθρωπέ μου όπου και αν βρίσκεσαι…Είσαι ένα κομάτι της ιστορίας του τόπου μας, που όμως δεν θα ξεχαστεί ποτέ!!!

Εργασία του ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ – komianos.wordpress.com

Σεπτεμβρίου 8, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΤΑ ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΟΥ, Uncategorized | 3 σχόλια

ΤΡΟΧΙΣΤΗΣ Η ΑΚΟΝΙΣΤΗΣ ΕΝΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΠΟΥ ΤΟ ΕΣΒΗΣΕ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ – Ο ΜΑΣΤΡΟ ΠΕΤΡΟΣ ΤΟ ΓΡΗΓΟΡΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΠΑΝΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΙΡΙΟΛΟΪ ΣΤΗΝ ΚΗΔΕΙΑ ΤΟΥ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ, komianos.wordpress.com

ΓΥΡΟΛΟΓΟΣ, ΑΚΟΝΙΣΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟ konroroes.pblogs.gr.

Η κυρά Σπυρούλα σοφού μου έλεγε πως ο πεθερός μου ο Γιώργης Καράμπελας (Κατσουλόγιαννης), συνήθιζε να λέει ότι: Τα λυσάρικα σκυλιά, τα ξεσαμάρωτα γαϊδούρια, οι ζουρλοί και οι παράλυτοι εδώ στην Δημοσιά  του Κάτω Κοπανακίου περνάνε. Άλλοι την αράζουνε εδώ και άλλοι ανηφορίζουν προς το Πάνω Κοπανάκι.

Σπύρο μου δεν θυμάμαι ακριβώς…πρέπει να ήταν Νοέμβριος ή Δεκέμβριος του 1938, τότε που ήρθε ουρανοκατέβατος στο χωριό… Ο μάστρο Πέτρος, ξυπόλυτος, άπλυτος με μια στρατιωτική χλαίνη με τα κουρέλια να κρέμονται. Για την καταγωγή του ποτέ δεν μάθαμε τίποτα. Ο δάσκαλος ο Αγγελής από την προφορά του υπόθετε ότι πρέπει να καταγόταν από την Ήπειρο η από την Βόρεια Ελλάδα γενικά. Ο ίδιος ο μάστρο Πέτρος δεν του έπερνες κουβέντα, ούτε για οικογένεια μιλούσε ούτε για τόπο καταγωγής, αν κανένας προσπαθούσε να μάθει τίποτα του άλλαζε την κουβέντα ή του γύριζε την πλάτη. Όλα και όλα τα υπάρχοντά του τυλιγμένα σε μια φθαρμένη και ξεβαμένη από την πολύ χρήση στρατιωτική κουβέρτα. Δεμένη με ένα σχοινί περασμένο λοξά στο σώμα του να κρέμεται στον ώμο του. Μια ” πατεντάρικη”  κατασκευή από ρόδα ποδηλάτου, που με την βοήθεια πεντάλ γύριζε μία στρογγυλή ακονόπετρα, για να ακονίζει μαχαίρια, ψαλίδια και ότι άλλο εργαλείο χρειαζόταν ακόνισμα ανάλογα την περίπτωση. Ένα κατσαρόλι μαυρισμένο από την καπνιά, ένα τσίγγινο ταλαιπωρημένο κύπελο και ένα παγούρι, ήταν όλο και όλο το νοικοκυριό του. Από την πρώτη στιγμή που ήρθε στα μέρη μας, γύριζε όλες τις ρούγες και τα γύρω χωριά της Ορεινής Τριφυλίας διαλαλώντας την τέχνη του. Μαχαίρια…ψαλίδια…τσεκούρια…κλαδευτήρια…σκαληστήρια…πλατειές αξίνες ακονίζω…Ο…. ΑΚΟΝΙΣΤΗΣ Ο ΜΠΑΡΜΠΑ ΠΕΤΡΟΣ!!!!  Από την πρώτη ημέρα δεν άργησαν να ανταποκριθούν στο κάλεσμά του οι ενδιαφερόμενες νοικοκυρές. Εμείς η “μαρίδα” παρακολουθούσαμε με θαυμασμό την διαδικασία του τρουχίσματος, πόσο εντύπωση μας προξενούσαν οι σπίθες που πετάγωνταν καθώς  περνούσε τα μεταλικά εργαλεία στον ακονοτροχό. Που και που τον ράντιζε με νερό για να κρυώνει. Τα κυριώτερα εργαλεία του..μια πένσα, το σφυρί, η τανάλια και μια λίμα.   Βρήκε καταφύγιο στο “Μπεζεστένι” του πάνω Κοπανακίου, κοντά στο σημερινό Αστυνομικό τμήμα. Εγκαταστάθηκε εκεί σε μια γωνιά απαγγερή από το ξεροβόρι και προφυλαγμένος από τις βροχές  και την υγρασία της χειμωνιάτικης και καλοκαιρινής νύκτας. Το κρεβάτι για πόδια είχε πέτρες και πλίνθους,  σάπιες ξύλινες τάβλες και άχυρο. Στροσίδι η χιλιοτρυπημένη από τον σκόρο στρατιωτική κουβερτα και για σκέπασμα η χλαίνη. Σιγά σιγά το νοικοκυριό του από τις προσφορές του κόσμου μεγάλωνε, οι νοικοκυραίοι τον φωνάζανε για καμιά δουλειά, η πληρωμή του… καμιά κούπα κρασί, λίγο ψωμί, λίγο φαγητό. Εκείνη την εποχή τα πράγματα ήταν δύσκολα για όλα τα σπιτικά. Πάντως ο μάστρο Πέτρος με την δουλίτσα του, και με την βοήθεια των κατοίκων γλυκομίλητος καθώς ήταν τα κουτσοβόλευε. Οι κακουχίες όμως, ο πόλεμος η κατοχή και η ηλικία του τον κατέβαλαν…Ήρθε η στιγμή που το “λαδάκι” του σώθηκε και κάποιο κρύο πρωϊνό τον Ιανουάριο του 1945 τον βρήκαν κοκκαλομένο στην γωνιά του. Τον “αλφάδιασαν” πάνω σε ένα φύλλο πόρτας που βρήκαν σε μια διπλανή χαμοκέλα (παλιό χάλασμα), για νεκρόκασσα και λίγα αγριολούλουδα.  Ο μάστρο Πέτρος και γύρω του μαζεμένες όλες οι πονεμένες χήρες, μοιρολογούσαν τον δικό τους πόνο και τον συχωρεμένο μάστρο Πέτρο. Το μοιριολόϊ το ξεκίνησε μια που δεν θυμώτανε το όνομά του….κάπως έτσι…ΑΝΑΘΕΜΑ ΣΕ ΜΑΥΡΗ ΓΗ ΕΣΥ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΟ ΣΟΥ – ΠΟΥ ΠΗΡΕΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΜΑΣ ΤΟΥΣ ΕΚΑΝΕΣ ΔΙΚΟΥ ΣΟΥ – ΚΑΙ ΤΟΥΤΟΣ ΠΑΕΙ ΣΤΗΝ ΜΑΥΡΗ ΓΗ ΚΑΙ ΠΙΣΩ ΔΕΝ ΓΥΡΝΑΕΙ – ΑΧ..ΜΩΡΕ ΞΕΝΕ ΜΟΥ, ΑΧ..ΜΩΡΕ ΤΕΤΟΙΕ ΜΟΥ… Και τους απαντάει κάποια που καλίγωνε τον ψίλλο, πανέξυπνη γριά…μοιρολογώντας…ΑΧ….ΜΩΡ΄ΔΕΝ ΤΟΝ ΛΕΓΑΝ ΤΟΝ ΜΑΥΡΟΥΛΗ ΤΕΤΟΙΟ…ΤΟΝ ΕΛΕΓΑΝ …ΜΑΣΤΡΟ ΠΕΤΡΟ!!!

Είναι αυτό που συνηθίζει να λέει ο λαός: Γάμος άκλαυστος και κηδεία αγέλαστη!!!

Σήμερα έχει παψει να ακούγεται η φωνή του ακονιστή, άλλο ένα επάγγελμα προστέθηκε θυσία – θύμα στον κατάλογο που η τεχνολογία τα έσβησε σιγά σιγά.

Εργασία ΠΙΠΗ ΚΟΜΙΑΝΟΥ, komianos.wordpress.com


Σεπτεμβρίου 4, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΑΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟΤΑΞΙΔΟΙ, ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΤΥΡΟΚΟΜΟΣ- ΤΥΡΟΠΟΙΟΣ- ΤΥΡΟΒΟΛΗΣ, Η ΠΕΝΙΡΤΖΗΣ, ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΦΕΤΑΣ ΤΗΣ ΜΥΤΖΙΘΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΦΕΛΑΣ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ,komianos.wordpress.com

ΑΠΟ ΤΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΖΙΑΝΝΗ ΛΑΠΙ ΣΤΟ ΑΡΜΕΓΜΑ Ο ΔΗΜΟΣ ΛΕΤΖΕΡΗΣ

Πίνωντας το τσιπουράκι μας παρέα με τον Περικλή Κόνστα από το κάτω κοπανάκι μικροκτηνοτρόφο το επάγγελμα και αγρότη, άριστο γνώστη του αντικειμένου της τυροκόμισης, στη συζήτηση  παρών ο αχώριστος φίλος μας Λυμπερόπουλος Δημήτρης. Ο Περικλής άρχισε την περιγραφή αναλυτικότατος όπως συνηθίζει σε αυτές τις συχνες διηγήσεις του. Που λες αγαπητέ Πίπη μας….

Τα παλιά τα χρόνια, στην Ορεινή Τριφυλία Μεσσηνίας οι μεγαλοι κτηνοτρόφοι και κάθε νοικοκυριό είχε την δική του τυροκομική μονάδα. Μια μάνδρα από ξερολίθιά όπου σταυλιζαν  τα ζωντανά τους, την λέγανε “στρούγγα” ή “στάνη” ή “γαλάρι”. Στα νησιά και στην Κρήτη τα λέγανε “Μητάτα”. Μέσα στην μάντρα σε μια γωνιά ή και έξω από αυτή είχαν κτισμένο το καλύβι τους  κτισμένο από ξερολιθιά. Εκεί κοιμόντουσαν και εκεί είχαν τα απαραίτητα εργαλεία για τυροκόμιση και φύλαξη των προϊόντων τους. Το όνομα τυροκόμος απότελειται  από τις λέξεις Τυρός + Κόμος από το αρχαίο ρήμα κομώ = φροντιζω. Η παραδοσιακή ονομασία “Πενιρτζής” προέρχεται από την τουρκικη λέξη peynir = τυρί και peynirci =  τυροκόμος.  Οι κάτοικοι που είχαν λίγα ζώα τα σταύλιζαν στο κατώϊ και κοιμόντουσαν επάνω από τον σταύλο, επειδή φοβόντουσαν την κλεψιά που εκείνα τα χρόνια οργίαζε στην περιοχή.Το άρμεγμα για την συλλογή του γάλακτος γίνεται το πρωί και το βράδυ. Το βραδυνό γάλα τα παλία χρόνια άλλά και σήμερα εκεί που δεν έχουν ακόμα ηλεκτρικό ρεύμα, το βάζανε στην “Μέτρα” (ένα δοχείο χάλκινο ή ξύλινο) και το κρεμάγανε στα κλαδιά αφού το σκεπάζανε κάτω από την δροσιά ή το κρύο, για να μην “Κόψει”. Αν υπήρχε ψυγείο τότε το βραδυνό γάλα το βάζανε στο ψυγείο. Το πρωί μετά το πρωϊνό άρμεγμα οι τυροκόμοι ή “Τυροβόλοι” ‘οπως τους έλεγαν έσμιγαν  το βραδινό και το πρωϊνό γάλα και αφού το στράγγιζαν με την τσαντίλα για να καθαρίσει από τα σαρίδια που τυχόν υπήρχαν, άρχιζαν να το τυροκομούν. Το ρίχνουν στο λεβέτι ή καζάνι ( μεγάλο χάλκινο δοχείο γανομένο), για μεγάλες ποσότητες. Για μικρές ποσότητες χρησιμοποιούν το “Χαρανί” μικρότερο χάλκινο δοχείο. Τα παλιά χρόνια  ζεστένανε το γάλα σε θερμοκρασίες  χαμηλές. Με το που έγινε γνωστή η ύπαρξη του Μελιταίου Πυρετού το ζεσταίνομε στους 70 βαθμούς Κελσίου. Όταν πέσει η θερμοκρασία του γάλακτος  ρίχνουμε και την ανάλογη πιτιά για να πήξει το γάλα, η ποσότητα είναι και ανάλογα την εποχή, λιγότερη τον Μάρτιο Απρίλιο,  περισσότερη  την εποχή ιουνιου ιουλίου και ανακατεύουμε με την “Ταρακτσή” για λίγο. Αφήνουμε να ηρεμήσει γύρω στα 25 – 30 λεπτά και να πήξει. Η ταρακτσή είναι φτιαγμένη από ξύλο αγριλιάς που τα κλαδιά της τα έχουν γυρίσει στην κορυφή προκειμένου να γίνει σαν κτυπητήρι. Μετά μαζεύουμε το τυρί και το βάζουμε στις τσαντίλες, πανιά αραιής ύφανσης στον αργαλειό εκείνη την εποχή, ή το βαζαμε στις φόρμες φτιαγμένες από καλάμια ή από βούρλα,  και το αφήνουμε για να στραγγίσει μία ημέρα. Πολλοί τυροκόμοι χρησιμοποιούν τα “Τουπιά” ή “Τυροβόλια”. Αυτά χωράνε περίπου μισό έως ένα κιλο τυρί. Στο κάτω μέρος βάζουν δοχεία για να μαζεύουν το τυρόγαλο που στραγγίζει από τις τσαντίλες. Θα τους χρειασθεί αργότερα για να καλύψουν το τυρί στα δοχεία ή στα βαρέλια τις λεγόμενες “Βούτες”. Αλατίζουμε και από τις δύο μεριές τη φέτα και την

ΦΕΤΑ ΒΑΡΕΛΙΣΙΑ

τοποθετούμε σε πάγκο μαρμάρινο ή ξύλινο με ελαφριά κλίση. Το πιέζουμε να φύγουν τα υγρά και να στρώσει ομοιόμορφα. Με ένα ειδικό μαχαιρι το χαράζουμε σε κομάτια και τέλος βάζουμε ένα βάρος ή τάβλα να φύγουν τα υγρά. Μετά 24 ώρες τοποθετούμε μέσα στο  τυρόγαλο που έχουμε μαζέψει για να ψηθούν τα κομάτια του τυριού. Τα αφήνουμε 3 – 4 ημέρες και μετά τα τοποθετούμε με σειρά στα βαρέλια ή στους ντενεκέδες και τα γεμίζουμε με αλατόνερο. Σε τρείς μήνες είναι έτοιμα για το εμπόριο. Πολλοί αγρότες πριν το καταναλώσουν βράζουν σκέτο γάλα και συμπληρώνουν τα κενά στα δοχεία. Τα 2\3 που μένουν στο λεβέτι είναι το τυρόγαλο αφού αφαιρέσουμε την φέτα. Συμπληρώνουμε και ανάλογη ποσότητα γάλακτος για την παραγωγή μυτζίθρας. Το τυρόγαλο φθάνει στο σημείο βρασμού, με συνεχές ανακάτωμα και με την βοήθεια της  ξύλινης “Σπάθης”η “Σπάτουλας” για να ξύνουμε τον πάτο του καζανιού για 20 λεπτά. Το αφρόγαλο το μαζεύουμε σε τσαντίλες με την βοήθεια της τρυπητής του λεγόμενου “Κεψέ”. Μετά 24 ώρες τη βγάζουμε από την τσαντίλα και την χώνουμε στο αλάτι. Αφού την δέσουμε με σχοινάκια, την κρεμάμε στον αέρα για να ξεραθεί και την αφήνουμε από 15 έως 30 ημέρες να ψηθεί και να ξεραθεί. Η Σπυρούλα Σοφού μου μίλησε και για  ένα άλλο είδος τυριού φέτας είναι η λεγόμενη “φέτα της φωτιάς” ή αλλοιώς “Σφέλλα”. Το μείγμα της φέτας το ζεσταίνουμε σε περισσότερη φωτιά για δεύτερη φορά. Μόλις κάψει το βάζουνε στις τσαντίλες και στην συνέχεια ακολουθούμε τον τρόπο όπωσ και στην κανονική . Το τυρί που παράγεται γίνεται πιο σκληρό από την κανονική φέτα. μου έλεγε επίσης ότι η καλύτερη και νοστιμότερη φέτα παράγεται από τα μέσα Ιανουαρίου έως τον μήνα Μάϊο. Μέχρι τότε παίρνουν και οι τυροκόμοι το γάλα από τους κτηνοτρόφους. Στα μέσα του Ιανουαρίου οι κτηνοτρόφοι αποκόβουν τα αρνάκια απο τις μανάδες τους. Μου έλεγε επίσης ότι οι εξωμάχηδες οι τσοπαναραίοι, στήνανε ή για να ακριβολογήσουμε μπήγαν στην γης ένα γερό και δυνατό ξύλο τον “ΚΡΕΜΑΝΤΑΛΑ” με χοντρά κλαδιά στην κορυφή τα λέγανε “Τσουμιά”. Εκεί κρεμάγανε τις μέτρες με το γάλα και τις τσαντίλες με τα τυριά για να μην πάει κανένα ζούδι και τα μαγαρίσει.

Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΣΠΥΡΟΥ,  komianos.wordpress.com

Σεπτεμβρίου 2, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΤΑ ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΟΥ, Uncategorized | 1 σχόλιο

ΝΕΡΟΥΛΑΔΕΣ-ΣΟΥΚΑΤΖΙΔΕΣ-ΥΔΡΟΝΟΜΕΙΣ, ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΙΓΑ ΓΙΓΑ ΑΡΓΟΣΒΗΝΟΥΝ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ, komianos.wordpress.com

Ο ΠΙΟ ΔΙΑΣΗΜΟΣ ΝΕΡΟΥΛΑΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΜΑΣ, ΣΠΥΡΟΣ ΛΟΥΗΣ Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΗΣ ΜΑΡΑΘΩΝΟΔΡΟΜΟΣ

Ο ΠΙΟ ΔΙΑΣΗΜΟΣ ΝΕΡΟΥΛΑΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΜΑΣ, ΗΤΑΝ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ, Ο ΔΑΦΝΟΣΤΕΦΑΝΟΜΕΝΟΣ ΓΝΩΣΤΟΣ ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΗΣ ΣΠΥΡΟΣ ΛΟΥΗΣ. Διακρίθηκε για την ικανότητά του  να τρέχει σαν τον άνεμο, κάποιος έλεγε ότι έτρεχε γρηγορώτερα και από το άλογο. Στις 10 Απριλίου 1896 έτρεξε στο αγώνισμα του Μαραθωνίου, σε χρόνο 2 ώρες 58 λεπτά και πενήντα οκτώ δευτερόλεπτα. Ο Βασιλιάς Γεώργιος μετά τήν μεγάλη αυτή διάκριση, ρώτησε τον Λούη τι δώρο θα ήθελε να του προσφέρει…και εκείνος του απάντησε: ” ΈΝΑ ΓΑΪΔΟΥΡΑΚΙ ΝΑ ΜΕ ΒΟΗΘΑΕΙ ΝΑ ΚΟΥΒΑΛΑΩ ΤΟ ΝΕΡΟ!!!”. Μετά από αυτη την επιτυχία, γύρισε στο χωριό του και έζησε μία ήρεμη ζωή εργαζόμενος σαν νερουλάς και αγρότης. Πάντα φορούσε με περιφάνεια την Ελληνική Εθνική ενδυμασία, έγινε μύθος και εθνικός ήρωας. Νερουλάς ή Σουκατζής, η ονομασία προέρχεται από την Τούρκικη λεξη su που θα πει νερό και sucu  θα πει νερουλάς, με άλλα λόγια ο σουκατζής ήταν ο υπεύθυνος να φυλάει και να μοιράζει το νερό. Εκείνα τα χρόνια, που άρχισαν να φτιάχνονται οι οικισμοί και τα χωριά της Ορεινής Τριφυλίας, τα νοικοκυριά δεν είχαν βρύσες στα σπίτια τους ούτε και σε κοινόχρηστους χώρους ή πλατείες υπήρχαν δημοτικές βρύσες. Τότε το νερό το πέρνανε από κανένα πιγάδι ή πηγές. Συνήθως το μετέφεραν με τα ζωντανά τους ή με τα κάρα τους, πολλές φορες φορτωμένοι στους ώμους με δύο κουβάδες, που κρέμονταν σε μία καμπυλωτού σχήματος  ξύλινη κατασκευή. Στις πόλεις γυρνάγανε τις ρούγες με τα γαϊδουράκια τους η με τα κάρα τους φορτωμένα με νερό, διαλαλώντας η κτυπώντας την κουδούνα. Οι νοικοκυρές έτρεχαν με τα δοχεία τους ή τις στάμνες τους και αγόραζαν το πολύτιμο υγρό. Ταυτόχρονα γινότανε και το σχετικό πηγαδάκι για το κουτσομπολιό της ημέρας. πολλές φορές ο νερουλάς στις πόλεις

ΥΔΡΟΦΟΡΑ ΑΜΑΞΑ ΜΕ ΞΥΛΙΝΗ ΒΑΡΕΛΑ

μετέφερε το νερό στα σπίτια. Η αμοιβή του βέβαια δεν ήταν πολύ μεγάλη, αλλά η παροιμία λέει φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι. Έκανε όμως για να θρέψει την φαμελιά του πολλά και κοπιαστικά δρομολόγια κάθε μέρα. Στα γύρω χωριά από το Κοπανάκι από παλιά τα χωράφια ποτιζόντουσαν από διάφορες πηγές. Κυριώτερη πηγή ήταν του Μίκαρι.Ερχόταν με αυλάκια στην Γύρα, Ραχηντούρ, μέχρι το Λιθερό και έσμιγε με το Αγριλαίϊκο εκεί που είναι το γεφύρι. Γνωστοί νερουλάδες “σουκατζίδες” ή υδρονομείς εκείνης της εποχής ήταν ο Ευστάθιος Παντελής, παντρεμένος με την κυρά Βρυσιϊδα, φιλότιμος γεωργός και υδρονομέας που δεν έκανε διακρίσεις, μοίραζε το νερό τίμια σε όλους και με την ώρα που αναλογούσε στον κάθε ένα γεωργό. Παράλληλα καλός οικογενειάρχης, απέκτησε 4 αγόρια τον Δημήτρη, τον Αποστόλη, τον Λάκη και τον Νίκο. Ένας άλλος ήταν ο αυλακάρης και νερουλάς Τσαρουχάς Δημήτριος πατέρας της θεοφανείας. Και αυτός ήταν υπεύθυνος για το νερό που ερχόταν από την πηγη  του Μίκαρι. Ο Χρήστο-Χάσης και η κυρά του η Χρήσταινα. Ο Χρήστος Χρηστοφιλόπουλος με 5 αγόρια και ένα κορίτσι. Ένας άλλος ήταν ο Σπήλιος Μπερεδήμας, αυτός ήταν υπεύθυνος για τα νερό που ερχόταν από την πηγή του Κρο-Ιμάδι. Από την δέση μέχρι τα καμίνια τον μύλο του Παπασταμάτη. Ο Κατσούλης Λεωνίδας παντρεμένος με την Γιαννούλα Ρούσση είχαν δύο κόρες την Ουρανία και την Χριστίνα. Αυτός ήταν κλητήρας της κοινότητας. Ήταν ο γενικός δερβέναγας, άνοιγε και έκλεινε

ΞΥΛΙΝΟΣ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟΣ ΖΥΓΟΣ ΜΕ ΞΥΛΙΝΟΥΣ ΚΟΥΒΑΔΕΣ ΓΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ ΣΤΟ ΚΑΤΩ ΚΟΠΑΝΑΚΙ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

το νερό ανάλογα,για πότισμα η για ύδρευση, επέβλεπε αν πήγαινε το νερό στην δεξαμενή για να υδρεύεται το χωριό και πότε έπρεπε να ανοίξει την βάνα για πότισμα. Τα σφάλματα όμως είναι ανθρώπινα…για διάφορους λόγους “ξεχνούσε” να γεμίσει την δεξαμενή, πολλές φορές και για μέρες με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να κρανιάζουν από την δίψα. Άλλες φορές αμελούσε λόγω” ανωτέρας βίας” να ανοίξει την βάνα της δεξαμενής….  στου Μητσακάκη (Παπαδημητρίου), το αποτέσμα, γινόταν χαμός!!! Όλες οι βρύσες ανοικτές….νερό στάλα. Μετά έφεραν και το νερό από την πηγή του Σκορπετσιού και είχαν επάρκεια. Όλα αυτά μέχρι το 1957 που έφεραν το νερό από την πηγή του Μίκαρι στην πόλη του Κοπανακίου μετά από συμφωνία χωρικών και κοινότητος, για κοινή χρήση και με συμφωνία ωραρίου λειτουργίας. Το πρωί 7-8,5 άνοιγε για τα σπίτια, μετά για να ποτίζονται τα χωράφια μέχρι τις 7.00 μ.μ. πού άνοιγε δύο ώρες για τα σπίτια και όλο το βράδυ για να γεμίσει η δεξαμενή υδρεύσεως. Ο αυλακάρης νερουλάς ήταν ο υπεύθυνος να καθαρίζει και να φτιάχνει τα αυλάκια, βέβαια τον βοηθούσαν και οι χωρικοί στην κοπιαστική αυτή εργασία. αυτός κανόνιζε την διανομή του νερού στα αγροτεμάχια. Βέβαια από τότε πέρασαν χρόνια, το κάθε σπίτι έχει πλέον την δική του βρύση, οι νερουλάδες άφησαν τα κάρα τους και τους κουβάδες τους, οι μηχανοκίνητες υδροφόρες τα αντικατέστησαν. Τα αυλάκια που κάποτε έφερναν το πολύτιμο αυτό αγαθό στα χωράφια μας, τα έπνιξαν τα χορτάρια… η αιτία, ο γερασμένος πλυθισμός της υπαίθρου.

Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ- komianos.wordpress.com

Αυγούστου 24, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΤΑ ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΟΥ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΚΕΡΑΜΟΠΟΙΟΙ Ή ΚΕΡΑΜΙΔΑΔΕΣ, ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΤΑ ΕΣΒΗΣΕ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

Ο  Μήτσογιαννάκος ο “Κεραμιδάς” από την Κρυόβρυση, μου έλεγε ότι τα παλιά χρόνια σαν ήταν νιός, τότε που οι χωρικοί μαζευόντουσαν από τα γύρω χωριά και τους οικισμούς, για να κατοικήσουν στην κομόπολη του Κοπανακίου…Αυτός ο αδελφός του και ο πατέρας του, μαγκιώρος μάστορης και γνώριζε πολλή καλά την δουλειά του. Μας έλεγε ότι: ” όταν ο άνθρωπος  βρεθεί έξω στην ύπαιθρο ή στον δρόμο και αρχίσει να βρέχει, το πρώτο πράγμα που κάνει ασυναίσθητα, είναι να σηκώσει και τα δύο του  χέρια πάνω από το κεφάλι του. Είναι μας έλεγε μία κίνηση που εκφράζει την έμφυτη ανάγκη του ανθρώπου να προστατευτεί από αυτό το στοιχείο της φύσεως, συγχρόνως και την ανάγκη να “βάλει το κεφάλι και την φαμελιά του κάτω από μια στέγη”…Βασικό υλικό για την στέγη είναι τα κεραμίδια. Αν είσαστε προσεκτικοί στην δουλειά σας και τα κεραμίδια που φτιάχνεται είναι προσεγμένα και από καλά υλικά…Η δουλειά αυτή έχει μέλλον, αυτό μόνο σας λέω… άμα τα σκαρτέψετε ο πελάτης θα σας φύγει!!! Το κεραμίδι είναι η προστασία για το σπίτι, για την περιουσία τις φαμελιάς και για τους ανθρώπους, με το κεραμίδι τσπίτι αναπνέει, ζει, αερίζεται! Το κεραμίδι κρατάει την υγρασία και το σπίτι δροσερό. Με λίγα λόγια ο συνδιασμός πέτρα, ξύλο και κεραμίδι ειναι υγεία”. Εμείς νοικιάζαμε ένα κομάτι τόπο, κοντά στου Κόλλια το καμίνι, στα Γλυκοριζαίϊκα λίγο πιο πάνω από την γραμμή. Τον χώρο τον νοικιάζαμε για τρία με τέσσερα χρόνια, και κανονίζαμε να έχει και το απαραίτητο υλικό. Εκεί σκάβαμε για

ΚΑΜΑΡΕΣ ΑΠΟ ΨΗΜΕΝΗ ΓΛΙΝΑ ΑΡΓΙΛΟΥ ΚΑΜΙΝΙΟΥ ΓΙΑ ΚΕΡΑΜΙΔΙΑ

να φτιάξουμε το καμίνι, ένα πιγάδι γύρω στα τρία μέτρα. Στην μέση

ΘΑΛΑΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΜΙΝΙΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΚΕΡΑΜΙΔΙΑ ΚΤΙΣΜΕΝΗ ΜΕ ΨΗΜΕΝΗ ΓΛΙΝΑ ΑΡΓΙΛΟΥ

του πηγαδιού καλουπόνανε την κολώνα και την γεμίζανε με γλίνα, μετά καλουπόνανε περίπου 7-8 καμέρες καμάρες  από την κεντρική κολώνα μέχρι τα τοιχία του πηγαδιού. Στην συνέχεια καλουπόνανε το δαπεδο και το στρώνανε με παχύ στρώμα γλίνας. Στο δάπεδο του καμινιού ανοίγανε τρύπες για να περνάει η φωτιά τα λεγόμενα “Φανούρια”. Σαν τελειώνανε την κατασκευή τότε  γεμίζανε με κλαριά το καμίνι και του βάζανε φωτιά. Αυτό επαναλαμβανότανε άλλες δύο φορές και η κατασκευή του καμινιού από γλίνα γινότανε πέτρα. Λίγο πιο πέρα το καλύβι για τα εργαλεία μας και τα  στρωσίδια μας για ύπνο. Καθαρίζαμε ένα γύρω πολύ καλά την περιοχή, την κάναμε γυαλί, το λεγόμενο “Αλώνι” ή “Λιάστρα”.  Εκεί άπλωναν τα κεραμίδια για να στεγνώσουν. Ο  Περικλής Κώνστας από το κάτω Κοπανάκι μου έλεγε

ΣΠΑΣΙΜΟ ΑΡΓΙΛΟΜΑΖΑΣ

ότι ο πατέρας του ο Σωτήρης, είχε μόμιμο καμίνι για κεραμίδια δίπλα στο σπίτι του. Η πρώτη ύλη που χρησιμοποιούσαν πάντα για την παρασκευή του πηλού, ήταν ο άργιλος.  Πρόσεχαν πάντα να μην έχει “λύκο”, γιατί στο ψήσιμο πέταγε “φλίδα” και το κεραμίδι ήταν άχρηστο. Η δουλειά του κεραμοποιού άρχιζε από τον Μάη και τελείωνε γύρω στον Σεπτέμβριο. Μία δουλειά βαρειά και που χρειαζόταν πολλές ώρες εργασίας.  Από τις 3 τα ξημερώματα και τελείωναν στις 10 το βράδυ. Η δουλεά άρχιζε από τη “Λάκα”, εκεί ένας ή δύο εργάτες καμιά φορά και ακόμη περισσότεροι, ανάλογα την ζήτηση, οι λεγόμενοι “Λασπάδες” έσκαβαν με τσαπιά και έβγαζαν τον άργιλο. Στο καμίνι του κόλια και γενικά στα γλυκοριζαίϊκα, έβγαζαν την “Κουμουλιά”, είχε χρώμα κιτρινωπό και καλή ποιότητα. Έπειτα το αργιλόχωμα το μετέφεραν με κάρα στα διάφορα καμίνια.  Στην συνέχεια  αφού έσπαζαν με ένα ξύλινο ραβδί που ήταν κατάλληλα γυρισμένο στην άκρη τις χωμάτινες μάζες για να διαλυθούν, το έριχναν στην “Γούρνα”, μία μακρόστενη λαμαρινένια κατασκευή ή ξύλινη και την γεμιζαν με νερό, για να τραβίξει το χώμα. Την άλλη μέρα με τα χέρια αφού έβγαζαν το περισσότερο νερό, την ψαχούλεβαν και αφαιρούσαν κανένα χαλίκι ή κλαδάκι που έβρισκαν. Ακολουθούσε η ζύμωση με τα χέρια ή με τα πόδια, δύο με τρεις φορές άμα η λάσπη προοριζόταν για κεραμίδια,

ΚΕΡΑΜΟΠΟΙΟΣ ΕΠΙ ΤΟ ΕΡΓΟΝ

έπρεπε να είναι καλοδουλεμένη. Μετά  μετέφεραν τον άργιλο στον ειδικό πάγγο το “συσκευαστήριο”ή “Ντισουγιάφα”, ή “Τερζάκι”  εκεί είχαν τα σιδερένια καλούπια για τα κεραμίδια, άμμο θαλάσσης, νερό μέσα στο μαστέλο  (τον κουβά), την κόφτρα (ένα ξύλο ορθογώνιο παραλληλόγραμο) και το “Κοπάνι” ( μία ξύλινη κατασκευή σε σχήμα οβάλ). Εκεί στεκόταν ο τεχνίτης που τον λέγαν ¨Κόφτη”….Πασπάλιζε με λίγη άμμο θαλάσσης τον πάγκο του συσκευαστηρίου, έπαιρνε την ανάλογη  ποσότητα αργιλολάσπης και την τοποθετούσε στο καλούπι, την πίεζε δυνατά για να καλύψει σωστά το εσωτερικό του καλουπιου και, μετά έπαιρνε από το μαστέλο την κόφτρα, με δύο κινήσεις επάνω και αντίθετα έστρωνε την λάσπη στο καλούπι και έδιωχνε την λάσπη που περίσευε. Μετά ερχόταν η σειρά των εργατών που τους έλεγαν τα “Ριχτάρια”, η δουλειά τους ήταν να βγάζουν από το καλούπι τον μαλακό πηλό και να τον τοποθετούν στο κοπάνι, εκεί τον αλείφανε με νερό για να κλείνουν οι πόροι, και να πάρει γυαλάδα. Στο κοπάνι έπαιρνε το κοίλο σχήμα του κεραμιδιού. Το καλούπι ήταν δύο πόντους φαρδύτερο από το κοπάνι πάντα. μετά το μεταφέρανε στο αλώνι, το ακουμπούσανε κάτω και αφού το πιέζανε στα πλάγια για να πάρει η λάσπη το κοίλο σχήμα του κεραμιδιού, τραβάγανε το κοπάνι με προσοχή να μη χάσει το σχήμα του το κεραμίδι. Η αναλογία στην παραγγελία ήταν δύο φαρδιά προς ένα στενό κεραμίδι, (δηλαδή τα δύο φαρδιά από κάτω και το ένα καπάκι από πάνω.  Στη λιάστρα στο αλώνι το άφηναν 2 με 3 ημέρες να στεγνώσουν και μετά τα τοποθετούσαν ανα δεκάδες ορθια  στο καλύβι να μην βραχούν σε περίπτωση βροχής. Και όταν συμπληρώνανε τον απαταίτητο αριθμό τα στίβαζαν  στο καμίνι, ανά στρώσεις για “Καμίνιασμα”.  Μόλις γέμιζε, κάθε μαμινιά έπαιρνε 6.οοο έως 8.000 τούβλα, τότε στο κάτω μερος αναβανε την φωτιά και την βαστάγανε για 24 ώρες, στην αρχή με σιγανή φωτιά που σιγά σιγά την δυναμώνανε. Η θερμοκρασία έφτανε μέχρι 900 με 950 βαθμούς. Μετά τα άφηναν κανά δυό ημέρες για να κρυώσουν, βέβαια η κοπιαστική εργασία της κατασκευής των κεραμιδιών στο μεταξύ συνεχιζόταν…Μου έλεγε ο “κεραμιδάς” ότι εκτός από κεραμοποιοί, κατασκεύαζαν και επισκεύαζαν τον χειμώνα σκεπές. Για ξυλεία χρησιμοποιούσαν κυρίως μαλακά ξύλα με σκληρότερο εσωτερικό,  από πεύκο, έλατο ή από σκληρά ξύλα καρυδιά, δρυ, άγριο πεύκο κ.α. Ξύλα που είχαν ρόζους έχαναν την δύναμή τους, έπρεπε να είναι ίσια και χωρίς βαθειές ρωγμές. Τα βυζαντινά κεραμίδια τα βάζαμε “κολυμπητά” με ασβεστοκονίαμα. Ένας καλός μάστωρης πρωτού τοποθετήσει ένα κεραμίδι, το κρατάει και το κτυπάει ελαφρά με το σφυρί του, αν ο ήχος είναι “καμπανάτος” τότε το κεραμίδι είναι αδιάβροχο, αν ο ήχος είναι “κούφιος” τότε μην το χρησιμοποιείς!! Εδώ θα σου πω και μία προσωπική ιστορία: Κάποτε σαν μεγάλωσα και ένιωσα ότι είχα μάθει καλά την δουλειά του κεραμιδά, το είπα στον πατέρα μου, καιρός του είπα γέρο να αναλάβω μόνος μου μια επισκευή….Με έστειλε λοιπόν να επισκευάσω μία στέγη που έσταζε. Πήγα και εγώ έψαξα από εδώ και από εκεί στο τέλος βρήκα την αιτία, χρησιμοποίησα όλη μου την μαεστρία και την έφτιαξα τέλεια!!! Σαν γύρισα το βράδυ στο σπίτι με ρώτησε ο πατέρας μου:” Πως πήγες με την δουλειά παιδί μου ;” και εγώ όλο περιφάνεια του απάντησα: “Η δουλειά έγινε τέλεια…ούτε σε δέκα χρόνια δεν πρόκειται να έχει πρόβλημα ο αφέντης”. Ορίστε και ο κόπος μου του είπα δείχνοντας την πληρωμή μου. Ο γέρος μου, κούνησε το κεφάλι και μου είπε: “Μπράβο γιέ μου!!! Έγινες τεχνίτης τζιμάνι. Όμως αν δεν αφήνεις και κάποια “ατέλεια”…για του χρόνου, ΔΕΝ ΘΑ ΚΑΝΕΙΣ ΚΑΖΑΝΤΙΟ, Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΘΑ ΠΕΙΝΑΣΕΙ!!! Τα κεραμίδια προτιμούνται για την καλαίσθητη παραδοσιακή εμφάνηση των σπιτιών. Ο κόσμος δεν θα σταματήσει να τα χρησιμοποιεί…Ο παραδοσιακός τρόπος κατασκευής τους έχει σταματήσει, ας είναι καλά η νέα τεχνολογία. Δυστυχώς σήμερα ελάχιστα καμίνια έχουν απομείνει και αυτά σε άθλια κατάσταση,  περιμένοντας τον αδυσώπητο χρόνο να τους δώσει το τελειωτικό κτύπημα. ΕΤΣΙ ΣΒΥΝΕΤΑΙ  ΜΙΑ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗ!!! ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΘΛΙΒΕΡΟ;

Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

Αυγούστου 18, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

ΑΝΕΚΔΟΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΩΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ, Ο ΜΠΑΡΜΠΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ “Τραγιασκάκιας” ΚΑΙ ΤΑ ΑΡΑΒΩΝΙΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ “ΚΑΡΑϊΣΚΑΚΗ” ΤΑ ΚΑΤΑ ΣΥΝΘΗΚΗΝ ΨΕΥΔΗ, Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΣ ΠΙΠΗΣ, komianos.wordpress.com

ΜΗΝ ΓΡΙΝΙΑΖΕΙΣ ΚΑΫΜΕΝΟΥΛΑ ΜΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΑΡΑΒΩΝΙΑΣΑΜΕ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΗ ΤΟΝ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ

Οι ανέκδοτες ιστορίες του Μπάρμπα Ανδρέα τελειωμό δεν έχουν.  Δεν ήταν η πρώτη φορά μου έλεγε ο Νίκος Κράμπελας , που ο πατέρας μου ο Μπάρμπα Ανδρέας γύριζε αργά τα ξημερώματα στο τσαρδί του. Βλέπεις η παρέα τα καλαμπούρια και το κρασάκι ήταν οι αιτίες που αργούσε να γυρίσει σπίτι. Η αγωνία όμως της κυρά Δήμητρας, κάθε φορά που αργούσε ο κύρης της ήταν μεγάλη, που να κλείσει μάτι η καψερή. Πίσω από την πόρτα “Τσούτσουρο”περίμενε τον νοικοκύρη, χωρίς τον…μπλάστρη!!! Το μυαλό του μπάρμπα Ανδρέα πριν φτάσει στο σπίτι, είχε σκαρφιστεί κάποια φανταστική ιστορία για να δικαιολογήσει την καθυστέρηση του. Μόλις πάτησε το πόδι του στο κατώφλι τον βούτηξε η μάνα μου από τα μούτρα. Πάλι έμπλεξες, είναι ώρα αυτή που γυρνάς στο σπίτι; θα σε σκοτώσω! Άσε ρε γριά της λέει, Να ήξερες γιατί άργησα;…Γιατί του λέει η κυρά Δήμητρα. Ε! θα στο πω για να χαρείς καϋμενούλα μου της λέει ο πατέρας μου. “ΑΠΟΨΕ ΑΡΑΒΩΝΙΑΣΑ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ τον (Καραϊσκάκη)….Τον είχε και ανηψιό και σαν άκουσε τα ευχάριστα νέα, η χαρά της ήταν πολύ μεγάλη….Τι λές μωρέ Ανδρέα μου σοβαρά;… Ναι σου λέω! Αλλά έχουμε και ένα προβλημα, δεν θέλει ο νουνός!! Όμως εσύ γκρινιάζεις, δεν σου λέω άλλο τίποτα! Άσε με τελείωσε…( Νουνός του Καραϊσκάκη ήταν ο παππούς του Μήτρου Καράμπελα, ο Γέρο Μήτρος. Ρε γέρο μην με αφήνεις σε αγωνία…Πεσ’ μου ποιά είναι η τυχερή; Το μυαλό του πατέρα μου σκεπτότανε ποιά γυναίκα να της πει, ότι αραβώνιασε ο Καραϊσκάκης….Θα μου πείς ποια είναι η κοπέλιά; Αυτός όμως απόφευγε γιατί δεν είχε σκεφτεί  τι να της πει….Δεν σου λέω άσε τώρα!…Με τα πολλά βρήκε ένα όνομα και της το

ΤΩΡΑ ΤΑ ΚΑΝΑΜΕ ....ΑΠΟΚΟΥΠΕΣ !!!

ξεφούρνισε. Της λέει: Είναι η τάδε του τάδε. Η αλήθεια είναι, λίγο μεγάλη…αλλά κανένα παιδάκι θα το κάνει…Το έχαψε το παραμύθι η μάνα μου, η χαρά της δεν περιγραφόταν. Θα του βγάλω τα μάτια του νουνού του, αν αφήσει το παιδί ανύπαντρο και χάσει τέτοια τυχη!!! Αυτή η κουβέντα γινόταν ξημερώματα Σαββάτου. Ο μπάρμπα Ανδρέας κοιμήθηκε τον ύπνο του δικαίου. Η μάνα μου δεν έκλεισε μάτι μέχρι να ξημερώσει. Ο αδελφός μου ο Παναγιώτης κοιμότανε στο διπλανό δωμάτιο, από τις 12 1/2 η ώρα άρχισε η κουβέντα και τελείωσε στις 2. Το πρωϊ σαν σηκώθηκε ο γέρος, πρώτη του δουλειά πάει βρίσκει τον Καραϊσκάκη. Τον ρωτάει ο Καραϊσκάκης “Πως τα πέρασες τη νύκτα;” Άστα του λέει ο μπάρμπα Ανδρέας σε….ΑΡΑΒΩΝΙΑΣΑ!!! και την πέρασα κοτσάνι. ” Με ποιά ρε μπάρμπα;” και αυτός  του είπε. Το πρωί σαν κίνησε να πάει στο παζάρι η κυρά Δημητρα, της λέει ο αδελφός μου Παναγιώτης, μάνα πρόσεξε αυτά που σου έλεγε ο γέρος εψές το βράδυ είναι ψέματα. Κύτα μην σου φύγει τίποτα και γίνεις ρεζίλι. Πάει η μάνα μου στο παζάρι, εκείνη την στιγμή φτάνει στο ύψος που είναι σήμερα το ψιλικατζίδικο του Κοράκη. Ο Καραϊσκάκης παρέα με άλλους τρείς και στην μέση από συμπτωση και η κοπέλα, στην μέση του δρόμου. Η κυρά Δήμητρα σκέφτηκε…να και μια φορά  που μου είπε την αλήθεια ο γέρος. Ο Καραϊσκάκης βλέποντας την μάνα μου να έρχεται ντουγρού προς το μέρος τους…. Σκέφτηκε ” τώρα την κάναμε αποκούπες”. Χεσμένος ο Γιώργης φεύγει τρέχοντας και περνόντας στο πλάϊ της, της ψυθιρίζει: “ΔΗΜΗΤΡΩ ΤΙΠΟΤΑ ΜΗΝ ΠΕΙΣ, ΤΙΠΟΤΑ…Τ’ΑΚΟΥΣ;… ΤΙΠΟΤΑ!!! ΔΕΝ Τ’ΟΧΟΥΜΕ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙ ΑΚΟΜΗ.”

Τα κατά συνθήκη ψεύδη, τελειωμό δεν έχουν! Σιγά σιγά έρχονται στην επιφάνεια.

Εργασία ΚΟΜΙΑΝΟΥ ΠΙΠΗ , komianos.wordpress.com

Ιουλίου 26, 2010 Αναρτήθηκε από τον/την | ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Uncategorized | Γράψτε ένα σχόλιο

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.